Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Sandıklı’da tüm aşamaları gerçekleştirilen, kavrulmuş haşhaş tohumlarından üretilen yoğun kıvamlı ezme.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Sandıklı Haşhaş Ezmesi nedir?
Sandıklı Haşhaş Ezmesi, Papaver somniferum L. (Papaveraceae) türündeki haşhaş bitkilerinden elde edilen tohumların ezilmesi veya öğütülmesiyle yapılan yoğun kıvamlı bir gıda ürünüdür. Ürün, Afyonkarahisar’ın Sandıklı ilçesiyle sınırlandırılmış mahreç işareti kapsamındadır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yoğun kıvamlı yapı
Ürünün temel yapısını haşhaş tohumlarının ezilmesi veya öğütülmesi oluşturur. Bu işlem sonucunda yoğun kıvamlı haşhaş ezmesi elde edilir.
Tohumdan gelen renk çeşitliliği
Üretimde kullanılan haşhaş tohumları beyaz, sarı, kahverengi, mor ve siyah renklerde ya da bu renklerin tonlarında olabilir. Son ürünün rengi de kullanılan tohumların rengine göre farklılık gösterebilir.
Katkısız bileşim
Sandıklı Haşhaş Ezmesi üretiminde gıda katkı maddeleri kullanılmaz. Aroma verici veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri de ürünün bileşiminde yer almaz.
Ustalık gerektiren kavurma
Haşhaş Ezmesi üretimi ustalık becerisi gerektirir. Kavurma aşamasında tohumların daha koyu renk alması amaçlanır ve bu sonucun elde edilmesinde ustalık önem taşır.
Üretim nasıl gerçekleştirilir?
Tohum seçimi
Üretimde beyaz, sarı, kahverengi, mor veya siyah renk ve tonlarındaki haşhaş tohumlarından en az biri kullanılır. Bu tohumlar tercihen Afyonkarahisar ili Sandıklı ilçesini kapsayan coğrafi sınırdan temin edilir.
Elekte ayıklama
Kabuğundan ayrılmış haşhaş tohumları elekte savrularak kapsül parçaları, taş ve benzeri yabancı maddelerden ayrıştırılır. Ayıklanan tohumlar daha sonra kavurma işlemine alınır.
Kavurma
Haşhaş tohumları, bu işlem için özel olarak yapılan kavurma makinelerinde kavrulur. Kavurma sırasında tohumların daha koyu renk alması istenir.
Soğutma
Kavrulmuş haşhaş taneleri soğutma işlemine alınır. Pervaneli makine veya benzeri ekipman kullanılarak taneler oda sıcaklığına gelene kadar soğutulur.
Ezme ve öğütme
Soğutulan haşhaş taneleri, bu iş için tasarlanmış makinelerde ezilir veya öğütülür. Son ürünün rengi, tohumların rengi ile kavurma işlemine göre değişebilir.
Hasat sonrası işlemler ve tüketiciye arz
Hasat sonrası kapsül kırma
Hasat edilen haşhaş bitkileri tarladan toplandıktan sonra kapsül kısımları kırılır. Bu işlemle haşhaş tohumlarının kabuğundan ayrılması sağlanır.
Ambalaj ve tüketiciye arz
Ürün, asgari teknik ve hijyenik şartlara uyularak gıda ile temasa uygun ambalajlarda veya dökme olarak tüketiciye arz edilir. Arz sırasında ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileri kullanılır.
Muhafaza koşulları nelerdir?
Sandıklı Haşhaş Ezmesi serin, kokulardan ari, rutubetsiz ve doğrudan güneş almayan ortamlarda muhafaza edilir. Sicilde muhafaza süresine ilişkin sayısal bir süre tanımlanmaz.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Üretim aşamalarının yeri
Sandıklı Haşhaş Ezmesinin bütün üretim aşamalarının Afyonkarahisar ili Sandıklı ilçesini kapsayan coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir. Haşhaş tohumlarının bu coğrafi sınırdan temini ise tercih olarak tanımlanır.
Ün ve üretim kültürü
Ürün Sandıklı ilçesinde uzun yıllardır üretilen ve bölge kültürünün bir parçası olarak tanımlanan bir haşhaş ezmesidir. Hazırlanmasının ustalık becerisi ve emek gerektirmesi, ürünün üretildiği coğrafi sınırla kurulan ün bağının unsurlarındandır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil statüsü
Sandıklı Haşhaş Ezmesi, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 11 Mart 2021 tarihinden itibaren korunmak üzere 20 Ocak 2022 tarihinde 1001 numarayla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Tescil ettiren kurum Sandıklı Belediyesidir.
İşaretleme kuralları
Sandıklı Haşhaş Ezmesi ibaresi ile mahreç işareti amblemi ürünün veya ambalajının üzerinde yer alır. Ürün ya da ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur.
Denetim mercii
Denetimler, Sandıklı Belediyesi koordinatörlüğünde; Sandıklı Belediyesi ve Sandıklı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetim merci, gerekli olduğunda kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görev yapan uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Denetimin kapsamı ve raporlama
Denetim yılda en az bir kez yapılır; şikâyet üzerine veya gerekli görülen hâllerde ayrıca denetim gerçekleştirilebilir. Denetim mercii, coğrafi işaret kullanım biçimini, bileşen listesini ve üretim metoduna uygunluğu denetler.
Tespit edilen uygunsuzluklar ve alınması gereken tedbirler denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim raporları 6769 sayılı Kanun uyarınca her yıl Sandıklı Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur; tescil ettiren ayrıca hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.