Coğrafi işaretli ürün · Amasya
Amasya’da mayalı hamurun arasına ceviz, dövülmüş haşhaş ve şekerli harç yerleştirilir. Zarf biçiminde katlanıp tepsiye yayılan ürün, üzerine yumurta sarısı sürülerek fırında pişirilir; yumuşak ve gevrek katlarıyla dilimlenerek sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Amasya Gömbesi nedir?
Amasya Gömbesi, buğday unu, ılık su, tuz, ceviz içi, dövülmüş haşhaş, ekmek mayası, toz beyaz şeker ve üzerine sürülen yumurta sarısı ile hazırlanarak fırınlanan bir hamur işi ürünüdür.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Ceviz ve haşhaşlı harç
Ceviz, dövülmüş haşhaş ve şeker katlar arasına yayılır. Amasya’da yoğun olarak yetiştirilen haşhaş ana bileşenlerden biridir.
Katlı ve gevrek yapı
İki kat hamur zarf biçiminde kapatılıp tepsiye yeniden yayılır. Harcın dağılımı ve katmanlar hem yumuşak hem gevrek yapıyı oluşturur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Hamur, harç ve yüzey malzemeleri
Reçetede 1 kg buğday unu, 650 ml ılık su, 20 g tuz ve 50 g ekmek mayası bulunur. İç harç 100 g ceviz içi, 75 g dövülmüş haşhaş ve 10 g toz beyaz şekerle hazırlanır. Yüzey için 1 yumurta sarısı kullanılır.
Hamurun mayalanması ve harcın yerleştirilmesi
Un, tuz ve maya ılık suyla yoğrulur. Hamur 1–1,5 saat mayalandırılır ve ikiye ayrılır. İlk yarı yağlı tepsiye yayılır; ceviz, haşhaş ve şekerli harç üzerine yerleştirilir. Diğer hamur yarısı harcın üstüne yayılır.
Zarf katlama ve fırında pişirme
İki katlı hamur köşelerinden tepsinin ortasına zarf biçiminde katlanır. Ortada toplanan hamura yumrukla bastırılarak yeniden tepsiyi kaplayacak biçimde yayılır. Böylece harç katlar arasında dağılır. Tepsi örtülerek hamur yeniden mayalandırılır. Kabardığında yumurta sarısı sürülür ve fırında kızarıncaya kadar pişirilir. Sicilde fırın sıcaklığı, pişirme süresi ve son mayalama süresi sayısal olarak verilmez.
Yöresiyle bağı nedir?
Amasya Gömbesi, ilin mutfak kültüründe uzun bir geçmişe sahiptir. Yörede yetişen haşhaşın kullanımı ve katları oluşturma ustalığı coğrafi sınırla ün bağını kurar. Üretimin bütün aşamaları Amasya ilinde gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Amasya Gömbesi nişan, kına ve düğünlerde ikram edilen yöresel hamur işlerindendir. Fırında pişirilen tepsi ürünü dilimlenerek sunulur.
Tescil ve denetim bilgileri
Denetim merciinin bileşimi
Denetimler Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğinin koordinasyonunda yürütülür. Amasya Turizm Derneği, Amasya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğinden birer uzman denetim merciinde yer alır.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
Amasya Gömbesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Amasya Gömbesi, 1866 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak 16 Haziran 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi sınırı Amasya ilidir; tescil ettiren Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğidir. Amasya Gömbesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün veya ambalajın üzerinde bulunur. Bunun mümkün olmadığı durumlarda ibare ve amblem işletmede kolayca görülebilecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğinin koordinasyonunda, Amasya Turizm Derneğinden, Amasya İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden ve Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğinden konuda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerekli görülmesi ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; Amasya Gömbesi üretiminde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluk ile Amasya Gömbesi ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
