Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’in İslahiye ve Nurdağı yöresindeki tescilli alanda yetiştirilir. Tazeyken yeşil, olgunlaşınca bayrak kırmızısı olan orta acılı biberden isot, pul ve toz biber hazırlanır.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗İslahiye Biberi nedir?
İslahiye Biberi, bitkisel ürün niteliğinde bir üründür. Bilimsel adı Capsicum annuum'tir. İslahiye Biberi, patlıcangiller familyasının Capsicum annuum L. türüne ait olup tazeyken yeşil, olgunlaştığında bayrak kırmızısı renginde ve orta derecede acılığı olan kültür bitkisidir.
İslahiye Biberi, Gaziantep ili İslahiye ve Nurdağı ilçelerinin kuzeyde Nurdağı ve Amanos dağları ile güneyde İslahiye’den Suriye sınırına kadar olan alan içinde yetiştirilen, bitkisel ürün olarak tüketilen veya kullanılan ve menşe adı olarak tescilli coğrafi işaretli bir üründür.
Ayırt edici özellikleri
İslahiye Biberinden isot, acı pul biber ve acı toz biber üretilir.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler için sicilin 2. sayfasındaki satırlar aşağıda korunmuştur.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 5 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Birim | Yaş meyve | Kuru meyve |
|---|---|---|---|
| Enerji Değeri | (kcal/100 gram) | 45-55 | 200-225 |
| Protein Miktarı | (gram/100 gram) | 2-2,50 | 12-14 |
| Yağ Miktarı | (gram/100 gram) | 0.5-1,5 | 3-3,5 |
| Karbonhidrat Miktarı | (gram/100 gram) | 8-11 | 35-38 |
| Nem Miktarı | (gram/100 gram) | 70-72 | 7-9 |
Bitki ve meyve özellikleri
Bitki nemli yüzeyin olumsuz etkilerini yaşamaz ve kendi kalitesini kazanır.
Olgunlukla kırmızılaşan meyve
Taze meyve yeşil, olgun meyve bayrak kırmızısıdır.
Orta acılık ve işlenmiş biçimler
Acılığı orta düzeydedir; isot, acı pul biber ve acı toz biber üretiminde kullanılır.
İslahiye Biberi Nasıl Yetiştirilir?
Ekim ve çimlendirme
Mart ayı içerisinde tohumlar toprağa ekilir. Tohumlara, nisan ayının sonuna kadar her gün akşam ve sabah olmak üzere iki kez su verilerek çimlendirilir. Ayrıca yabancı ot mücadelesi de yapılır. Tohumların çimlenerek fide oluşma zamanı mayıs ayının ilk haftası civarıdır.
Fide dikimi
Mayıs ayının birinci ve ikinci haftasında fide dikimi yapılır.
Sulama ve çapalama
Fide dikimi için toprak hazırlanır, sulama yolları açılarak yanlarına toprak delinerek su doldurulur, fideler yerleştirilir ve fidenin kökü toprak ile kapatılır. Haftalık olarak sulama ve ot mücadelesi yapılır.
Gübreleme işlemi
Toprak isteğine bağlı olarak gübreleme yapılabilir.
Sulama ve çapalama — 2. aşama
Ağustos ayının ilk haftasına kadar sulama ve ot mücadelesine devam edilir.
Hasat işlemi
Ağustos ayında biberler, istenilen olgunluğa ulaşınca hasat edilmeye başlanır. Toplanan biberler haral adı verilen çuvallara doldurularak kurutma alanlarına taşınırlar. Ağustos ayının ortasında birinci hasat, eylül ayının ortasında ikinci hasat, ekim ayının ortasında üçüncü hasat ve ekim ayının sonunda ise son hasat yapılır.
Kurutma işlemi
İslahiye Biberinin ilk hasadının doğal güneş ışığı altında kuruma süresi 5–10 gün sürerken, ikinci hasadın kurutma işlemi 15–20 gün sürer.
Hasat — 2. aşama
Mevsim gereği üçüncü ve dördüncü hasat döneminde kurutma makineleri kullanılır. Güneş ışığında yapılan kurutma işlemleri Türk Gıda Kodeksi Baharat Tebliğine uygun olarak, toprak ile doğrudan temas halinde olmayan ve yerden yüksek platformlarda veya uygun bir materyalden yapılmış döşemelerin üzerinde yapılır. Kurutulan ürünlerden pul biber, toz biber ve/veya isot üretilir.
Kurutma — 2. aşama
Birinci ve ikinci kırım yapılan ürünler doğrudan gün ışığında kurutulurken, mevsim koşullarından dolayı Üçüncü ve dördüncü kırım ürünler gün ışığında kurutulamaz. Bu durumda kurutma makineleri kullanılarak pul biber, toz biber ve/veya isot üretilir.
