Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’da manda sütünden üretilen, süt yağı oranı en az %60 olan bir kaymaktır. Süzülen sütün ısıtılması, soğutulması ve soğukta bekletilmesiyle oluşan kaymak tabakası alınır.
UNESCO ilişkisiAfyonkarahisar gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Afyon Kaymağı nedir?
Afyon Kaymağı, Afyonkarahisar’da manda sütünden üretilen bir kaymaktır. Isıtma, soğutma ve soğukta bekletme işlemlerinin ardından sütün yüzeyinde oluşan kaymak tabakası alınır.
Afyon Kaymağı; en az % 0,5 protein % 0,5 karbonhidrat, % 0,5 kül, % 60 yağ ve % 65 kuru madde içeren bir süt ürünüdür.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Süt kaynağı
Afyon Kaymağı manda sütünden elde edilir.
Bileşim ölçütleri
Bileşiminde en az % 0,5 protein % 0,5 karbonhidrat, % 0,5 kül, % 60 yağ ve % 65 kuru madde bulunur.
Nasıl üretilir?
Sütün işlenmesi ve soğukta bekletme
Manda sütü süzülerek gıda ile temasına izin verilen malzemeden yapılmış kaymak tavalarına aktarılır. Kısık ateşte 92 °C’ye kadar kaynatılarak en az 4 saat kendi halinde soğumaya bırakılır. Bu esnada kaymak tavalarının üzerleri temiz tülbent veya benzeri bir örtü ile kapatılarak terlemenin emilmesi sağlanmalıdır. Bu işlemden sonra kaymak tavaları en az 4 °C’deki soğuk odaya alınır ve burada en az 12 saat bekletilir.
Kaymak tabakasının alınması ve ambalajlama
Daha sonra kaymak tavaları soğuk odadan çıkarılır. Paslanmaz çelikten yapılmış, sivri ve ucu keskin olan bir alet yardımıyla kaymak tabakası tavadan ayrılır. Serbest kalan kaymak süt içinde ters çevrilerek el yardımıyla toplanmak suretiyle paketleme işlemine geçilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Mandalar, Afyon ilinin coğrafi konumu ve özelliklerinden kaynaklanan floradan elde edilmiş otlar, haşhaş (haşkes) küspesi ve diğer yağlı tohumlar (ayçiçeği, pamuk vb.) ile beslenir.
Bu da mandalardan elde edilen süte ve dolayısıyla kaymağa ayrı bir lezzet ve aroma verir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
115 tescil numaralı Afyon Kaymağı menşe adı olarak 10.07.2009 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret koruması 31.12.2003 tarihinden itibaren geçerlidir. Afyon Kaymağı ibaresi, ürünün logosu ve menşe adı amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında Afyon Kaymağı ibaresi, logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetim mercii Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde; Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası, Afyonkarahisar Belediyesi Zabıta Müdürlüğü, Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Afyon Kocatepe Üniversitesi Gıda Mühendisliği, Afyon Kocatepe Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Afyonkarahisar Ticaret Borsasında görevli, ürün hakkında bilgi sahibi ve konusunda uzman 6 kişiden oluşur. Denetimler yılda bir defa ayrıca ihtiyaç duyulduğunda veya şikâyet halinde her zaman yapılır.
Denetim mercii belirli zamanlarda yapacağı toplantılarından başka şikâyet veya şüphe üzerine her zaman toplanarak üyeleri arasından en az 4 kişilik denetim biriminden oluşacak şekilde denetimlerini gerçekleştirebilecektir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür. Denetim kriterleri; Ürünün üretildiği coğrafi alanın kontrolü (görsel, belge)
Sütün menşeinin kontrolü (belge) Ürünün üretim metodunun kontrolü Şüphe üzerine veya ihtiyaç duyulduğunda protein, karbonhidrat, kül, yağ, kuru madde analizleri yapılabilir.
UNESCO ile bağlantısı
Afyonkarahisar gastronomi kültürü: Afyon Kaymağı, Afyonkarahisar mutfağının başlıca süt ürünlerindendir. UNESCO, şehrin gastronomi tanıtımında kaymak ve lokumu özellikle anar. Afyonkarahisar, 2019’dan beri UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı’nın gastronomi alanındaki üyelerindendir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
