Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyon’un manda sütünden üretilen, en az %60 yağ içeren kaymağıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Afyon Kaymağı nedir?
Afyon Kaymağı, manda sütünden elde edilen bir süt ürünüdür. Coğrafi işaretin sınırı Afyon ili sınırlarıdır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Manda sütü
Afyon Kaymağı'nın hammaddesi manda sütüdür. Manda sütü, ürünün temel bileşenini oluşturur.
Yöresel besleme ve aroma
Afyon ilinin coğrafi konumu ve özelliklerinden kaynaklanan floradan elde edilen otlar, haşhaş küspesi ve diğer yağlı tohumlar mandaların beslenmesinde yer alır. Bu besleme biçimi, mandalardan elde edilen süte ve kaymağa ayrı bir lezzet ve aroma verir.
Asgari bileşim ölçüleri
Afyon Kaymağı en az %0,5 protein, %0,5 karbonhidrat, %0,5 kül, %60 yağ ve %65 kuru madde içerir. Bu değerler, ürün için belirlenen asgari bileşim ölçüleridir.
Üretim süreci nasıl ilerler?
Süzme ve tavaya aktarma
Manda sütü süzülür ve gıda ile temasına izin verilen malzemeden yapılmış kaymak tavalarına aktarılır. Kaymağın üretim süreci bu tavalar içinde yürütülür.
Isıtma ve ilk soğutma
Kaymak tavalarındaki süt, kısık ateşte 92 °C'ye kadar kaynatılır. Kaynatılan süt en az 4 saat kendi hâlinde soğumaya bırakılır. Bu sırada tavaların üzeri temiz tülbent veya benzeri bir örtüyle kapatılarak terlemenin emilmesi sağlanır.
Soğukta bekletme ve tabakayı ayırma
Kaymak tavaları en az 4 °C'deki soğuk odaya alınır ve burada en az 12 saat bekletilir. Soğuk odadan çıkarılan tavada oluşan kaymak tabakası, paslanmaz çelikten yapılmış sivri ve ucu keskin bir alet yardımıyla tavadan ayrılır.
Paketleme öncesi toplama nasıl yapılır?
Tavadan ayrılan kaymak tabakası süt içinde ters çevrilir. Kaymak, el yardımıyla toplanarak paketleme işlemine geçirilir.
Afyonkarahisar ile ilişkisi nedir?
Afyon Kaymağı'nın coğrafi sınırı Afyon ili sınırlarıdır. Afyon ilinin coğrafi konumu ve özelliklerinden kaynaklanan flora, mandaların beslenmesinde kullanılan otların kaynağını oluşturur.
Sicilde, bu beslemenin manda sütüne ve kaymağa ayrı bir lezzet ve aroma verdiği açıklanır. Ürünün manda sütüne dayanan kimliği ile yöresel flora ilişkisi, menşe adı korumasının ürün-coğrafya bağlantısını oluşturur.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil statüsü ve işaretleme
Afyon Kaymağı, 115 numarayla 10 Temmuz 2009 tarihinde menşe adı olarak tescil edilmiştir. Tescil belgesinde, ürünün 555 sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararnamenin 12 nci maddesi gereğince 31 Aralık 2003 tarihinden geçerli olmak üzere tescil edildiği kaydedilir.
Coğrafi işaret, 7 Aralık 2005 tarih ve 26016 sayılı Resmî Gazete'de ilan edilmiştir. Tescil belgesinde ayrıca 1 Ekim 2020 tarihli ve 86 sayılı Bülten'de değişiklik ilanı bulunduğu yer alır.
Afyon Kaymağı ibaresi, tanımlanan logo ve menşe adı amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Bunların ürün veya ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda ibare, logo ve amblem işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur.
Denetim yapısı ve sıklığı
Denetim mercii, Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası, Afyonkarahisar Belediyesi Zabıta Müdürlüğü, Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Afyon Kocatepe Üniversitesi Gıda Mühendisliği, Afyon Kocatepe Üniversitesi Veteriner Fakültesi ve Afyonkarahisar Ticaret Borsasında görevli uzmanlardan oluşan 6 kişilik yapıdır. Denetimler yılda bir defa yapılır; ihtiyaç duyulduğunda veya şikâyet hâlinde her zaman denetim gerçekleştirilebilir.
Şikâyet veya şüphe üzerine denetim mercii toplanarak üyeleri arasından en az 4 kişilik denetim birimi oluşturabilir. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren Afyon Ticaret Odası, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür. Bu görev, denetim merciinin koordinasyon ve denetim görevinden ayrıdır.
Denetim kriterleri
Denetimde ürünün üretildiği coğrafi alan görsel ve belge yoluyla, sütün menşei ise belge yoluyla kontrol edilir. Üretim metodu da denetim kriterleri arasındadır.
Şüphe üzerine veya ihtiyaç duyulduğunda protein, karbonhidrat, kül, yağ ve kuru madde analizleri yapılabilir. Bu analizler, tescilde belirtilen bileşim ölçülerinin denetlenmesine imkân verir.