Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’a özgü, dört yağın birlikte kullanımıyla gevrekleşen çiçek süslemeli bir kurabiyedir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Afyonkarahisar Nişan Kurabiyesi / Afyonkarahisar Gelin Kurabiyesi nedir?
Afyonkarahisar Nişan Kurabiyesi / Afyonkarahisar Gelin Kurabiyesi; kuyruk yağı, don yağı, tereyağı, ayçiçek yağı, özel amaçlı buğday unu, toz beyaz şeker, karbonat ve kabukları soyulmuş çiğ yer fıstığıyla üretilen bir kurabiyedir.
Ürünün temel karakterini, dört farklı yağın birlikte kullanılmasıyla oluşan gevrek yapı ile üzerindeki fıstıktan çiçek süslemesi belirler.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Dört yağın birlikte kullanımı
Kurabiyede kuyruk yağı, don yağı, tereyağı ve ayçiçek yağı birlikte kullanılır. Farklı yağların bu bileşimde yer alması kurabiyeye gevrek yapı kazandırır.
Yarım küre biçimi
Kurabiyenin çapı yaklaşık 10 cm’dir. Ortası hafif kabarık olan ürün, yarım küre biçiminde şekillendirilir.
Fıstıktan çiçek süslemesi
Kurabiyenin üst yüzeyi, uzunlamasına ikiye bölünmüş kabuksuz fıstıkla çiçek şeklinde süslenir. Bu süsleme, ürünün tanımlı görünüm özelliklerinden biridir.
Hazırlama süreci nasıl ilerler?
Bileşenler ve hamur harcı
Sicildeki tarif dört kişilik ölçüyle; 500 g özel amaçlı buğday unu, 100 g kuyruk yağı, 25 g don yağı, 25 g tereyağı, 250 ml ayçiçek yağı, 200 g toz beyaz şeker, 6 g karbonat ve 60 g kabukları soyulmuş çiğ yer fıstığı içerir.
Kuyruk yağı, don yağı, tereyağı, ayçiçek yağı ve toz beyaz şeker beyaz renk alıncaya kadar çırpılarak karıştırılır. Karışıma karbonat ve un eklenir; yumuşak kıvamlı hamur elde edilinceye kadar karıştırma sürdürülür ve hamurun yağları iyice özümsemesine dikkat edilir.
Şekillendirme ve süsleme
Hamurdan yaklaşık 125 g’lık parçalar alınır, elde yuvarlanır ve yaklaşık 10 cm çapında, ortası hafif kabarık yarım küre biçimi verilir. Şekillendirme sırasında hamurun dağılmamasına dikkat edilir; hamur dağılırsa un ilavesi yapılır.
Şekil verilen kurabiyeler tepsiye dizilir. Üstlerine uzunlamasına ikiye bölünmüş kabuksuz fıstık kullanılarak çiçek şeklinde süsleme yapılır.
Pişirme
Süslenen kurabiyeler, önceden 200°C’ye ısıtılmış fırında 45 dakika pişirilir.
Sunum ve satış
Afyonkarahisar Nişan Kurabiyesi / Afyonkarahisar Gelin Kurabiyesi sıcak ya da soğuk tüketilebilir. Ürün, gıda ile temasa uygun ambalajlarda satışa sunulur.
Muhafaza koşulları
Kurabiye oda sıcaklığında 2 gün, buzdolabında ise bir hafta muhafaza edilebilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Afyonkarahisar Nişan Kurabiyesi / Afyonkarahisar Gelin Kurabiyesinin coğrafi sınırı Afyonkarahisar ilidir. Coğrafi sınırla ün bağı, kurabiyede kuyruk yağı, don yağı, tereyağı ve ayçiçek yağının birlikte kullanılmasına dayanan yerel nitelikle ilişkilendirilir.
Üretimde kullanılan kuyruk yağı ve don yağı coğrafi sınırdan temin edilir. Ürünün tüm üretim aşamalarının Afyonkarahisar ili sınırları içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Özel gün sofralarındaki yeri
Kurabiyenin geçmişinin eskiye dayandığı ve Afyonkarahisar mutfak kültüründe önemli bir yer tuttuğu tescil belgesinde belirtilir. Ürün, yörede nişan, kına gecesi ve düğün gibi özel günler için hazırlanan sofralarda yer alır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı ve işaretleme
Ürün, 1349 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak 1 Mayıs 2023 tarihinde tescil edilmiştir; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında koruma başlangıcı 19 Haziran 2021’dir.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde “Afyonkarahisar Nişan Kurabiyesi / Afyonkarahisar Gelin Kurabiyesi” ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır. Bu kullanım ürün veya ambalaj üzerinde mümkün olmadığında, ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve sıklığı
Denetimler, Afyonkarahisar Belediyesinin koordinatörlüğünde; Afyonkarahisar Belediyesi, Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası, Afyon Kocatepe Üniversitesi Turizm Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü ile Afyonkarahisar Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden uzmanların katılımıyla oluşan en az 5 kişilik denetim mercii tarafından gerçekleştirilir.
Denetimler düzenli olarak yılda en az bir kez yapılır; şikâyet üzerine veya gerekli görülen hâllerde her zaman denetim gerçekleştirilebilir. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Denetim ölçütleri ve raporlama
Denetimde bileşenlerin uygunluğu, üretim metoduna uyum, ürünün şekli ile süslemesinin uygunluğu ve ürün ibaresiyle mahreç işareti ambleminin doğru kullanımı kontrol edilir. Uygunsuzluklar ve alınması gereken tedbirler denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim sonuçları 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanır ve Afyonkarahisar Belediyesi tarafından her yıl Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.