Coğrafi işaretli ürünler

Gaziantep

Fırat havzası ile Güneydoğu Anadolu platosunun geçişinde bulunan Gaziantep, tarihî ticaret yolları, verimli ovaları, fıstık bahçeleri ve köklü mutfak kültürüyle öne çıkar.

AdanaAdıyamanAfyonkarahisarAğrıAmasyaAnkaraAntalyaArtvinAydınBalıkesirBilecikBingölBitlisBoluBurdurBursaÇanakkaleÇankırıÇorumDenizliDiyarbakırEdirneElazığErzincanErzurumEskişehirGaziantepGiresunGümüşhaneHakkariHatayIspartaMersinİstanbulİzmirKarsKastamonuKayseriKırklareliKırşehirKocaeliKonyaKütahyaMalatyaManisaKahramanmaraşMardinMuğlaMuşNevşehirNiğdeOrduRizeSakaryaSamsunSiirtSinopSivasTekirdağTokatTrabzonTunceliŞanlıurfaUşakVanYozgatZonguldakAksarayBayburtKaramanKırıkkaleBatmanŞırnakBartınArdahanIğdırYalovaKarabükKilisOsmaniyeDüzce
UNESCO
1İlk tescilAntep Fıstığı109Son tescilGaziantep Yemenisi / Antep Yemenisi

Gaziantep hakkında

Gaziantep ve çevresi tarih öncesi yerleşimlerden Hitit, Asur, Pers, Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerine; Selçuklu, Memlük ve Osmanlı yönetimlerine uzanan güçlü bir tarihsel sürekliliğe sahiptir. Dülük ve Zeugma gibi antik merkezler, kaleler, hanlar, bedestenler ve geleneksel çarşılar bölgenin ticaret ve zanaat geçmişini belgeler. Kentin Millî Mücadele’deki savunması, Antep adının Gaziantep’e dönüşmesiyle simgeleşen yakın dönem kimliğinin temel unsurlarındandır.

İl toprakları Fırat Nehri ile kollarına açılan vadiler, Gaziantep platosu, Araban ve İslahiye ovaları ile kuzey ve batıdaki dağlık kuşaklardan oluşur. Akdeniz ve karasal iklim etkilerinin karşılaştığı bu geçiş alanı, kuraklığa dayanıklı bahçe tarımı ile sulanabilir ovalardaki tarla üretimini bir arada mümkün kılar. Fırat kıyısındaki Karkamış ve Nizip ile Amanos geçitlerine açılan İslahiye-Nurdağı hattı farklı doğal ve tarihî peyzajlar sunar.

Antep fıstığı, üzüm, zeytin, kırmızı biber, buğday ve küçükbaş hayvancılık Gaziantep’in kırsal üretim temelini oluşturur. Bakırcılık, yemenicilik, kutnu dokumacılığı, taş işçiliği ve tarihî çarşı kültürü bu hammaddeleri işleyen zanaat birikimini tamamlar. Mahalle fırınları, kasaplar, baklavacılar ve ev mutfağı arasında aktarılan hazırlama teknikleri; malzeme seçimi, kurutma, öğütme, pişirme ve sunum aşamalarını kapsayan özgün bir gastronomi sistemi meydana getirir.

Gaziantep’in coğrafi işaretli ürünleri

Gaziantep platosu, Araban ve İslahiye ovaları, Fırat havzası ve kuraklığa uyumlu bahçe tarımı; fıstık, üzüm, zeytin, biber, buğday ve hayvansal hammaddeleri besler. Baklava, kebap, dolma, çorba, ekmek, tatlı ve zanaat ürünlerinden oluşan geniş coğrafi işaret birikimi, bu hammaddelerin mahalle fırını, çarşı ve ev mutfağındaki ustalıkla işlenmesine dayanır.

Gaziantep’in coğrafi işaret envanterinde yöresel yemekler, tatlılar ve hamur işleri, işlenmiş ürünler, yetiştirilen ürünler, el sanatları ve dokumalar, içecekler ve diğer ürünler olmak üzere 109 ürün yer alır. Bu çeşitlilik, ilin coğrafi işaret varlığının tek bir üretim alanıyla sınırlı olmadığını gösterir.

İlin ürün varlığında yöresel yemekler grubunda 52 kayıt, tatlılar ve hamur işleri grubunda 22 kayıt, işlenmiş ürünler grubunda 13 kayıt, yetiştirilen ürünler grubunda 11 kayıt, el sanatları ve dokumalar grubunda 5 kayıt, içecekler grubunda 4 kayıt ve diğer ürünler grubunda 2 kayıt bulunur. Yöresel yemekler grubunda Antep Beyranı, Antep Yuvarlaması / Antep Yuvalaması ve Antep Şiveydizi yer alır. Tatlılar ve hamur işleri grubunda Antep Baklavası, Antep Tırnaklı Pidesi / Gaziantep Tırnaklı Pidesi / Antep Pidesi ve Antep Lahmacunu / Gaziantep Lahmacunu yer alır. İşlenmiş ürünler grubunda Nizip Zeytinyağı, Antep Firiği ve Antep Bulguru / Gaziantep Bulguru yer alır. Yetiştirilen ürünler grubunda Antep Fıstığı, Antep Kuruluk Patlıcanı (Gaziantep Kuru Patlıcanı) ve Antep Oğuzeli Narı / Gaziantep Oğuzeli Narı yer alır. El sanatları ve dokumalar grubunda Gaziantep Bakır El İşlemeciliği, Gaziantep Sedef El İşlemeciliği ve Antep Kutnu Kumaşı yer alır. İçecekler grubunda Antep Meyan Şerbeti, Antep Urmu Dut Şurubu / Gaziantep Urmu Dut Şurubu ve Antep Menengiç Kahvesi / Gaziantep Menengiç Kahvesi / Antep Melengiç Kahvesi / Gaziantep Melengiç Kahvesi yer alır. Diğer ürünler grubunda Nizip Sabunu ve Antep Zahter Balı / Gaziantep Zahter Balı yer alır.

Tescil dizisi Antep Fıstığı ile 2000 yılında başlar; en güncel kayıt Gaziantep Yemenisi / Antep Yemenisi için 2026 yılında yapılmıştır. Envanterde Mahreç İşareti ve Menşe Adı türündeki kayıtlar yer alır; her ürünün kapsamı ve yöreyle ilişkisi kendi sayfasındaki sicil bilgileri üzerinden ayrıntılı olarak izlenebilir.