Gaziantep/Antep Firik Pilavı

Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep

Gaziantep’te tescilli Antep Firiği ve Antep Bulguru birlikte pişirilerek pilav hazırlanır. Etli ve etsiz iki yöntem bulunur; son yağ ve karabiberle tamamlanan pilav, isteğe göre haşlanmış parça etle kapamalı sunulabilir.

UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
TÜRKPATENT Mahreç İşareti resmî amblemi
Tescil No / Tarihi728 – 19.04.2021
Coğrafi İşaret TürüMahreç İşareti
Coğrafi SınırGaziantep İli
Ürün sınıfıPilavlar Ayırt edicilikAntep Firiği Ve Antep Bulguru; İki Yöntem SunumEtli Veya Etsiz; Kapamalı Sunum Mümkün

Gaziantep/Antep Firik Pilavı nedir?

Gaziantep’te üretilen firik ve bulgurun birlikte hazırlandığı pilavdır. İki ayrı reçeteyle etli veya etsiz pişirilir; isteğe bağlı parça etli kapama sunumu bulunur.

Gaziantep / Antep Firik Pilavı, UNESCO Yaratıcı Şehirler ağına kabul edilmiş olan Gaziantep ili mutfağının en çok bilinen yemeklerindendir.

Ayırt edici özellikleri nelerdir?

1

İki tescilli tahıl

244 tescil numaralı Antep Firiği ve 289 tescil numaralı Antep Bulguru kullanılır. Firik önce, bulgur sonraki pişirme aşamasında katılır.

2

Etli, etsiz ve kapamalı biçim

Etli ve etsiz iki ayrı yöntem vardır. Etsiz hazırlanan pilav isteğe göre haşlanmış parça etle kapatılarak da sunulabilir; bu sunum kendi etli reçetesiyle karıştırılmaz.

Nasıl hazırlanır ve pişirilir?

1

İki ayrı üretim yöntemi

Gaziantep / Antep Firik Pilavının 2 farklı üretim metodu bulunur.

2

Üretim Metodu 1

4–6 kişilik Gaziantep / Antep Firik Pilavı için gerekli olan malzemeler:

3

Malzemeler ve ölçüler

  • 2 su bardağı Antep Firiği
  • 1 su bardağı pilavlık Antep Bulguru
4

Birinci yöntemin tuz miktarı

Tuz (miktarı tercihe bağlı)

5

Birinci yöntemin yağ ve baharat seçenekleri

  • 10–15 g karabiber
  • 3–4 yemek kaşığı sadeyağ/tereyağı/zeytinyağı
  • 1 çay bardağı haşlanmış nohut (isteğe göre)
  • 1 adet kırmızı biber (isteğe ve mevsimine göre)
6

Birinci yöntemin pişirme suyu

3 su bardağı sıcak su tencereye konulur.

7

Birinci yöntemde firik ve bulgurun eklenmesi

Üzerine önceden ayıklanmış ve yıkanarak suyu süzülmüş firik eklenir. 10–15 dakika kaynaması beklenir. Yıkanıp suyu süzülmüş bulgur eklenip karıştırılır. Üzerine 2 bardak daha sıcak su eklenir. İsteğe göre haşlanmış nohut ve iri doğranmış kırmızı biber konur. Toplam su seviyesi bütün malzemeleri iki parmak geçecek şekilde ayarlanır.

8

Birinci yöntemde pişirme ve yağ ekleme

Tuz eklenerek tencerenin kapağı kapatılır ve pilav kıvama gelene kadar kısık ateşte 15–20 dakika kadar pişirilir. Ayrı bir tavada yağ eritilir ve pilavın üzerine gezdirilerek dökülür. Karabiber serpilerek pilav karıştırılır.

9

İkinci yöntemin tahıl ve et bileşenleri

  • 2 su bardağı Antep Firiği
  • 1 su bardağı pilavlık Antep Bulguru
  • 300–400 g kuşbaşı et/kıyma/tavuk eti/hindi eti
  • 1 adet orta boy soğan
10

İkinci yöntemin yağ, sebze ve baharatları

  • 10–15 g karabiber
  • 4–5 yemek kaşığı sadeyağ/tereyağı/zeytinyağı
  • 1 yemek kaşığı domates veya biber salçası
  • 1 çay bardağı haşlanmış nohut (isteğe göre)
  • 1 adet kırmızı biber (isteğe ve mevsimine göre)
11

Kavurma işlemi

2 yemek kaşığı yağ ile et kavrulur.

