Afyonkarahisar
Coğrafi işaretli ürünler

Afyonkarahisar

İç Batı Anadolu’nun dağlar, platolar, kapalı havzalar ve geçitlerle şekillenen kavşağındaki Afyonkarahisar, tarihî yolları, termal kaynakları ve üretim kültürüyle öne çıkar.

AdanaAdıyamanAfyonkarahisarAğrıAmasyaAnkaraAntalyaArtvinAydınBalıkesirBilecikBingölBitlisBoluBurdurBursaÇanakkaleÇankırıÇorumDenizliDiyarbakırEdirneElazığErzincanErzurumEskişehirGaziantepGiresunGümüşhaneHakkariHatayIspartaMersinİstanbulİzmirKarsKastamonuKayseriKırklareliKırşehirKocaeliKonyaKütahyaMalatyaManisaKahramanmaraşMardinMuğlaMuşNevşehirNiğdeOrduRizeSakaryaSamsunSiirtSinopSivasTekirdağTokatTrabzonTunceliŞanlıurfaUşakVanYozgatZonguldakAksarayBayburtKaramanKırıkkaleBatmanŞırnakBartınArdahanIğdırYalovaKarabükKilisOsmaniyeDüzce
UNESCO
1İlk tescilTürkmen El Halısı56Son tescilAfyon Palize / Afyonkarahisar Palize

Afyonkarahisar hakkında

Afyonkarahisar, Ege Bölgesi’nin İç Batı Anadolu bölümünde doğu ile batıyı, kuzey ile güneyi bağlayan tarihî yolların kesiştiği doğal bir kavşaktır. Sultandağları, Emirdağları ve çevredeki yükseltiler arasında uzanan platolar ile kapalı havzalar ilin ana coğrafi görünümünü oluşturur. Akarçay havzası, Eber ve Akşehir gölleri ile termal su kaynakları bu karasal çevreye belirgin bir su ve jeoloji çeşitliliği kazandırır.

İlin tarihsel birikimi Tunç Çağı yerleşimlerinden Hitit, Frig, Roma, Bizans, Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı dönemlerine kadar uzanır. Volkanik bir kaya kütlesi üzerindeki Karahisar Kalesi kentin adını ve tarihsel siluetini belirler. Frig Vadisi, antik yerleşimler, Selçuklu ve Osmanlı yapıları ile Büyük Taarruz’un başladığı Kocatepe, farklı çağların mirasını aynı coğrafyada bir araya getirir ve kentin ulusal tarih içindeki yerini güçlendirir.

Karasal iklim, plato ve ova alanları Afyonkarahisar’da tahıl, haşhaş, patates ve yem bitkileri tarımıyla hayvancılığın birlikte gelişmesine zemin hazırlar. Et ve süt ürünleri, kaymak, sucuk, yöresel hamur işleri ve dokumacılık; kırsal hammaddenin kent pazarları ve zanaat bilgisiyle birleşmesinden doğmuştur. Termal kaynaklar ise tarih boyunca sağlık ve konaklama kültürünü besleyen ayrı ve güçlü bir ekonomik alan oluşturmuştur.

Afyonkarahisar’ın coğrafi işaretli ürünleri

Afyonkarahisar hakkında doğrulanan ova, vadi, göl, iklim özellikleri, yöredeki hammaddenin değerlendirilme biçimini ve üretim bilgisinin kuşaklar arasında aktarılmasını anlamak için somut bir çerçeve sunar. Türkmen El Halısı, Pazırık El Halısı, Süper İnce Kilim; Afyonkarahisar ile ürün adı, yetiştiricilik, yerel mutfak veya zanaat geleneği arasında kurulan kültürel ilişkinin coğrafi işaret envanterindeki karşılıklarıdır.

Afyonkarahisar’ın coğrafi işaret envanterinde yöresel yemekler, tatlılar ve hamur işleri, işlenmiş ürünler, el sanatları ve dokumalar, yetiştirilen ürünler ve diğer ürünler olmak üzere 56 ürün yer alır. Bu çeşitlilik, ilin coğrafi işaret varlığının tek bir üretim alanıyla sınırlı olmadığını gösterir.

İlin ürün varlığında yöresel yemekler grubunda 20 kayıt, tatlılar ve hamur işleri grubunda 14 kayıt, işlenmiş ürünler grubunda 8 kayıt, el sanatları ve dokumalar grubunda 7 kayıt, yetiştirilen ürünler grubunda 6 kayıt ve diğer ürünler grubunda 1 kayıt bulunur. Yöresel yemekler grubunda Şuhut Keşkeği, Emirdağ Güveci ve Afyon İlibada Sarması / Afyon İlibada Dolması / Afyonkarahisar İlibada Sarması / Afyonkarahisar İlibada Dolması yer alır. Tatlılar ve hamur işleri grubunda Afyonkarahisar Patatesli Ekmeği, Afyon Kaymaklı Ekmek Kadayıfı ve Afyon Lokumu yer alır. İşlenmiş ürünler grubunda Afyon Pastırması, Afyon Sucuğu ve Afyon Kaymağı yer alır. El sanatları ve dokumalar grubunda Türkmen El Halısı, Pazırık El Halısı ve Süper İnce Kilim yer alır. Yetiştirilen ürünler grubunda Çay İlçesi Vişnesi, Sultandağı Kirazı ve Sultandağı Gılli Kirazı yer alır. Diğer ürünler grubunda Afyon Mermeri yer alır.

Tescil dizisi Türkmen El Halısı ile 1997 yılında başlar; en güncel kayıt Afyon Palize / Afyonkarahisar Palize için 2026 yılında yapılmıştır. Envanterde Mahreç İşareti ve Menşe Adı türündeki kayıtlar yer alır; her ürünün kapsamı ve yöreyle ilişkisi kendi sayfasındaki sicil bilgileri üzerinden ayrıntılı olarak izlenebilir.