Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’ın Sandıklı ilçesinde haşhaş tohumları temizlenip kavrulur, soğutulduktan sonra ezilir. Kullanılan tohumun rengine göre görünümü değişen yoğun kıvamlı ürün, öğütme ve kavurma aşamalarındaki yerel ustalıkla hazırlanır.
UNESCO ilişkisiAfyonkarahisar gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Sandıklı Haşhaş Ezmesi nedir?
Sandıklı Haşhaş Ezmesi, Papaver somniferum L. (Papaveraceae) türüne giren haşhaş bitkilerinden tekniğine uygun olarak elde edilen haşhaş tohumlarının, tekniğine uygun olarak ezilmesi / öğütülmesiyle elde edilen yoğun kıvamlı bir gıda ürünüdür.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bitki ve meyve özellikleri
Sandıklı Haşhaş Ezmesi üretiminde kullanılan bu tohumlar haşhaş bitkisine göre renk olarak; beyaz, sarı, kahverengi, mor, siyah renk ve tonlarında değişkenlik gösterir.
Üretim tekniği ve ustalık
Üretilen haşhaş ezmesinin de rengi bu şekilde farklılık arz eder.
Sandıklı Haşhaş Ezmesi üretilmesi ustalık becerisi gerektirir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Sandıklı Haşhaş Ezmesi üretiminde; gıda katkı maddeleri, aroma verici ve aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri kullanılmaz.
Nasıl hazırlanır?
Tohum renkleri ve hammadde temini
Bileşen Listesi Beyaz, sarı, kahverengi, mor, siyah renk ve tonlarında haşhaş tohumlarından en az biri Sandıklı Haşhaş Ezmesi üretiminde kullanılır. Sandıklı Haşhaş Ezmesi Üretimi Sandıklı Haşhaş Ezmesi üretiminde kullanılan haşhaş tohumları tercihen belirtilen coğrafi sınırdan temin edilir.
Tohumların kapsülden ayrılması ve elenmesi
Hasat edilen haşhaş bitkileri tarladan toplandıktan sonra kapsül kısımları kırılarak haşhaş tohumlarının kabuğundan ayrılması sağlanır. Kabuğundan ayrılan haşhaş tohumları elekte savrularak içerisindeki yabancı maddelerden (kapsül parçaları, taş vb.) ayrıştırılır.
Kavurma işlemi
Daha sonra bu tohumların kavrulması işlemine geçilir. Haşhaş tohumları bu işlem için özel olarak yapılan kavurma makinelerinde özenle kavrulur.
Kavurma rengini ayarlama ve soğutmaya alma
Kavrulma aşamasında tohum renklerinin daha koyu bir renk alması istenir ve bu sebeple kavurma işleminde ustalık becerisi önem arz eder. Kavrulan haşhaş tanelerinin soğutulması işlemine alınır.
Soğutma, öğütme ve piyasaya sunum
Soğutma işlemi için pervaneli makine / ekipman vb. kullanılarak haşhaş taneleri oda sıcaklığına gelene kadar soğutulur. Ardından yine bunun için tasarlanmış makinelerde ezme / öğütme işlemi yapılır. Bu şekilde haşhaş taneleri ezilerek yoğun kıvamlı haşhaş ezmesi elde edilir. Sandıklı Haşhaş Ezmesinde, haşhaş tohumlarının renklerine ve kavurma işlemine göre son üründe renk olarak farklılık arz eder.
Asgari teknik ve hijyenik şartlara riayet edilerek gıda ile temasa uygun ambalajlarda veya dökme olarak ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileri ile tüketiciye arz edilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Muhafaza Koşulları ve Ambalajlama Sandıklı Haşhaş Ezmesi; serin, kokulardan ari, rutubetsiz ve doğrudan güneş almayan ortamlarda muhafaza edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Sandıklı Haşhaş Ezmesinin yıllardır üretildiği Sandıklı ilçesi ile ün bağı bulunur. Sandıklı ilçesinde uzun yıllardır üretilen, bölge kültürünün bir ürünü olan, hazırlanması ustalık becerisi ve emek isteyen Sandıklı Haşhaş Ezmesinin üretildiği coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Sandıklı Haşhaş Ezmesinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşmelidir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1001 tescil numaralı Sandıklı Haşhaş Ezmesi mahreç işareti olarak 20 Ocak 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Sandıklı Haşhaş Ezmesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde yer alır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında Sandıklı Haşhaş Ezmesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Sandıklı Belediyesi koordinatörlüğünde; Sandıklı Belediyesi ile Sandıklı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir. Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Sandıklı Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetim merci, Sandıklı Haşhaş Ezmesi coğrafi işareti kullanım biçiminin uygunluğunu, ürünün bileşen listesi ile “Üretim Metodu” bölümünde belirtilen hususlara uygun üretim yapılıp yapılmadığını denetler. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Afyonkarahisar gastronomi kültürü: Sandıklı Haşhaş Ezmesi, temizlenen haşhaş tohumlarının kavrulup ezilmesiyle elde edilir. Afyonkarahisar’ın haşhaş üretimi ile yerel mutfağını bir araya getiren işlenmiş ürünlerdendir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