İsot Üretimi
Tam olgunluğa gelmiş ve ayıklanmış taze kırmızı biberler sap ve tohum yuvaları ayrılarak el ile 2–3 parçaya dilimlenir. Daha sonra, bu biber dilimleri ön kurutma, torbalarda bekletme (terletme), son kurutma ve öğütme olmak üzere dört farklı aşamadan geçirilerek isota dönüştürülür. Kurutma sonunda İslahiye Biberinin rutubet oranı %15’in altına düşürülür. Ardından öğütücülerden geçirilerek pul biber formatına getirilir.
Elde edilen pul biberler su ilavesi ile % 25–27 oranında rutubet içerecek şekilde tavlama işlemine tabi tutulur. Tavlama işlemi 60–65 °C civarında gerçekleşir. Bu şekilde ısıtılan biberler ısıya karşı yalıtımlı havuzlara alınarak bekletmeye alınır. Kepertme olarak adlandırılan bu işlem sırasında biberlerin sıcaklığı 80–90 °C’ye kadar yükselir.
Havuzlarda 30–36 saat bekletildikten sonra rutubet oranı tekrar azalan (<%15) biberler havuzlardan çıkarılarak havalandırılır ve Türk Gıda Kodeksine uygun miktarda yağ ve tuz katılarak hazır hale getirilir.
Acı Pul Biber Üretimi
Hasat edilmiş İslahiye Biberi; yıkama ve ayıklama ile sap ve tohumlarından ayrılır. El ile kesilerek her bir biber 2–3 parçaya ayrılır. Doğal yöntemle yaklaşık olarak 48 saat kurutulur. Kurutulmuş İslahiye Biberinin rutubet oranı %30 civarındadır. Yarı kurumuş parçalanmış İslahiye Biberleri yabancı madde kontrolü yapıldıktan sonra 48 saat daha güneş altında kurutma işlemine tabi tutularak rutubet oranı %15 seviyesine indirilir.
Öğütme değirmenlerinde 1–3 mm çapında öğütülerek pul biber haline getirilir.
Acı Toz Biber Üretimi
Hasat edilen İslahiye Biberi sap ve çekirdekleri ayrıldıktan sonra kurutulur. Kurutma işleminden sonra değirmenlerde un formatında parçalanır. Kurutma işlemi doğal yöntemler veya kurutma makineleri ile yapılır. Kurutulmuş ürünün rutubet oranı %11’in altında olmalıdır. Kurutulduktan sonra değirmenlerde un formatında toz haline getirilir. Doğal yöntemle kurutulanlar, öğütme işlemi sonunda 1–2 saat süre ile güneş ışığı altında tutularak rengin esmerleşmesi sağlanır.
Renk tonu bayrak kırmızısı haline geldiğinde Türk Gıda Kodeksine uygun miktarlarda zeytinyağı ilave edilerek karıştırılır ve paketlenir.
Muhafaza koşulları
İslahiye Biberinin yetiştirilmesinde kullanılacak olan tohumlar, bir sezon önce kurutularak yeni sezona kadar saklanan biberlerin tohumlarından elde edilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
İslahiye Biberi sıcak iklimi sever bu nedenle nisan ve mayıs aylarında tohum ve fide hazırlıkları yapılırken, toprağa ekim döneminde don ve aşırı soğuk hava olmaması gerekir. Coğrafi sınırın iklimi bu dönemde ılıman özelliğe sahiptir ve don olayı görülmez. İklim uygunluğu İslahiye Biberinin gelişimine olumlu etkisi bulunur. İslahiye Biberinin yetiştirildiği bölgede rüzgâr hızı, yayılımı, nem ve yağış miktarı ürünün karakteristik özelliğini belirler.
Amanos dağlarının Akdeniz sıcak iklimine karşı, rüzgâr yönü ve hızı sayesinde nemli yapı yüzeyden kolayca uzaklaşır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
991 tescil numaralı İslahiye Biberi menşe adı olarak 5 Ocak 2022 tarihinde tescil edilmiştir. İslahiye Biberi ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, İslahiye Biberi ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Gaziantep Ticaret Borsası koordinasyonunda ve Gaziantep Ticaret Borsası, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile İslahiye Ziraat Odasının görevlendirdiği konularında uzman en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler yılda en az bir kez düzenli olarak ayrıca şikâyet olması durumunda her zaman yapılacaktır.
Denetimlerde; biberlerin yetiştirildiği yer (müstahsil makbuzu üzerinden), ürünün fiziki özellikleri (tazeyken yeşil, olgunlaştığında bayrak kırmızısı renginde olması vb.), üretim metodu (tohum, fide ekim zamanı, hasat vb.) ve kullanım biçimi denetlenir. Ayrıca denetim mercii gerekli gördüğü durumlarda üründen numune alarak laboratuvarda analiz yapılmasını talep edebilir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: İslahiye Biberinde yeni sezonun tohumu, önceki yılın ürününden ayrılır ve saklanır. Bu tohum sürekliliği, Gaziantep çevresinin biber yetiştirme bilgisidir. Şehir gastronomisiyle bağlantısı tarımsal üretim ve yerel hammadde üzerinden kurulur. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
