Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Sandıklı’ya özgü, yağlı haşhaş ezmesiyle tel tel ayrılan taş fırın pidesidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Sandıklı Haşhaşlı Tahinli Pidesi nedir?
Sandıklı Haşhaşlı Tahinli Pidesi; buğday unu, ekşi maya, tuz ve suyla hazırlanan hamurun açılması, haşhaşlı-tahinli iç harçla katlanması ve taş fırında pişirilmesiyle üretilen bir hamur işidir. İç harçta Sandıklı Haşhaş Ezmesi, tahin, ayçiçek yağı ve beyaz şeker kullanılır.
Pidenin karakteristik yapısı, yağlı Sandıklı Haşhaş Ezmesi içeren harçtan gelir. Bu içerik, ürünün tel tel ayrılan dokusunu belirler.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Haşhaşlı ve tahinli iç harç
İç harç; Sandıklı Haşhaş Ezmesi, tahin, ayçiçek yağı ve beyaz şekerin karıştırılmasıyla hazırlanır. Üretimde kullanılan Sandıklı Haşhaş Ezmesi, 1001 sayı ile coğrafi işaret olarak tescillidir.
Tel tel ayrılan yapı
Sandıklı Haşhaş Ezmesinin yağlı niteliği, pidenin tel tel ayrılan bir yapıya sahip olmasını sağlar. Bu doku, ürünün iç harçla kurduğu belirleyici ilişkilerden biridir.
Renk, doku ve ağırlık
Pide altın sarısı renktedir; dış yüzeyi çıtır, iç kısmı ise yumuşaktır. Ürünün ağırlığı yaklaşık 500 g’dır.
Nasıl üretilir?
İç harcın hazırlanması
Sicildeki tarif, 1 adet 500 g pide için düzenlenmiştir. İç harç için 70-80 g Sandıklı Haşhaş Ezmesi, 70-80 g tahin, 50-60 ml ayçiçek yağı ve 4-6 g beyaz şeker bir kapta karıştırılır.
Hamurun yoğrulması
Hamur için 300-400 g buğday unu, 400-600 ml su, 21-42 g ekşi maya ve 4-6 g tuz kullanılır. Elenen unun içine ekşi maya ve tuz katılır; su yavaş yavaş eklenerek karışım homojen ve yumuşak bir hamur elde edilinceye kadar yoğrulur.
Katlama ve dinlendirme
Hazırlanan hamur yaklaşık 400-500 g gelecek şekilde bezelere ayrılır ve oklavayla 10 cm genişlikte, 3-4 cm kalınlıkta açılır. İç harç hamurun tüm yüzeyine homojen biçimde sürülür, hamur 4 parçaya katlanır ve oda sıcaklığında yaklaşık 1,5-2 saat dinlendirilir.
Taş fırında pişirme
Dinlendirilen hamur 40-50 cm uzunluğunda ve 2-3 cm kalınlığında açılır. Pide, odun ateşiyle hazırlanmış taş fırında 8-10 dakika pişirilir.
Nasıl tüketilir?
Sandıklı Haşhaşlı Tahinli Pidesi hem sıcak hem de soğuk tüketilir.
Hangi dönemde üretilir ve nasıl muhafaza edilir?
Ramazan dönemi
Pide özellikle ramazan aylarında üretilir.
Muhafaza koşulları
Ürün, 4 °C sıcaklıkta 2 gün muhafaza edilebilir. Hava almayacak biçimde paketlendiğinde -18 °C sıcaklıkta 3 ay muhafaza edilebilir.
Sandıklı ile coğrafi bağı nedir?
Ürünün coğrafi sınırı Afyonkarahisar ili Sandıklı ilçesidir. Sandıklı Haşhaşlı Tahinli Pidesinin tüm üretim aşamalarının bu coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Pidenin Sandıklı ilçesinde köklü bir geçmişe sahip olması ve ilçenin mutfak kültüründe yer tutması, ürünün yöreyle ilişkisini oluşturur. Özellikle hamurun hazırlanması aşamasında gereken ustalık becerisi, ürünün coğrafi sınırla olan ün bağının unsurlarındandır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaretleme
Sandıklı Haşhaşlı Tahinli Pidesi, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 9 Ağustos 2022 tarihinden itibaren korunmak üzere 19 Ocak 2024 tarihinde 1523 numarayla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde Sandıklı Haşhaşlı Tahinli Pidesi ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır.
İbarenin ve amblemin ürün veya ambalaj üzerinde bulunmadığı durumlarda, bunlar işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim yapısı
Denetimler, Sandıklı Belediyesi koordinasyonunda; Sandıklı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Sandıklı Belediyesinden ürün konusunda uzman kişilerin katıldığı 3 kişilik denetim mercii tarafından yapılır. Denetim mercii kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Denetimler düzenli olarak yılda bir defa yapılır; gerek görülmesi veya şikâyet hâlinde her zaman denetim gerçekleştirilebilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.
Denetim kriterleri
Denetimde, özellikle Sandıklı Haşhaş Ezmesi olmak üzere üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu kontrol edilir. Üretim metoduna uyum ile ürün ibaresi ve mahreç işareti ambleminin doğru kullanımı da denetim kriterleri arasındadır.