Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar mutfağında düğü ve göce, yumurtalı ve naneli harçta birleşir. Ortası parmakla bastırılan küçük köfteler haşlanır; sarımsaklı yoğurt ve salçalı tereyağıyla tamamlanıp sıcak veya soğuk, davet sofralarında sunulur.
UNESCO ilişkisiAfyonkarahisar gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Afyonkarahisar Göce Köftesi / Afyon Göce Köftesi nedir?
Afyonkarahisar Göce Köftesi, düğü ve göceden hazırlanan düğme biçimli köftelerin haşlanmasıyla yapılan yemektir. Sarımsaklı yoğurt ve salçalı tereyağıyla sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sıcak ya da soğuk olarak tüketilebilir.
Düğü ve göce
İnce bulgur ile dövülmüş buğday birlikte ıslatılır. Yumurta, un, soğan ve kuru nane köfte harcının bileşenleridir.
Basık düğme ve iki üstlük
Küçük yuvarlak köftelerin ortasına parmakla basılır. Haşlanmış köftenin üzerine önce sarımsaklı yoğurt, ardından salçalı biberli tereyağı dökülür.
Biçim ve ölçüler
Ortası basık yuvarlak düğme şeklinde olan köftelerin çapı yaklaşık 1,5 cm’'dir.
Yöreyle bağı
Ürünün coğrafi sınırla ilişkisi ün bağıdır. Düğü ve göce kullanımı ile düğme biçimli köfteler Afyonkarahisar mutfak kültüründeki yerini tamamlar.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Yerel girdi tercihi ve reçete ölçeği
Sosun hazırlanmasında kullanılan tereyağı ile yoğurdun, coğrafi sınırda üretilmesi tercih edilir. 8 kişilik Afyonkarahisar Göce Köftesinin / Afyon Göce Köftesinin üretimi için gerekli olan bileşenler aşağıdaki gibidir.
Malzemeler ve ölçüler
- 200 g düğü (ince bulgur)
- 200 g göce (dövülmüş buğday)
- 1 adet büyük boy kuru soğan
- 1 adet yumurta
- 60 g özel amaçlı buğday unu
- 5 g kuru nane
- 11 g tuz
- 500 ml su
Sos malzemeleri
- 6 g pul biber
- 60 g tereyağı
- 2–3 diş sarımsak
- 120 g yoğurt
- 27 g salça
Harcın hazırlanması
Kabuğu soyulan kuru soğan, bir kaba rendelenir. Başka bir kabın içine yumurta kırılır. Diğer bir kapta ise düğü (ince bulgur) ve göce (dövülmüş buğday) sıcak su ile ıslatılıp üzerine tuz ve kuru nane eklenerek 10 dakika dinlendirilir. Dinlendirilmiş karışımın içine rendelenmiş soğan, un ve yumurta eklenerek karıştırılır ve 15 dakika kadar elle iyice yoğrulur.
Yoğurma sırasında köfte harcının kurumaması için, gerekirse bir bardak ılık su ilave edilir. Yoğurma işlemi gereği gibi yapılmazsa köfteler haşlanırken dağılır. Yoğurma işlemi tamamlandığında, harcın rengi açık sütlü kahverengi olur. Hazırlanan harçtan, yaklaşık 1,5 cm büyüklüğünde köfteler yuvarlanarak ortasına parmakla hafifçe basılıp düğme şekli verilir.
Suda pişirme
Bir tencerede kaynatılan suya tuz ilave edildikten sonra köfteler konur ve yaklaşık 30 dakika haşlanır. Sıcak suda haşlanan köfteler kevgirle çıkarılıp bir tabağa konularak suyunun süzülmesi sağlanır.
Sosun hazırlanması
Tereyağı, kırmızı pul biber ve salça bir tavada kavrulur.
Sarımsaklı yoğurdun hazırlanması
Sarımsak ezilerek yoğurt ile karıştırılır.
Haşlanmış köftelerin tabağa alınması
Suyu süzülen köfteler, bir tabağa veya gıda ile temasa uygun malzemeden yapılmış kaplara konur.
Yoğurt ve salçalı sosla sunum
Üzerine önce sarımsaklı yoğurt sonra da sos dökülen Afyonkarahisar Göce Köftesi / Afyon Göce Köftesi, servise hazır hale gelir.
Yöresiyle bağı nedir?
Afyonkarahisar Göce Köftesinin / Afyon Göce Köftesinin geçmişi eskiye dayanır ve üretimi, köftelerin hazırlanması bakımından ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeple coğrafi sınır ile bağı bulunan Afyonkarahisar Göce Köftesinin tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Afyonkarahisar Göce Köftesinin / Afyon Göce Köftesinin üretimi; köftenin hazırlanması ve pişirilmesi ile üzerine sos dökülerek servis edilmesi aşamalarından oluşur.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Afyonkarahisar yemek kültürü içinde bulunan ve geçmişi eskiye dayanan Afyonkarahisar Göce Köftesi / Afyon Göce Köftesi; doğum, taziye, düğün, asker uğurlama, sünnet düğünü vb. davet yemeklerinde yer alır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
949 tescil numaralı Afyonkarahisar Göce Köftesi / Afyon Göce Köftesi mahreç işareti olarak 15 Kasım 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Afyonkarahisar Göce Köftesi / Afyon Göce Köftesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Afyonkarahisar Göce Köftesi / Afyon Göce Köftesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Afyonkarahisar Belediyesinin koordinasyonunda ve Afyonkarahisar Belediyesinden, Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden, Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odasından, Afyon Kocatepe Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümünden ve Afyonkarahisar Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden konuda uzman birer temsilcinin katılımıyla oluşan en az beş kişilik denetim mercii tarafından yapılır.
Yılda bir kere düzenli olarak ayrıca şikâyet halinde ve ihtiyaç duyulduğu her zaman yapılacak denetimlere esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu. Köftelerin hazırlanması, pişirilmesi ve sosun hazırlanması aşamalarını kapsayan üretim metoduna uygunluk. Afyonkarahisar Göce Köftesinin / Afyon Göce Köftesinin şekli ve servis usulü ile ambalaj malzemesinin uygunluğu.
Afyonkarahisar Göce Köftesi / Afyon Göce Köftesi ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Afyonkarahisar gastronomi kültürü: Afyon Göce Köftesinde düğü ve göceyle hazırlanan küçük köftelerin ortasına parmakla basılır. Haşlanan köfteler sarımsaklı yoğurt ve salçalı sosla sunulur. Şehrin tahıl esaslı yemekleri ve yoğurtlu sunum geleneği içinde yer alır. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
