Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’a özgü, soğuk sıkım haşhaş yağıyla tamamlanan mercimekli bulgur pilavıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Afyonkarahisar Mercimekli Pilav / Afyon Mercimekli Pilav nedir?
Afyonkarahisar Mercimekli Pilav / Afyon Mercimekli Pilav; haşlanmış yeşil mercimek, bulgur, tuz ve suyla hazırlanan bir pilavdır. Hazırlanan pilavın üzerine kızdırılmış soğuk sıkım haşhaş yağı dökülür.
Pilavın yapısı tane tanedir ve haşhaş yağının baskın tadı hissedilir. Ürün, Afyonkarahisar iliyle ün bağı bulunan bir mahreç işaretidir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Soğuk sıkım haşhaş yağı
Pilavın belirleyici bileşeni, kızdırılarak pilavın üzerinde gezdirilen soğuk sıkım haşhaş yağıdır. Haşhaş yağının kullanımı, ürünün coğrafi sınıra özgü niteliğini oluşturan unsurlardan biridir.
Tane tane yapı
Ürünün tane tane yapısı, tanımlanan fiziksel niteliklerindendir. Bulgurların suyunu çekerek yumuşak kıvama gelmesi pişmenin ölçütüdür; son dinlendirme ise pilavın buharının alınmasına ve tane tane olmasına yöneliktir.
Baskın haşhaş yağı tadı
Haşhaş yağının baskın tadı, pilavın duyusal karakterini belirler. Bu tat niteliği, tane tane yapı ile birlikte ürünü tanımlayan ayırt edici özellikler arasındadır.
Nasıl hazırlanır?
Bileşenlerin hazırlanması
Sicildeki tarif altı kişilik üretim içindir. Bu ölçekte 500 g yeşil mercimek, 300 g pilavlık bulgur, 60 ml soğuk sıkım haşhaş yağı, 11–12 g tuz ve 1000 ml su kullanılır.
Mercimeğin haşlanması
Yeşil mercimek yıkanır, oda sıcaklığındaki suda 15 dakika bekletilir ve süzülür. Tencereye alınan mercimeğe 500 ml ılık su eklenir; mercimek kısık ateşte 30 dakika haşlanır ve ocaktan alındıktan sonra 5 dakika dinlendirilir.
Bulgurla pişirme
Kaynamakta olan 200 ml suya yıkanmış bulgur, tuz, haşlanmış mercimek haşlama suyuyla birlikte ve 300 ml su eklenir. Karışım kısık ateşte 30 dakika pişirilir; bulgurların suyunu çekip yumuşak kıvama gelmesi pişmenin tamamlandığını gösterir.
Yağlama ve dinlendirme
Haşhaş yağı ayrı bir tencerede kızdırılır, pilavın üzerinde gezdirilerek dökülür ve homojen dağılması için karıştırılır. Tencere ile kapak arasına kâğıt havlu yerleştirilen pilav, buharının alınarak tane tane olması için oda sıcaklığında 15 dakika dinlendirilir.
Nasıl ve hangi günlerde sunulur?
Sıcak servis ve davet sofraları
Afyonkarahisar Mercimekli Pilav / Afyon Mercimekli Pilav sıcak olarak servise sunulur. Taziye, doğum ve düğün gibi özel günlerde meydan sofralarında; sıra yemeği olarak bilinen davetlerde de sunulur.
Üretim ve tüketim düzeni
Ürün günlük olarak üretilir ve tüketilir.
Afyonkarahisar ile bağı nedir?
Coğrafi işaretin sınırı Afyonkarahisar ilidir. Ürünün tüm üretim aşamalarının bu coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Coğrafi sınıra özgü bileşen kullanımı, ürünün Afyonkarahisar ile kurduğu bağın temelidir. Özellikle haşhaş yağının kullanılması nedeniyle ürün ile coğrafi sınır arasında ün bağı bulunur.
Yöresel mutfaktaki yeri
Afyonkarahisar Mercimekli Pilav / Afyon Mercimekli Pilavın geçmişinin eskiye dayandığı belirtilir. Ürün, Afyonkarahisar ili mutfağında önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil durumu
Afyonkarahisar Mercimekli Pilav / Afyon Mercimekli Pilav, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 19 Haziran 2021 tarihinden itibaren korunmak üzere 23 Mayıs 2022 tarihinde 1120 numarayla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Tescil ettiren kurum Afyonkarahisar Belediyesidir.
İşaretleme kuralları
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde Afyonkarahisar Mercimekli Pilav / Afyon Mercimekli Pilav ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır. Bu kullanım ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde bulunmadığında, ibare ve amblem işletmede kolayca görülebilecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve ölçütleri
Denetimler, Afyonkarahisar Belediyesinin koordinasyonunda; Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası, Afyon Kocatepe Üniversitesi Turizm Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü, Afyonkarahisar Esnaf ve Sanatkârlar Odası ve Afyonkarahisar Belediyesinden konuda uzman birer kişinin katılımıyla oluşan beş kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca gerek görüldüğünde veya şikâyet hâlinde her zaman yapılabilir.
Denetimde özellikle soğuk sıkım haşhaş yağı kullanımı olmak üzere bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu, üretim metoduna uyum ile ürün ibaresi ve mahreç işareti ambleminin doğru kullanımı kontrol edilir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görev yapan uzman gerçek veya tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir.
Hakların korunması
Tescil ettiren, coğrafi işaretten doğan hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.