12

Pilavın pişirilmesi

Et kavrulunca önceden doğranmış soğan ilave edilir. Soğanlar pembeleşince üzerine salça, isteğe göre kırmızı biber ve haşlanmış nohut eklenir.

13

Haşlama işlemi

4 su bardağı sıcak su ile 40–45 dakika haşlanır.

14

İkinci yöntemde firik ve bulgurun eklenmesi

Üzerine, yıkanıp suyu süzülmüş firik eklenir. 10 dakika kadar piştikten sonra önceden yıkanan ve suyu süzülen bulgur eklenir. Toplam su seviyesi, bütün malzemeleri iki parmak geçecek şekilde ayarlanmalıdır.

15

İkinci yöntemde pişirme ve yağ ekleme

Tuz eklenerek tencerenin kapağı kapatılıp pilav kıvamına gelinceye kadar kısık ateşte 20–25 dakika kadar pişirilir. Ayrı bir tavada yağ eritilir. Pilavın üzerine eritilmiş yağ gezdirilerek dökülür, karabiber serpilir ve karıştırılır. Gaziantep / Antep Firik Pilavı, yukarıda belirtildiği üzere etli ya da etsiz olarak yapılır.

16

İkinci yöntemde dinlendirme

Etli firik pilavı son yağ ve karabiberle karıştırılır; 5–10 dakika dinlendirilip sıcak sunulur.

Yöresiyle bağı nedir?

Geçmişi eskiye dayanan ve üretimi ustalık becerisi gerektiren Gaziantep / Antep Firik Pilavının coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.

Denetim düzeni

Gaziantep / Antep Firik Pilavının geçmişi eskiye dayanır ve coğrafi sınıra özgü üretim metodu, ustalık becerisi gerektirir. Üretiminde, aynı coğrafi sınırda üretilen 244 sayı ile tescilli Antep Firiği ve 289 sayı ile tescilli Antep Bulguru kullanılır. Bu sebeplerle tüm üretim aşamaları coğrafi sınırda gerçekleştirilir.

Üretimde kullanılan malzemelerin uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk. Ürünün görünümünün uygunluğu. Gaziantep / Antep Firik Pilavı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.

Nasıl sunulur ve tüketilir?

5–10 dakika dinlendirildikten sonra servis yapılır. 5–10 dakika dinlendirdikten sonra sıcak olarak servis yapılır. Etsiz yapıldığında üzerine haşlanmış parça et kapatılarak, kapamalı Gaziantep / Antep Firik Pilavı olarak da servis edilebilir.

Geçmişi ve yöredeki yeri

Sicil firik pilavının önceleri evlerde ve özel günlerde hazırlandığını, zamanla yaygınlaştığını belirtir. İki yerel tahılın birlikte kullanımı bu mutfak geleneğinin parçasıdır.

Tescil ve denetim bilgileri

Tescil kapsamı ve işaret kullanımı

728 tescil numaralı Gaziantep / Antep Firik Pilavı mahreç işareti olarak 19 Nisan 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep / Antep Firik Pilavı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gaziantep / Antep Firik Pilavı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.

Gaziantep ilinde üretilen ve coğrafi işaret olarak 244 sayı ile tescilli Antep Firiği ile 289 sayı ile tescilli Antep Bulguru kullanılır.

Uzman desteği ve hakların korunması

Denetim mercii, gerektiğinde ilgili alanda uzman kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir.

Denetim komisyonu

Denetimler Gaziantep’i Geliştirme Vakfının koordinasyonunda yürütülür. Vakıf, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Büyükşehir Belediyesi, Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği ve Gaziantep Üniversitesi Gastronomi Bölümünden birer uzmanla beş kişilik merci oluşur. Düzenli denetim yılda bir, ayrıca ihtiyaç veya şikâyet halinde yapılır.

UNESCO ile bağlantısı

Gaziantep gastronomi kültürü: Gaziantep Firik Pilavında firik, bulgurdan önce pişirmeye alınır. Sicil etli ve etsiz hazırlama biçimlerini ayırır. Farklı tahılların pişme sırasını gözetmek, şehrin pilav yapım bilgisinin bir parçasıdır. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.

Kaynaklar

TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Sicil Belgesi↗ Son doğrulama: 2026-10-18