Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’a özgü, hurma biçimli ve sıcak tatlıya soğuk şerbet dökülen cevizli bir tatlıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Afyonkarahisar Hurma Baklavası / Afyon Hurma Baklavası nedir?
Afyonkarahisar Hurma Baklavası / Afyon Hurma Baklavası; buğday unu, tereyağı, ayçiçek yağı, kabartma tozu, süt, ceviz içi ve elma sirkesiyle hazırlanan hamurun bezelere ayrılıp fırında pişirilmesi, ardından üzerine şerbet dökülmesiyle yapılan bir tatlıdır.
Ürünün hurmayı andıran biçimi ile tatlı sıcakken soğuk şerbetle buluşturulması, hazırlama karakterinin öne çıkan unsurlarıdır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Elma sirkeli ve cevizli hamur
Hamurun bileşiminde buğday unu, tereyağı, ayçiçek yağı, kabartma tozu, süt, ceviz içi ve elma sirkesi yer alır. Tarif ölçüsünde iri kıyılmış ceviz içi hamura eklenir; hamur daha sonra bezeler hâlinde şekillendirilir.
Hurma biçimli yüzey
Bezeler avuç içinde yuvarlanarak 6–7 cm uzunluğa getirilir ve hurmaya benzer girintili çıkıntılı bir biçim kazanır. Bu yüzey biçimi, pişirme sonrasında şerbetin ürünün içine daha kolay nüfuz etmesi amacıyla verilir.
Sıcak tatlı ve soğuk şerbet
Fırından çıkarılan tatlı 10 dakika dinlendirilir. Şerbet, tatlı sıcakken ve soğukken bir kepçeyle ürünlerin üzerine gezdirilerek dökülür.
Nasıl hazırlanır?
Bileşenler ve yağın hazırlanması
Sicildeki 12 kişilik tarifte hamur için 650 g özel amaçlı buğday unu, 250 g tereyağı, 65 ml ayçiçek yağı, 9–10 g kabartma tozu, 50 ml süt, 150 g ceviz içi, 5–6 ml elma sirkesi ve 100 ml su kullanılır. Şerbet; 700 g beyaz şeker, 800 ml su ve 1/2 limon suyundan hazırlanır.
Hamurun yoğrulması ve bezelere ayrılması
Yağ, su ve tereyağı karışımına un, kabartma tozu, süt ve elma sirkesi eklenir. Yumuşak bir hamur elde edilinceye kadar 15–20 dakika yoğrulan hamura iri kıyılmış ceviz içi katılır ve hamur 5 dakika daha yoğrulur.
Şekil verme ve fırınlama
Bezeler avuç içinde yuvarlanarak 6–7 cm uzunluğa getirilir ve hurmaya benzer girintili çıkıntılı şekilde biçimlendirilir. Şekillendirilen bezeler yağlanmış fırın tepsisine dizilir; önceden 180 °C’ye ısıtılmış fırında üzerleri kızarıncaya kadar yaklaşık 20 dakika pişirilir.
Şerbetin hazırlanması
Hamurlar fırına verildikten sonra şerbet hazırlanır. Şeker ve su orta ateşte kaynatılır; kaynama başlayınca limon suyu eklenir ve karışım kısık ateşte 10 dakika daha kaynatılır.
Şerbetleme
Fırından çıkarılan tatlı 10 dakika dinlendirilir. Tatlı sıcak, şerbet soğuk olacak biçimde şerbet bir kepçeyle tatlının üzerine gezdirilerek dökülür.
Nasıl servis edilir?
Şerbet dökülen tatlı, şerbetini iyice çekmesi için oda sıcaklığında 20 dakika bekletilir. Bu beklemenin ardından servis edilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Afyonkarahisar Hurma Baklavası / Afyon Hurma Baklavası oda sıcaklığında 2 gün muhafaza edilebilir. Ürün, 4 °C’de 1 hafta saklanabilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Ürünün coğrafi sınırı Afyonkarahisar ilidir. Hurma biçiminin verilmesi, şerbetin hazırlanması ve coğrafi sınıra özgü üretim yöntemi ustalık becerisi gerektirir; ürünün ünü bu üretim karakteriyle ilişkilidir.
Afyonkarahisar Hurma Baklavası / Afyon Hurma Baklavasının tüm üretim aşamalarının Afyonkarahisar ili sınırları içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Yöresel adlandırma ve mutfaktaki yeri
Afyonkarahisar Hurma Baklavası / Afyon Hurma Baklavasının geçmişi eskiye dayanır ve ürün Afyonkarahisar mutfağında önemli bir yere sahiptir. Hurmayı andıran şekli ile yörede hurma için kullanılan “furma” ve “fırma” adları nedeniyle ürün, furma baklavası ve fırma baklavası olarak da bilinir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kaydı ve işaretleme
Afyonkarahisar Hurma Baklavası / Afyon Hurma Baklavası, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 19 Haziran 2021 tarihinden itibaren korunmak üzere 23 Mayıs 2022 tarihinde 1122 numarayla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Tescil ettiren Afyonkarahisar Belediyesidir.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde “Afyonkarahisar Hurma Baklavası / Afyon Hurma Baklavası” ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır. Bunlar ürün veya ambalaj üzerinde kullanılmadığında, ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii
Denetimler, Afyonkarahisar Belediyesinin koordinasyonunda beş kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Mercii; Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası, Afyon Kocatepe Üniversitesi Turizm Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü, Afyonkarahisar Esnaf ve Sanatkârlar Odası ile Afyonkarahisar Belediyesinden konuda uzman birer kişinin katılımından oluşur.
Denetim ölçütleri ve sıklığı
Denetimler düzenli olarak yılda bir defa yapılır; ayrıca gerek görülmesi veya şikâyet hâlinde her zaman gerçekleştirilebilir. Denetimde bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu, üretim metoduna uygunluk, ürün ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu incelenir.
Denetim mercii, denetimin yürütülmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görev yapan uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.