Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Sandıklı’ya özgü, kalaylı bakır tencerede et ve bulgurla hazırlanan yöresel yemektir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Sandıklı Kapama Yemeği nedir?
Sandıklı Kapama Yemeği; kuşbaşı dana eti, bulgur, soğan, sıvı yağ, iç yağı, tuz ve karabiberle yapılan bir yemektir. Hazırlama ve sunumda el yapımı kalaylı bakır tencere kullanılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
El yapımı kalaylı bakır tencere
Yemek, el yapımı kalaylı bakır tencerede pişirilir. Bakır kapama tenceresi, hazırlama yönteminin tanımlı pişirme kabıdır.
Ters çevrilmiş tas yöntemi
Soğanla bir araya getirilen et, yağlar ve baharatlarla karıştırıldıktan sonra tas içinde bakır tencereye ters çevrilerek yerleştirilir. Tasın üzerine ağırlık amacıyla küçük bir ağırlık konur.
Et merkezli sunum düzeni
Yemek, pişirildiği tencerede servis edilir. Sunumda et tencerenin ortasında, bulgur pilavı ise etin çevresinde yer alır.
Nasıl hazırlanır?
Bileşenlerin hazırlanması
Sicildeki tarif ölçüsünde 1 kg kuşbaşı dana eti, eti pişirmek için 3 su bardağı sıcak su ve 2 su bardağı bulgur kullanılır. Bulgura 3 su bardağı sıcak su eklenir; ayrıca 1 su bardağı sıvı yağ ve biraz iç yağı, 3 orta boy soğan, 1,5 tatlı kaşığı tuz ile 1 tatlı kaşığı karabiber belirlenir ve bulgur çeşidine göre su miktarı ayarlanabilir.
Dana etinin bonfile kısmı iri parçalar hâlinde doğranır ve soğanla birlikte tasa konur. Sıvı yağ, iç yağı, tuz ve karabiber eklendikten sonra etli tas bakır kapama tenceresinin içine ters çevrilir.
Etin kısık ateşte pişirilmesi
Ters çevrilmiş tasın üzerine küçük bir ağırlık yerleştirilir. Tencereye 3 su bardağı sıcak su eklendikten sonra etler çok kısık ateşte yaklaşık 4 saat pişirilir.
Bulgurun eklenmesi ve tencerenin açılması
Ayıklanıp yıkanan bulgur, tenceredeki tasın çevresine yavaşça dökülür. Bulgura 3 su bardağı sıcak su ve tuz eklendikten sonra yemek 1 saat daha pişmeye bırakılır.
Bulgurlar şişip suyunu çektiğinde kapama tenceresi ocaktan alınır. Ters çevrilmiş tas bıçakla kaldırılarak tencereden çıkarılır; etler ise tencerenin içinde bırakılır.
Nasıl servis edilir?
Pişirildiği tencerede servis
Sandıklı Kapama Yemeği, pişirildiği bakır tencereyle servis edilir. Servis düzeninde et ortada, bulgur pilavı çevrede bulunur.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Coğrafi sınır, Afyonkarahisar ili Sandıklı ilçesidir. Yemeğin geçmişi ile Sandıklı yemek kültürü içindeki yeri, ürünün coğrafi sınırla ün bağının dayanakları arasında gösterilir.
Sandıklı Kapama Yemeğinin bütün üretim aşamalarının belirtilen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi zorunludur. Bu zorunluluk, ürünün mahreç işareti kapsamındaki ün bağıyla ilişkilidir.
Yöre mutfağındaki yeri
Sandıklı Kapama Yemeğinin geçmişinin eskiye dayandığı kayıtlıdır. Yemek, Sandıklı ilçesinin yemek kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Sandıklı Kapama Yemeği bayramlarda ve özel davetlerde ikram edilir. Bu ikram geleneği, yemeğin yöresel mutfaktaki kültürel yerini sürdürür.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kaydı
Sandıklı Kapama Yemeği, mahreç işareti olarak 17 Aralık 2021 tarihinde 972 numarayla tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 11 Mart 2021 tarihinden itibaren korunmak üzere tescile bağlanmıştır.
İşaretleme ve kullanım
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde Sandıklı Kapama Yemeği ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır. Ürün ya da ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda ibare ve amblem, işletmede kolayca görülebilecek biçimde bulundurulur.
Denetim mercii ve kapsamı
Denetimler, Sandıklı Belediyesinin koordinatörlüğünde; belediyeden iki, Sandıklı Kaymakamlığı ile Sandıklı Sebzeciler ve Meyveciler Esnaf Odasından birer üyenin yer aldığı, ürün konusunda uzman en az 4 kişilik denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez; ihtiyaç veya şikâyet hâlinde ise her zaman yapılabilir.
Denetimde bileşenlerin uygunluğu, üretim metoduna uyum ve ürün ibaresiyle mahreç işareti ambleminin doğru kullanımı kontrol edilir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görev yapan uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren Sandıklı Belediyesi, coğrafi işaretten doğan hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.