Sof Domatesi

Üretim süreci nasıl yürütülür?

Tohumdan fideye hazırlık

Bir önceki üretim döneminde Sof Domatesi yetiştirilen bitkilerden ayrılan tohumluk materyal, izleyen dönemde kullanılır; üretim, sıcak yastıklarda fide yetiştirme ve fideleri bahçedeki yerlerine dikme olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilir. Ekilen tohumlar 10 veya 12 gün içinde çimlenir; çimlenen bitkiler kotiledon yapraklarından tutularak torba ya da kutulara şaşırtılır ve şaşırtma akşam serinliğinde veya sabah yapılır. Bakımı yapılan fideler yaklaşık üç haftada 15–20 cm uzunluğa ulaşır; normal koşullarda tohum ekiminden 40–45 gün sonra pişkin ve kaliteli fideler elde edilir. Dikim için fide 15–20 cm uzunluğa ve kurşun kalem kalınlığına ulaşmalıdır; 1 m² yastık alanından ortalama 500–700 sağlıklı fide elde edilir.

Toprak hazırlığı ve dikim

Derin köklü Sof Domatesi için toprak derin sürülerek hazırlanır; tarla tabanının 50 cm altında geçirgen olmayan pulluk tabanı varsa bu tabaka sonbahar başlarında özel pulluklarla kırılır. Sonbaharda dekara 3–4 ton yanmış çiftlik gübresi verildikten sonra toprak derin işlenir, kesekli bırakılır ve mümkünse ilkbaharda yeniden sürülür; dikim öncesinde diskaro ile toprak hazırlanır. Fideler kuzey-güney yönünde çift sıralı olarak 90 × 50 × 40 cm dikim mesafesiyle yerleştirilir; dikim öncesi sulanan fide torbalarından çıkarılan topraklı fideler kök boğazına kadar dikilir, toprak sıkıştırılır ve can suyu verilir.

Toprak işleme ve sulama

İlk çapalama fidelerin asıl yerine dikiminden iki hafta sonra, ikinci çapalama ise ilkinden 2–3 hafta sonra yapılır; sıra aralarında gelişen dalların izin verdiği ölçüde 2–3 kez daha çapa uygulanır ve çapalama sırasında boğaz doldurma yapılır. Masuralar üzerindeki domateslerde çapa genellikle elle, geniş tarla alanlarında ise traktörle çekilen çapa makineleriyle yapılır; köklere zarar verilmemesine özen gösterilir. İlk meyveler görülünceye kadar sulama yapılmaz; kök bölgesindeki toprağın nemi azaldığında ortalama 7–10 günde bir karık veya damla sulama uygulanır ve temmuz ile ağustosta sulama sıklığı artırılır.

Yabancı ot, gübreleme ve malçlama

Yabancı otlar bitki gelişiminin ilk ayında verimi, ürünün kalite ve standardını etkileyebildiğinden erken dönemde yabancı otlarla mücadele edilir; demirdikeni ise elle hasadı da güçleştirir. Çapalama ile mücadele edilemediğinde dikim öncesinde toprağa trifluralin %48 ve dinitramin %25 oranlarında, 200 ml/dekar dozda uygulanarak 5–7 cm toprak derinliğine karıştırılır; dikim sonrasında metribuzine %70, 75 g/dekar dozda ve diphenamide %80, 700 g/dekar dozda uygulanabilir. Organik madde yönünden zengin toprak isteyen bitkide, toprak analizleri ve tarım teşkilatlarının tavsiyeleri doğrultusunda çiftlik gübresi ile fosforlu gübre taban gübresi olarak verilir; üretim boyunca azotlu, meyveler fındık büyüklüğüne ulaştıktan sonra haftalık dönemlerle potasyumlu gübre uygulanır. Temmuz ve ağustosta malçlama uygulanır; bu işlem güneş ışınlarının etkisini ve buharlaşmayı azaltarak yabancı ot gelişimini sınırlar ve topraktaki suyun korunmasına yardımcı olur. Çam pürü, bitki sapları, saman balyaları, torf ve değişik renk ile kalınlıktaki plastikler malç materyali olarak kullanılabilir; malçlama kuzey-güney yönünde yapılır.

Bitki koruma

Hasat zamanına kadar artan hava sıcaklıkları nedeniyle fungal hastalıklara karşı ayda bir kez organik fungusitlerle koruyucu mücadele yapılır.

Tohumluk materyalin hazırlanması

Hasattan sonra bayrak kırmızısı renkte, tam olgunlaşmış, düzgün, meyve yapısı gelişmiş ve şekil bozukluğu bulunmayan domatesler tohumluk olarak ayrılır. Tohumluk olarak ayrılan domatesler, doğrudan güneş ışığı almayan açık ortamda beton yüzeyler üzerine serilen örtülerde, gölgede 30–35 °C sıcaklıkta 4–6 gün kurutulur.

Hasat ve ambalajlama nasıl yapılır?

Olgunluk ve hasat sırası

Coğrafi sınırda değerlendirilecek veya yakın pazarlara gönderilecek domatesler tam olum devresinde ya da buna çok yakın bir dönemde; uzak pazarlara gönderilecek domatesler ise kırmızı ve pembe hallerinde toplanır. İlk hasat, bitki üzerindeki meyvelerin en az %60–70’i olgunlaştığında yapılır; ikinci hasada kalan meyvelerin %30–40’ı toplanacak hale geldiğinde başlanır ve hasat meyveler olgunlaştıkça tamamlanır. Olgun meyveler gelişigüzel koparılmaz; meyve avuç içine alınır, sapı etrafında hafifçe döndürülerek sapıyla birlikte zedelenmeden koparılır ve kasalara fazla üst üste gelmeyecek biçimde yerleştirilir.

Ambalajlama ve taşıma

Meyve saplarıyla hasat edilen Sof Domatesinde ters sıralı kasalar kullanılır; bu düzen, meyve saplarının diğer meyveleri delerek çürümeye yol açmasını önler. Yüksek kaliteli ürün pazarlamasında viyol veya tek sıra kasalar tercih edilir; çok sıralı kasalar zorunlu olmadıkça kullanılmaz ve özellikle sofralık domateslerin taşınması sıcak saatlerde yapılmaz.

Hasat ve muhafaza dönemi ne zamandır?

Kurutulan domatesler elle ovulup elenerek tohumlarından ayrılır; tohumlar yıkanmadan bez torbalarda, 18–20 °C ortam sıcaklığındaki serin ve kuru koşullarda bir sonraki üretim dönemine kadar muhafaza edilir.

Hasat dönemi

Sof Domatesi hasadı, ağustos ayının üçüncü haftasından ekim ayının ikinci haftasının sonuna kadar yapılır.

Kısa süreli depolama

Olgunlaşan domatesler yaklaşık 4 °C’de 3–5 gün depolanabilir.