Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’da sarı haşhaş ezmesi ve don yağıyla hazırlanan harç, ince açılan hamura sürülür. Şeritler üst üste katlanıp oval biçimde yeniden açılır; sacda pişirilen ürün haşhaş tadı ve gevrek yapısıyla sıcak sunulur.
UNESCO ilişkisiAfyonkarahisar gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Afyonkarahisar Haşhaşlı Katmer nedir?
Afyonkarahisar Haşhaşlı Katmer; buğday unu, su ve tuz ile hazırlanan hamurun içine ayçiçek yağı, don yağı ve sarı haşhaş ezmesi karışımı koyulduktan sonra şeritler halinde kesilmesi, üst üste koyulması, katlanması ve oklavayla 30–35 cm uzunluğunda ve 0,3 mm kalınlığında açılarak sac üzerinde pişirilmesi ile yapılan katmerdir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Haşhaş tadı ve gevrek yapı
Sarı haşhaş ezmesinin baskın tadı hissedilir; don yağı gevrek yapıya katkı verir. Yöresel don yağı, haşhaş ve un ürün kimliğinin temel bileşenleridir.
Şerit katlama
Yağlı-haşhaşlı yufka şeritlere kesilir, üst üste konup katlanır ve yeniden oval açılır. Katmerin iki yüzü sac üzerinde pişirilir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Dört kişilik bileşenler
Sicilde 4 kişilik reçete 400 g özel amaçlı buğday unu, 500 ml su, 200 ml sıvı yağ, 30 g don yağı, 4 g tuz ve 250 g sarı haşhaş ezmesiyle verilir. Don yağı, sarı haşhaş ezmesi ve buğday unu Afyonkarahisar ilinden temin edilir.
Haşhaşlı harç ve hamurun hazırlanması
Don yağı sıvı yağ içinde ısıtılarak eritilir; sarı haşhaş ezmesi eklenir ve karışım bekletilir. Unun ortası havuz biçiminde açılır; tuz ve ılık suyla yumuşak hamur yoğrulur. Üzeri bezle örtülüp 30 dakika dinlendirilir.
Şerit katlama ve oval biçim verme
Hamur 4 parçaya ayrılır. Her parça 30–35 cm uzunluğunda oval yufka olarak açılır; sicilde bu aşamanın kalınlığı 0,3 mm olarak verilir. Harç sürülmüş yufka 5–6 cm genişliğinde şeritlere kesilir. Şeritler üst üste konup bir uçtan başlayarak yaklaşık 6 cm genişliğinde içe katlanır. Unlu zeminde yeniden 30–35 cm uzunluğunda oval açılır; sicil son açmada da 0,3 mm kalınlık verir.
Sacda pişirme
Hamurların iki yüzü yağlanır; kızdırılmış sac üzerinde teker teker 10 dakika pişirilir. İki yüzü pişen katmer sıcak sunulur.
Yöresiyle bağı nedir?
Afyonkarahisar’da don yağı ve sarı haşhaş ezmesi kullanımı ile hamurun aşamalı hazırlanması yöresel üretim kimliğini oluşturur. Don yağı, sarı haşhaş ve buğday unu il sınırlarından temin edilir; bütün üretim aşamaları Afyonkarahisar’da gerçekleşir.
Sicil, geçmişi eskiye dayanan haşhaşlı katmeri Afyonkarahisar mutfak kültürünün önemli ürünlerinden biri olarak tanımlar.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sac üzerinde iki yüzü yağlanarak pişirilen oval katmer sıcak sunulur. Sicildeki 4 kişilik reçete bir hazırlama ölçeğidir; bitmiş ürünün tek porsiyon ağırlığı olarak verilmez.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1267 tescil numaralı Afyonkarahisar Haşhaşlı Katmer mahreç işareti olarak 1 Aralık 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Afyonkarahisar Haşhaşlı Katmer ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Afyonkarahisar Haşhaşlı Katmer ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim düzeni
Denetimler; Afyonkarahisar Belediyesinin koordinatörlüğünde, Afyonkarahisar Belediyesi, Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası, Afyon Kocatepe Üniversitesi Turizm Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü ile Afyonkarahisar Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden konuda uzman birer kişinin katılımıyla oluşan en az 5 kişilik denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler, düzenli olarak yılda en az bir kere yapılır.
Ayrıca şikâyet üzerine ve gerekli görülen hallerde her zaman yapılır. Yapılan denetimler, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Afyonkarahisar Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler, denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir.
Denetim düzeni · 2
Özellikle sarı haşhaş ezmesi ve don yağı olmak üzere üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu. Özellikle hamurun aşamalı olarak hazırlanması olmak üzere üretim metoduna uygunluk. Afyonkarahisar Haşhaşlı Katmerin pişmiş ve pişmemiş boyutunun uygunluğu. Afyonkarahisar Haşhaşlı Katmer ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Afyonkarahisar gastronomi kültürü: Afyonkarahisar Haşhaşlı Katmerinde yağ ve haşhaş ezmesi sürülen hamur şeritler halinde kesilir, katlanır ve yeniden açılır. Katmer kızgın sacda iki yüzü pişirilerek hazırlanır. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
