Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’ın Bolvadin ilçesinde dana veya düve eti, sebzelerle güvece yerleştirilip meşe odunuyla ısıtılan taş fırında pişirilir. Su eklenmeyen yemeğe domates son aşamada katılır; uzun pişirme ve kısa dinlendirme sonrasında kendi kabında sıcak sunulur.
UNESCO ilişkisiAfyonkarahisar gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Bolvadin Fırın Eti nedir?
Bolvadin Fırın Eti; kuşbaşı doğranmış dana veya düve eti, soğan, sivri biber, sarımsak ve domates kullanılarak güveç kap içinde ve meşe odunu ile yakılan 280–300°C sıcaklıktaki taş fırında pişirilerek üretilen yemektir. Bolvadin Fırın Etinin pişirildiği taş fırınlar, ateş tuğlasından yapılır ve zemini izole edilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bolvadin Fırın Etinin pişirilmesi sırasında su eklenmez. Sicilde fırın, 1–1,5 metre yüksekliğinde ve yarım daire biçiminde tarif edilir. Meşe odunu közleri fırın iç hacminin yaklaşık %50’sini kaplayan alanda toplanır; güveçler kalan alana, birbirine değmeden yerleştirilir.
Gerdan ve kaburga eti
Dana veya düvenin az yağlı, sinirleri temizlenmiş gerdan ve kaburga eti kullanılır. Hayvanların coğrafi sınırdan temini tercih olarak belirtilir.
Su eklenmeden uzun pişirme
Et, soğan, sarımsak ve biber güveçte 280–300 °C taş fırında 4–5 saat pişirilir. Domates eklenip bir saat daha pişirilir. Sıcaklık fırına aittir; etin merkez sıcaklığı değildir.
Biber seçeneği ve sunum
Sivri biber yerine yörede kokurdak adıyla bilinen kurutulmuş acı biber kullanılabilir. Fırından çıkan yemek yaklaşık 30 dakika dinlendirilip kendi kabında sıcak sunulur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Et ve biber seçimi
Bolvadin Fırın Etinin üretiminde kullanılan et, tercihen coğrafi sınırda yetişen dana ve düve etlerinin gerdan ve kaburga bölgelerinden elde edilir. Az yağlı olup sinirleri tamamen temizlenir. Bolvadin Fırın Etinin üretiminde sivri biber yerine, coğrafi sınırda kokurdak biber olarak bilinen, acı, yuvarlak ve kurutulmuş biber de kullanılabilir.
5 kişilik Bolvadin Fırın Eti üretmek için gerekli olan bileşenlere ve üretim metoduna aşağıda yer verilmektedir.
Malzemeler ve ölçüler
- 2 kg dana veya düve eti
- 2 adet domates
- 2 adet soğan
- 7–8 adet sivri biber veya kokurdak biber
- 8–10 diş sarımsak
- 20–25 g tuz
Bolvadin Fırın Etinin hazırlanması
Az yağlı ve sinirleri temizlenmiş etler, 1,5–2 cm büyüklüğünde kuşbaşı doğranıp güveç kaplara konur. Üzerlerine, kuşbaşı et büyüklüğünde doğranmış soğan ve sarımsak, iri doğranmış sivri biber veya kokurdak biber ile tuz ilave edilir. Güveç kaplar, birbirine temas etmeyecek şekilde, meşe odunu ile yakılan 280–300°C sıcaklıktaki taş fırında 4–5 saat pişirilir. Üzerlerine iri doğranmış domates yerleştirilir ve 1 saat daha pişirilir.
Yemeğin etinin yumuşak olmasına dikkat edilir. Fırından çıkarılan Bolvadin Fırın Etinin servisi, 30 dakika kadar dinlendirildikten sonra pişirildiği kapta ve sıcak olarak yapılır.
Toplam pişirme kapsamı
Sicil toplam pişirmeyi 5–6 saat olarak verir: ilk 4–5 saatin ardından domates katılır ve bir saat daha pişirilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Bolvadin Fırın Eti, 4–6°C’de buzdolabında 7 gün muhafaza edilip ısıtılarak tüketilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Yöresel üretim bilgisi, bileşen seçimi ve mutfak geleneği ürünün Bolvadin ilçesi ile ün bağını oluşturur. Sicil, bütün üretim aşamalarının belirlenen coğrafi sınırda gerçekleştirilmesini zorunlu tutar.
Bolvadin Fırın Etinin geçmişi eskiye dayanır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Bolvadin ilçesinin mutfak kültüründe ve geleneklerinde önemli bir yere sahiptir.
Bolvadin Fırın Eti özellikle özel günlerde ve ramazan ayında hazırlanır. Yöre halkının evde hazırladığı bileşenleri fırına götürerek güveçte ve taş fırında pişirtmesi, yemeğin ortak üretim geleneğini oluşturur.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1341 tescil numaralı Bolvadin Fırın Eti mahreç işareti olarak 24 Şubat 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Bolvadin Fırın Eti ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Bolvadin Fırın Eti ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Bolvadin Ticaret ve Sanayi Odası koordinasyonunda ve Bolvadin Ticaret ve Sanayi Odası, Bolvadin Ticaret Borsası ve Bolvadin İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen durumlarda ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir. Denetim mercii, aşağıdaki kriterlere bağlı olarak denetim faaliyetlerini gerçekleştirir.
Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu.
Özellikle kullanılan fırının uygunluğu olmak üzere, üretim metoduna uygunluk. Bolvadin Fırın Eti ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Afyonkarahisar gastronomi kültürü: Bolvadin Fırın Eti, et ve sebzelerin güveçte odun ateşli taş fırında pişirilmesiyle hazırlanır. Sicil, yöre halkının hazırladığı malzemeleri pişirilmek üzere fırına götürmesini anlatır. Bu uygulama, Afyonkarahisar’ın ortak fırın kullanımına dayanan yemek kültürünü gösterir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
