Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’a özgü, düğme biçimli köftelerin sarımsaklı yoğurt ve sosla sunulduğu yöresel yemektir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Afyonkarahisar Göce Köftesi / Afyon Göce Köftesi nedir?
Afyonkarahisar Göce Köftesi / Afyon Göce Köftesi; düğü (ince bulgur), göce (dövülmüş buğday), soğan, yumurta, un, kuru nane, tuz ve suyla hazırlanan köftelerin haşlanmasıyla yapılan bir yöresel yemektir.
Yemek, haşlanan köftelerin sarımsaklı yoğurt ile tereyağı, kırmızı pul biber ve salçadan oluşan sosla tamamlanmasıyla tanınır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Düğü ve göcenin birlikte kullanımı
Köfte harcının tahıl bileşenlerini düğü ile göce oluşturur. Düğü ince bulgur, göce ise dövülmüş buğday olarak tanımlanır.
Ortası basık düğme biçimi
Köfteler ortası basık, yuvarlak düğme biçimindedir. Köftelerin çapı yaklaşık 1,5 cm’dir.
Yoğurt ve sosun sıralı sunumu
Haşlanmış köftelerin üstüne sarımsaklı yoğurt ile tereyağı, kırmızı pul biber ve salçadan yapılan sos eklenir. Sarımsaklı yoğurt, sos dökülmeden önce kullanılır.
Nasıl hazırlanır?
Bileşenlerin hazırlanması
Sicildeki ölçülü tarif 8 kişiliktir; köfte harcı için 200 g düğü, 200 g göce, 1 adet büyük boy kuru soğan, 1 adet yumurta, 60 g özel amaçlı buğday unu, 5 g kuru nane, 11 g tuz ve 500 ml su kullanılır. Sos için 6 g pul biber, 60 g tereyağı, 2-3 diş sarımsak, 120 g yoğurt ve 27 g salça öngörülür.
Kuru soğan rendelenir ve yumurta ayrı bir kaba kırılır. Düğü ile göce sıcak suyla ıslatılır, tuz ve kuru nane eklendikten sonra 10 dakika dinlendirilir.
Yoğurma ve biçim verme
Dinlenen tahıl karışımına rendelenmiş soğan, un ve yumurta katılır; harç yaklaşık 15 dakika elle yoğrulur. Harcın kurumaması için gerekirse bir bardak ılık su ilave edilir.
Yoğurma işlemi gereği gibi yapılmadığında köfteler haşlanırken dağılabilir. Yoğurma tamamlandığında harç açık sütlü kahverengi olur; harçtan yaklaşık 1,5 cm büyüklüğünde parçalar yuvarlanır ve ortalarına parmakla hafifçe basılarak düğme şekli verilir.
Haşlama ve süzme
Tencerede kaynatılan tuzlu suya köfteler konur ve yaklaşık 30 dakika haşlanır. Haşlanan köfteler kevgirle çıkarılarak bir tabağa alınır ve sularının süzülmesi sağlanır.
Sarımsaklı yoğurt ve sosun hazırlanması
Tereyağı, kırmızı pul biber ve salça tavada kavrularak sos hazırlanır. Sarımsak ezilir ve yoğurtla karıştırılır.
Nasıl servis edilir?
Suyu süzülen köfteler, tabağa veya gıda ile temasa uygun malzemeden yapılmış kaplara alınır. Köftelerin üzerine önce sarımsaklı yoğurt, ardından sos dökülerek servis tamamlanır.
Afyonkarahisar Göce Köftesi / Afyon Göce Köftesi sıcak ya da soğuk tüketilebilir.
Afyonkarahisar ile ilişkisi nedir?
Ürün, Afyonkarahisar yemek kültürü içinde yer alır ve coğrafi sınırla ün bağı taşır. Köftelerin hazırlanması, geçmişi eskiye dayanan ürün için ustalık becerisi gerektiren bir üretim aşamasıdır.
Afyonkarahisar Göce Köftesi / Afyon Göce Köftesinin tüm üretim aşamalarının Afyonkarahisar ili sınırları içinde gerçekleştirilmesi gerekir. Sosun tereyağı ve yoğurt bileşenlerinin coğrafi sınırda üretilmesi ise tercih edilir.
Yöresel davetlerdeki yeri
Afyonkarahisar Göce Köftesi / Afyon Göce Köftesinin geçmişi eskiye dayanır. Ürün; doğum, taziye, düğün, asker uğurlama ve sünnet düğünü gibi davet yemeklerinde yer alır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı ve işaretleme
Afyonkarahisar Göce Köftesi / Afyon Göce Köftesi, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 9 Haziran 2020 tarihinden itibaren korunmak üzere 15 Kasım 2021 tarihinde 949 numarayla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Tescil ettiren Afyonkarahisar Belediyesi’dir.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde Afyonkarahisar Göce Köftesi / Afyon Göce Köftesi ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır. Bu kullanım ürün ya da ambalaj üzerinde mümkün olmadığında, ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim yapısı ve ölçütleri
Denetimler, Afyonkarahisar Belediyesinin koordinasyonunda; Belediye, Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası, Afyon Kocatepe Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü ve Afyonkarahisar Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden uzman temsilcilerin katıldığı en az beş kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetimler yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca şikâyet hâlinde ve ihtiyaç duyulduğunda yapılır.
Denetimde bileşenlerin uygunluğu; köftelerin hazırlanması ve pişirilmesi ile sos hazırlanmasının üretim metoduna uygunluğu; ürünün şekli, servis usulü ve ambalaj malzemesi; ibare ile mahreç işareti ambleminin kullanımı incelenir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bunlardaki uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.