Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Bolvadin Mantısı, Bolvadin’e özgü içi boş kapatılan, fırınlanıp etli sosla pişirilen yöresel yemektir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Bolvadin Mantısı nedir?
Bolvadin Mantısı; ekmeklik buğday unu, su, tuz ve yumurtayla hazırlanan hamurun açılması, kareler hâlinde kesilmesi, fırınlanması ve salça, su ile et kullanılarak pişirilmesiyle yapılan bir mantıdır. Hamur açıldıktan sonra içi boş bırakılır ve karşılıklı uçları bir araya getirilerek kapatılır.
Ürünün tanımlayıcı hazırlama zinciri, fırınlanmış içi boş mantı tanelerinin kavurma eti ve salçalı suyla pişirilmesine dayanır. Serviste mantının üzerine sarımsaklı yoğurt dökülür ve ürün sıcak olarak sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İçi boş kapatılan hamur formu
Hamur, kenar ölçüsü 2,5-3 cm olan karelere kesilir. Kesilen parçalar içi boş şekilde, karşıt uçları denk gelecek biçimde bastırılarak kapatılır; bu kapatma biçimi ürünün temel şekil özelliğini oluşturur.
Belirlenmiş kavurma eti
Üretimde dana eti tercih edildiğinde bonfile, kuzu eti tercih edildiğinde ise but kısmı kullanılır. Et, kavrulmuş olarak mantının pişirme aşamasına eklenir.
Fırınlama ve sıcak yoğurtlu servis
İçi boş mantı taneleri önce fırınlanır, ardından salça, su ve kavurma etiyle pişirilir. Pişen mantı sarımsaklı yoğurt, pul biber ve isteğe bağlı karabiber eşliğinde sıcak servis edilir.
Üretim süreci nasıldır?
Hamurun hazırlanması ve şekillendirilmesi
Yaklaşık 6 porsiyonluk tarifte hamur için 1 kg ekmeklik buğday unu, 600 g su, 10 g tuz ve 30 g yumurta kullanılır. Bu bileşenler bir kapta karıştırılıp yoğrulur.
Yoğrulan hamur, oda sıcaklığında 25-30 dakika dinlendirilir; ardından 180-200 g'lık parçalara ayrılarak çapı 75-80 cm, kalınlığı 3-3,5 mm olan yufkalar açılır. Yufkalar 2,5-3 cm kenar ölçülü kareler hâlinde kesilir; her parça içi boş bırakılarak karşıt uçlarından kapatılır ve tepsiye dizilir.
Kavurma etinin hazırlanması
Kavurma eti için 1 kg dana veya kuzu eti ile 2-2,5 g tuz kullanılır. Dana bonfile ya da kuzu butundan alınan et, 1,5-2 cm büyüklüğünde küpler hâlinde kesilir; kendi suyunu çekinceye kadar 180°C'de 18-20 dakika pişirilir.
Pişen ete tuz ilave edilir ve et kendi yağıyla 20-25 dakika kavrulur. Kavrulmuş et, soğutulduktan sonra 4-6°C'de buzdolabına alınır.
Fırınlama ve etli sosla pişirme
Tepsiye dizilen mantılar, elektrikli veya taş fırında 180°C'de 18-20 dakika ısıtılır. Aynı tepsi ocak üzerine alınır ve mantılar salçayla kavrulur.
Yaklaşık 6 porsiyon için 125-130 g fırınlanmış içi boş mantı tanesi, 120-125 ml su, 20-25 g salça, 20-25 g kavurma eti, 1-1,5 g pul biber ve isteğe bağlı 0,5-0,75 g karabiber kullanılır. Su ve kavurma eti eklendikten sonra karışım 2-3 kez karıştırılır ve 100-115°C'de 15 dakika pişirilir.
Sarımsaklı yoğurdun hazırlanması
Üzeri için 100 g yoğurt, 5-6 g sarımsak ve 0,5 g tuz kullanılır. Her 100 g yoğurtlu sos için sarımsak soyulur, rendelenir veya tuzla havanda ezilir; ardından yoğurtla homojen hâle gelene kadar karıştırılır.
Sarımsaklı yoğurt sosu, mantının üzerine dökülmeden önce hazırlanır ve taze kullanılır. Her porsiyona yaklaşık 40-60 g sarımsaklı yoğurt sos ilave edilir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Pişen Bolvadin Mantısı, üzerine sarımsaklı yoğurt dökülüp pul biber ve isteğe bağlı karabiber serpildikten sonra sıcak servis edilir. Sarımsaklı yoğurt eklenmiş mantı hemen tüketilir.
Muhafaza koşulları nelerdir?
Soğutulan kavurma eti, buzdolabında 4-6°C'de 3 gün veya -18°C'de 3-4 ay muhafaza edilir. Fırınlanmış içi boş mantı hamurları ise gıda ile temasa uygun saklama kaplarında ya da buzdolabı poşetlerinde, buzdolabında 1 ay muhafaza edilebilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Bolvadin Mantısının coğrafi sınırı Afyonkarahisar ili Bolvadin ilçesidir. Ürünün bileşen seçimi ile üretim metodunun coğrafi sınıra özgü olması, ürün ile Bolvadin arasındaki ün bağının temelini oluşturur.
Bolvadin Mantısının üretiminin bütün aşamalarının belirtilen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir. Bu zorunluluk, ürüne özgü üretim metodunun Bolvadin ilçesinde uygulanmasını kapsar.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı
Bolvadin Mantısı, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 9 Ağustos 2021 tarihinden itibaren korunmak üzere 1 Aralık 2022 tarihinde 1266 numarayla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Tescil ettiren kuruluş Bolvadin Ticaret ve Sanayi Odasıdır.
İşaretleme ve denetim ölçütleri
Bolvadin Mantısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürün ya da ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu, üretim metoduna uyum ile Bolvadin Mantısı ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımı kontrol edilir. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesinde kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek ve tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Denetim mercii
Denetimler, Bolvadin Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde; Bolvadin Ticaret ve Sanayi Odası, Bolvadin Ticaret Borsası ve Bolvadin İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katıldığı üç kişilik denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda veya şikâyet üzerine gerçekleştirilir.
Tescil ettiren, coğrafi işaretten doğan hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür. Denetim faaliyeti ise sicilde tanımlanan üç kişilik denetim mercii tarafından gerçekleştirilir.