Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Emirdağ’a özgü, razmol ile açılan ve yumurta eklenerek taş fırında iki kez pişirilen pidedir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Emirdağ Yumurtalı Pidesi nedir?
Emirdağ Yumurtalı Pidesi, Afyonkarahisar ili Emirdağ ilçesiyle ilişkilendirilen bir pide çeşididir. Hamuru yaş maya ve tuzla hazırlanır; hamurun açılmasında razmol olarak adlandırılan un kepeği kullanılır.
Pide, tereyağlı ilk taş fırın pişiriminden sonra üzerine yumurta kırılarak yeniden fırınlanır. Yumurtası rafadan ya da tam pişmiş olarak hazırlanabilen ürünün uzun, oval gövdesi ve içe kıvrılan kenarları temel biçim özelliklerindendir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Razmol ile açılan hamur
Hamur, yaş maya ve tuz kullanılarak hazırlanır; açma işlemi razmol ile yapılır. Razmol, un kepeğidir ve hamur parçalarının elle açılmasında kullanılır.
Uzun oval form ve kıvrımlı kenarlar
Açılan pide yaklaşık 80 cm uzunluğunda ve 15 cm genişliğindedir. Uçları birleştirilen hamurun kenarları yaklaşık 2 cm içe kıvrılarak oval biçim verilir.
Kenar kıvrımı, tereyağı ve yumurtanın yerleştirileceği bir hazne oluşturacak yeterlikte yapılır. Kıvrım el ile bastırılmaz; yalnızca hamurun üzerine alınır.
Yumurtalı çift taş fırın pişirimi
Şekillendirilen pidenin üzerine tereyağı sürülerek taş fırında ilk pişirim yapılır. Pide fırından çıkarıldıktan sonra üzerine yumurta kırılır ve ikinci kez taş fırına verilir.
Yumurtalar rafadan veya tam pişmiş olarak hazırlanabilir. Rafadan yumurtalı pide dilimlenmeden servis edilir.
Üretim süreci nasıl ilerler?
Hamurun yoğrulması
Üretimde 25 kg özel amaçlı buğday unu, 20 litre su, 7-10 g yaş maya, 400 g tuz, 50 g razmol, yaklaşık 80 g tereyağı ve 3-4 adet yumurta kullanılır. Un elendikten sonra yoğurma kabına alınır ve oda sıcaklığındaki su yavaş yavaş eklenerek yoğurma başlatılır. Tuz ile yaş maya, yaklaşık yarım litre ılık suyla eritilir; bu karışım coğrafi alanda “şerbet” olarak adlandırılır.
Şerbet, yoğrulan hamur kitlesine 10 ila 15 dakika boyunca yavaş yavaş eklenir. Yoğurma yaklaşık 10 dakika daha sürdürülür ve toplam yoğurma süresi 20-25 dakikada tamamlanır.
Yoğrulmuş hamurun iç sıcaklığı yazın 20°C-22°C, kışın 22°C-24°C olmalıdır. Usta, hamuru ikiye katladığında çatlamayan elastik bir yapı elde edildiğinde yoğurma işlemini sonlandırır.
Mayalandırma ve bezelerin dinlendirilmesi
Yoğrulan hamur, kabuk bağlamasını önlemek ve mayalanma aktivasyonunu artırmak için üzeri kapatılarak yaklaşık 30 dakika mayalanmaya bırakılır. Mayalanma sırasında hamur içi sıcaklığı yükselir; hamura karışan hava ufak kesecikler hâlindedir ve bu kesecikler karbondioksit gazları için başlama noktası oluşturur.
Gözenekli yapının korunması için mayalanan hamura fazla müdahale edilmez; hamur yalnız hafifçe bastırılarak toparlanır. Bir porsiyon için 350 g, 1,5 porsiyon için 500 g hamur kesilir; otomatik kes-tart makinesi kullanılırsa %1 hata payı görülebilir.
Hamur parçalarına yuvarlak beze şekli verilir ve bezeler 30 ila 40 dakika dinlendirilerek yeniden mayalandırılır. Dinlendirme geleneksel olarak pasa tahtalarında yapılır; özel dinlendirme bölümleri de kullanılabilir. Uygun yapılmayan dinlendirme hamurun kopmasına, çatlamasına ve yırtılmasına yol açar; hamur pişirme aşamasına kadar mayalanmayı engelleyecek sıcaklıkta muhafaza edilir.
Elle açma ve taş fırında pişirme
Dinlendirilen hamur parçaları razmol kullanılarak elle açılır ve oval biçim verilir. Yaklaşık 80 cm uzunluk ile 15 cm genişliğe ulaşan pidenin uçları birleştirilir, kenarları yaklaşık 2 cm içe kıvrılır.
Pidenin üzerine 3-4 parça hâlinde yaklaşık 80 g tereyağı konur ve pide 300-320 °C sıcaklıktaki taş fırında 2 dakika pişirilir. Fırından çıkarılan pidenin üzerine 3-4 adet yumurta kırılır, diğer yüzleri ateşe gelecek şekilde yeniden fırına konur ve 2 dakika daha pişirilir.
Toplam pişirme süresi 4 ila 5 dakikayı aşmaz. Rafadan yumurtalı pide için fırında daha kısa süre uygulanır.
Servis ve tüketim
Yumurta pişme derecesine göre servis
Yumurtalar rafadan veya tam pişmiş olarak hazırlanabilir. Rafadan yumurtalı Emirdağ Yumurtalı Pidesi dilimlenmeden servis edilir; tam pişmiş yumurtalı pide ise dilimlenmeden ya da 4 veya 6 eşit parçaya kesilerek sunulabilir.
Emirdağ Yumurtalı Pidesi günlük öğünlerde sıkça tüketilir.
Emirdağ ile ün bağı
Emirdağ Yumurtalı Pidesinin Emirdağ ilçesiyle olan ün bağı, coğrafi sınıra özgü üretim yöntemine dayanır. Hamurun hazırlanması, mayalanması ve pişirilmesi aşamaları ustalık becerisi gerektirir.
Ürünün tüm üretim aşamaları Afyonkarahisar ili Emirdağ ilçesi sınırları içinde gerçekleştirilmelidir. Bu zorunluluk, ürünün mahreç işareti kapsamındaki ün bağının üretim yöntemine dayanan yönünü korur.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı ve işaretleme
Emirdağ Yumurtalı Pidesi, 770 tescil numarasıyla 26 Mayıs 2021 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 16 Mart 2020 tarihinden itibaren korunur.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde Emirdağ Yumurtalı Pidesi ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır. Bu kullanım ürün veya ambalaj üzerinde mümkün olmadığında, ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur.
Denetim mercii ve kapsamı
Denetimler, Emirdağ Belediyesinin koordinasyonunda; Emirdağ Belediyesi, Emirdağ Zabıta Müdürlüğü, Emirdağ İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Emirdağ Esnaf ve Sanatkârlar Odası ile Emirdağ Ticaret ve Sanayi Odasından konuda uzman birer kişinin katılımıyla oluşan 5 kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca şikâyet hâlinde ve gerekli görülen durumlarda her zaman yapılabilir.
Denetimde bileşenlerin uygunluğu, özellikle hamurun hazırlanması, mayalanması ve pişirilmesinin üretim metoduna uygunluğu ile ürün ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımı kontrol edilir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görev yapan uzman gerçek veya tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren Emirdağ Belediyesi, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.