Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Sandıklı Saç Eti, Sandıklı’da meşe odunlu taş fırında pişirilen katmanlı bir kuzu eti yemeğidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Sandıklı Saç Eti nedir?
Sandıklı Saç Eti; kuzu eti, patates, soğan, biber, domates, iç yağı ve margarinin belirli bir düzenle dizilmesiyle hazırlanan bir yemektir. Yemek, meşe odunu ateşiyle ısıtılan taş fırında pişirilir.
Üretimde kuzunun but, kaburga ya da pirzola kısmı kullanılır. Yemeğin bileşenleri saç tavada düzenlenir; pişirme sırasında et, iç yağı ve margarinden eriyen yağlar ortadaki sebzelerin üzerine akar.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Katmanlı tava düzeni
Tavanın ortasına aşağıdan yukarıya soğan, biber, domates ve patates sıralanır. Tavanın kenar boşluklarına ise kuşbaşı kuzu eti ile yaklaşık 1 cm’lik parçalara ayrılan iç yağı ve margarin yerleştirilir.
Yağların sebzelerle buluşması
Pişirme sırasında kuzu etinin yağı, iç yağı ve margarin erir. Bu yağ karışımı tavada ortada bulunan sebzelerin üzerine aktığı için sebzeler bu karışımla pişer.
Eşit ısıtılan taş fırın
Taş fırının bütün noktalarında 250 °C sıcaklığın sağlanması, yemeğin dengeli pişmesi için öngörülür. Fırın, meşe odunuyla yakılıp sürekli harlanarak ısının her noktaya eşit dağılması sağlanır.
Nasıl hazırlanır?
Taş fırının hazırlanması
Taş fırın meşe odunuyla yakılır ve sıcaklığın fırının tüm noktalarına eşit dağılması için sürekli harlanır. Fırının tüm noktaları eşit biçimde 250 °C sıcaklığa ulaştığında pişirmeye hazır kabul edilir.
Bileşenlerin hazırlanması
Sicildeki üretim ölçüsü 6 kişilik Sandıklı Saç Eti içindir. Bu ölçüde 4 kg kuşbaşı kuzu eti, 2,5 kg patates, 0,5 kg biber, 2 kg domates, 0,5 kg soğan, 250 g iç yağı ve 250 g margarin kullanılır.
Patates, biber, domates ve soğan kalın halka biçiminde doğranır. Kuzu eti kuşbaşı hazırlanır; iç yağı ve margarin ise yaklaşık 1 cm’lik parçalara ayrılır.
Saç tavaya yerleştirme
Saç tavanın merkezine soğan, biber, domates ve patates aşağıdan yukarıya doğru sıralanır. Kuşbaşı kuzu eti, iç yağı ve margarin tavanın kenarlarında kalan boşluklara konur.
Mühürleme ve pişirme
Hazırlanan tava 250 °C sıcaklıktaki taş fırına yerleştirilir ve bileşenlerin mühürlenmesi için 15 dakika karıştırılmaz. Ardından yemek 10 dakikada bir karıştırılır ve toplam pişirme işlemi yaklaşık 1 saat sürer.
Nasıl sunulur?
Sandıklı Saç Eti, piştiği saç tavayla birlikte servis edilir. Coğrafi sınırda yassı demir çelik ürünü sac tavalara “saç” adı verilir.
Sandıklı ile coğrafi sınır arasındaki bağ nedir?
Ürünün coğrafi sınırı Afyonkarahisar ili Sandıklı ilçesidir. Sandıklı Saç Etinin tüm üretim aşamalarının bu coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Sicil, ürünün geçmişinin eskiye dayandığını; üretiminin coğrafi sınıra özgü koşullar ve ustalık becerisi gerektirdiğini belirtir. Bu nitelikler nedeniyle ürün ile Sandıklı arasında ün bağı kurulur.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
Sandıklı Saç Eti, 996 numarayla 20 Ocak 2022 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 11 Mart 2021 tarihinden itibaren korunur.
Sandıklı Saç Eti ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Bu kullanım ürün ya da ambalaj üzerinde mümkün değilse ibare ile amblem işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii
Denetimler, Sandıklı Belediyesinin koordinasyonunda; Sandıklı Kaymakamlığından 1, Sandıklı Sebzeciler ve Meyveciler Esnaf Odasından 1 ve Sandıklı Belediyesinden 2 kişinin katıldığı, konuda uzman en az 4 kişilik denetim mercii tarafından yapılır. Denetim mercii, kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görev yapan uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Denetimin kapsamı
Denetimler düzenli olarak yılda en az bir kez yapılır; şikâyet hâlinde ve gerekli görülen durumlarda her zaman denetim gerçekleştirilebilir. Denetimde bileşenlerin uygunluğu, üretim metoduna uygunluk ile ürün ibaresi ve mahreç işareti ambleminin doğru kullanımı kontrol edilir.
Tescil ettiren Sandıklı Belediyesi, coğrafi işaretten doğan hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür. Bu görev, denetim merciinin tescilde tanımlanan denetim yapısından ayrıdır.