Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Sandıklı’da kürekle karıştırılan, ince lifli yapısıyla ayrılan tahin helvasıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Sandıklı Kürek Helvası nedir?
Sandıklı Kürek Helvası; şeker, su ve sitrik asitle hazırlanan, gerektiğinde yenilebilir glikoz şurubu da katılabilen şeker şurubunun ağdalaştırılması, çöven ekstraktıyla beyazlaştırılması ve ardından tahinle karıştırılıp yoğrulmasıyla yapılan bir tahin helvasıdır.
Ürün katı, homojen ve ince lifli bir yapı taşır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Tahin ağırlıklı yapı
Helvanın temel bileşimi tahin, şeker şurubu, sitrik asit ve çöven ekstraktının bir araya gelmesine dayanır. Tahin ile ağdanın karıştırılıp yoğrulması, ürünün katı ve ince lifli yapısının oluşumunda belirleyicidir.
Kendine has duyusal nitelikler
Sandıklı Kürek Helvası kendine has renk, tat ve kokuya sahiptir. Üründe yabancı madde, tat veya koku bulunmaz; şeker kristalleşmesi de oluşmaz.
Kürekle karıştırma ve ustalık
Ürünün adı, şeker şurubu ağdası ile tahinin karıştırılmasında kürek kullanılmasından gelir. Kürekle karıştırma, yoğun kıvamlı ağdanın tahinle homojen biçimde birleşmesini sağlar; üretim ise ustalık becerisi ve el emeği gerektirir.
Üretim süreci nasıl ilerler?
Sandıklı Kürek Helvası Türk Gıda Kodeksi mevzuatına uygun olarak üretilir ve tüketiciye arz edilir. Üretim; kaynatma ve çırpma, karıştırma ile yoğurma olmak üzere üç ana aşamada yürütülür.
Bileşenlerin hazırlanması
Bileşenler çoktan aza doğru ortalama %56 tahin, %28 şeker, %14 su, %1 sitrik asit, %0,9 çöven ekstraktı ile ilgili gıda mevzuatına uygun %0,1 aroma verici ve aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinden oluşur. Tahin miktarı %52’nin altında kullanılamaz.
Çeşni maddesi kullanılacaksa Antep fıstığı, fındık veya badem gibi kuru-sert kabuklu meyvelerin yenilebilir kısımları bütün ya da ayıklanabilecek parçalar hâlinde katılır ve net kütlede en az %8 oranında bulunur. Toz kakao kullanıldığında kakao oranı net kütlede %1–2 aralığındadır.
Kaynatma ve çırpma
Su, şeker ve limon tuzu belirtilen oranlarda, tercihen bakır kazanlarda karıştırılır ve karışım ortalama 140 °C sıcaklığa ulaşıncaya kadar kaynatılır. Yaklaşık 1 saat kaynatılan karışıma çöven ekstraktı eklenir; çırpma makinesiyle karıştırılan şurup ağda hâlini alır.
Ağda oluşumu ortalama 30 dakikada gerçekleşir; ancak gereken süre mevsimsel koşullara göre değişebilir. Ağdanın hazır olduğuna, kıvamın gözlemlenmesi ve el yordamıyla kontrol edilmesine dayanan duyusal denetimle karar verilir.
Tahinle kürekle karıştırma
İstenen kıvama gelen şeker şurubu ağdası, tercihen bakır kazandaki tahine kepçeyle aktarılır. Ağda ile tahin, gıda ile temasa uygun kürek kullanılarak yaklaşık 30 dakika karıştırılır; bu aşamada isteğe bağlı çeşni maddesi veya toz kakao eklenebilir.
Yoğurma
Tahin içinde homojen dağılım gösteren şeker şurubu ağdasının tahinle tamamen özdeşleşmesi için yoğurma yapılır. Ortalama 30 dakika süren yoğurma sonunda istenen kıvam ve lifli yapı elde edilir.
Tüketime hazırlık ve piyasaya arz
Hazırlanan helvalar soğumak üzere dinlenmeye alınır ve yaklaşık 1 günlük dinlendirme sonrasında tüketime hazır hâle gelir. Ürün, asgari teknik ve hijyenik şartlara uyularak gıda ile temasa uygun ambalajlarda veya dökme olarak, ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileriyle tüketiciye arz edilir.
Muhafaza koşulları
Sandıklı Kürek Helvası; serin, kokulardan ari, rutubetsiz ve doğrudan güneş ışığı almayan ortamlarda muhafaza edilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Coğrafi sınır Afyonkarahisar ili Sandıklı ilçesidir. Ürünün uzun yıllardır Sandıklı’da üretilmesi nedeniyle ilçe ile ün bağı bulunur.
Sandıklı Kürek Helvasının tüm üretim aşamalarının belirlenen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaret kullanımı
Sandıklı Kürek Helvası, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 11 Mart 2021 tarihinden itibaren korunmak üzere 20 Ocak 2022 tarihinde 1000 numarayla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde Sandıklı Kürek Helvası ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır. Bu kullanım ürün veya ambalaj üzerinde mümkün değilse ibare ve amblem işletmede kolayca görülebilecek biçimde bulundurulur.
Denetim mercii ve kapsamı
Denetimler, Sandıklı Belediyesi koordinatörlüğünde; Sandıklı Belediyesi ve Sandıklı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda en az bir kez yapılır; şikâyet üzerine veya gerekli görülen durumlarda ayrıca denetim gerçekleştirilebilir.
Denetim mercii, coğrafi işaretin kullanım biçimini, bileşen listesini ve üretim metodundaki şartlara uygunluğu denetler. Tespit edilen uygunsuzluklar ve alınması gereken tedbirler ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Raporlama ve uzman desteği
Denetim sonuçları 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanır ve her yıl Sandıklı Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim mercii, denetimin yürütülmesinde kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, coğrafi işaretten doğan hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.