Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Bolvadin’in güveçte, meşe odunlu taş fırında susuz pişen yumuşak et yemeği.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Bolvadin Fırın Eti nedir?
Bolvadin Fırın Eti; kuşbaşı doğranmış dana veya düve eti, soğan, sivri biber, sarımsak ve domatesle hazırlanan bir yemektir. Yemek, güveç kaplarda meşe odunuyla yakılan taş fırında pişirilir.
Ürünün belirleyici hazırlama karakteri, pişirme sırasında su ilave edilmemesidir. Uzun pişirme sonunda etin yumuşak kıvama ulaşması da tanımının ayırt edici sonucudur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Gerdan ve kaburga etinin seçimi
Üretimde dana ve düve etlerinin gerdan ve kaburga bölgelerinden elde edilen et kullanılır. Et az yağlıdır ve sinirleri tamamen temizlenir.
Susuz ve yumuşak kıvamlı pişirme
Pişirme sırasında yemeğe su eklenmez. Sicilde, yemeğin 5-6 saatlik pişirme sonunda yumuşak kıvamlı et yapısına ulaştığı belirtilir.
Taş fırının yapısı ve yerleşim düzeni
Pişirmede kullanılan taş fırın ateş tuğlasından yapılır ve zemini izole edilir. Yarım daire biçimindeki fırının yüksekliği 1-1,5 metredir.
Meşe odunu közleri fırının iç hacminin yaklaşık %50’sini oluşturan bir alanda toplanır. Güveç kaplar kalan bölüme birbirine temas etmeyecek biçimde yerleştirilir.
Kokurdak biber seçeneği
Sivri biber yerine, coğrafi sınırda kokurdak biber adıyla bilinen acı, yuvarlak ve kurutulmuş biber kullanılabilir. Bu biber, Capsicum annuum türündedir.
Nasıl hazırlanır?
Yemek, 4-6°C’de buzdolabında 7 gün muhafaza edilebilir. Muhafaza edilen ürün ısıtılarak tüketilebilir.
Etin ve bileşenlerin hazırlanması
Et, tercihen coğrafi sınırda yetişen dana ve düvelerin gerdan ile kaburga bölgelerinden seçilir; az yağlı etin sinirleri tamamen temizlenir. Sicildeki beş kişilik ölçüde 2 kg dana veya düve eti, 2 adet domates, 2 adet soğan, 7-8 adet sivri biber veya kokurdak biber, 8-10 diş sarımsak ve 20-25 g tuz yer alır.
Güveçlerin doldurulması
Temizlenmiş et, 1,5-2 cm büyüklüğünde kuşbaşı doğranarak güveç kaplara konur. Etin üzerine kuşbaşı et büyüklüğünde doğranmış soğan ve sarımsak, iri doğranmış sivri biber veya kokurdak biber ile tuz eklenir.
Taş fırında pişirme
Güveç kaplar, birbirine temas etmeyecek şekilde meşe odunuyla yakılan 280-300°C sıcaklıktaki taş fırında 4-5 saat pişirilir. Ardından üzerlerine iri doğranmış domates yerleştirilir ve yemek 1 saat daha pişirilir.
Pişirme sonunda etin yumuşak olmasına dikkat edilir. Bu aşamada yemeğin toplam pişirme süresi, tanım kısmında belirtilen 5-6 saatlik süreyle örtüşür.
Nasıl servis edilir?
Fırından çıkarılan Bolvadin Fırın Eti, yaklaşık 30 dakika dinlendirildikten sonra pişirildiği güveç kapta ve sıcak olarak servis edilir.
Üretim ve muhafaza zamanı
Bolvadin Fırın Eti özellikle özel günlerde ve ramazan aylarında üretilir. Bu üretim zamanı, ürünün Bolvadin’deki geleneksel mutfak yeriyle birlikte anılır.
Bolvadin ile bağı nedir?
Coğrafi sınır Afyonkarahisar ili Bolvadin ilçesidir. Bolvadin Fırın Etinin ünü, ilçenin mutfak kültürü ve geleneklerindeki yeriyle ilişkilendirilir.
Coğrafi sınır halkı, evlerinde hazırladıkları bileşenleri fırınlara götürerek yemeğin güveçte ve taş fırında pişirilmesini sağlar. Mahreç işaretinin kapsamındaki ürün için tüm üretim aşamalarının Bolvadin ilçesi sınırları içinde gerçekleşmesi gerekir.
Yöresel mutfaktaki yeri
Bolvadin Fırın Etinin geçmişinin eskiye dayandığı kayıt altındadır. Ürün, Bolvadin ilçesinin mutfak kültüründe ve geleneklerinde önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
Bolvadin Fırın Eti, 1341 tescil numarasıyla 24 Şubat 2023 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 9 Ağustos 2021 tarihinden itibaren korunmak üzere tescil edilmiştir.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde “Bolvadin Fırın Eti” ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır. Bunun ürün veya ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve denetim ölçütleri
Denetimler, Bolvadin Ticaret ve Sanayi Odası koordinasyonunda; Bolvadin Ticaret ve Sanayi Odası, Bolvadin Ticaret Borsası ve Bolvadin İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden birer uzmanın katıldığı üç kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda bir defa düzenli olarak, gerekli görülen durumlarda ve şikâyet hâlinde ise her zaman yapılabilir.
Denetimde bileşenlerin uygunluğu, özellikle fırının uygunluğu dâhil üretim metoduna uyum ve ürün ibaresi ile mahreç işareti ambleminin doğru kullanımı kontrol edilir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren Bolvadin Ticaret ve Sanayi Odası, coğrafi işaretten doğan hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.