Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Emirdağ’a özgü düğür kaplamalı ve kuyruk yağlı iç harçla hazırlanan haşlama köftedir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Emirdağ Dolgulu Köftesi nedir?
Emirdağ Dolgulu Köftesi, ince bulgur ve kıymadan oluşan dış kaplaması ile kuyruk yağlı iç harcı bulunan, suda haşlanan yuvarlak şekilli bir köftedir. Afyonkarahisar’ın Emirdağ ilçesiyle ilişkilendirilen ürün, mahreç işareti olarak tescillidir.
Ürünün karakterini, coğrafi sınırda “düğür” adıyla anılan ince bulgurlu dış harç, kuyruk yağlı iç harç ve yoğurma, şekil verme, haşlama aşamalarındaki ustalık birlikte belirler.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Düğürle hazırlanan dış kaplama
Dış kaplamada kullanılan ince bulgur, sert durum buğdayından elde edilir ve Emirdağ’da “düğür” olarak adlandırılır. Düğür, kıyma, soğan, yumurta ve baharatlarla yoğrulan dış harcın temel bileşenlerinden biridir.
Kuyruk yağlı iç harç
İç harç kuyruk yağıyla hazırlanır. Kuyruk yağı kullanımı, ürünün coğrafi sınıra özgü niteliği olarak tanımlanır.
Ustalık gerektiren biçim ve haşlama
Dış kaplamanın yoğrulması, köftelere şekil verilmesi ve haşlanması ustalık becerisi gerektirir. Özellikle dış harcın yeterince yoğrulmaması, şekil verme ve pişirme sırasında köftenin tutmaması, çatlaması veya dağılmasıyla sonuçlanabilir.
Hazırlama aşamaları nelerdir?
Dış kaplama harcının yoğrulması
Sicilde dış kaplama harcı için 500 g orta yağlı dana veya koyun kıyması, 250 g ince bulgur (düğür), 2 büyük boy kuru soğan, 2 yumurta, 10 g tuz, 2 g karabiber, 2 g kırmızı toz biber ve 100 ml su verilir. İsteğe bağlı olarak 2 g pul biber ile bir tutam maydanoz da kullanılabilir.
Kıyma, kuru soğan, yumurta ve baharatlar derin bir kapta homojenleşene kadar yoğrulur; ardından düğür eklenerek yaklaşık 10 dakika daha yoğurma sürdürülür. Uygun kıvam için yoğurma sırasında oda sıcaklığında yarım su bardağı su ilave edilir.
Hazırlanan dış harcın hava ile teması kesilir ve kabuk bağlamasını önlemek amacıyla buzdolabında yaklaşık 15 dakika dinlendirilir.
İç harcın hazırlanması
İç harç için 250 g kuyruk yağı, 10 g tuz, 2 g karabiber, 2 g kırmızı toz biber ve 2 orta boy soğan kullanılır; isteğe bağlı olarak 2 g pul biber ve bir tutam maydanoz eklenebilir. Kuyruk yağı yaklaşık 5 dakika az tuzlu suda haşlanır, kuşbaşı doğranır ve sulandırılmadan ince doğranmış kuru soğanla tavada iyice kavrulur.
Kavurma işleminden sonra baharatlar ve kullanılacaksa ince kıyılmış maydanoz kavrulmuş kuyruk yağına katılır. İç harç soğurken arada karıştırılır; böylece bileşenlerin homojen dağılması sağlanır.
Doldurma ve nihai şekil
Dış harçtan mandalina büyüklüğünde parçalar alınır, avuç içinde yuvarlanır ve orta kısmı başparmakla açılarak çanak biçimi verilir. Her parçaya yaklaşık bir yemek kaşığı iç harç konur; uçlar büzülerek kapatılır.
Köfteler, haşlama sırasında dağılmamaları için avuç içinde birkaç kez yeniden yuvarlanarak nihai biçimine getirilir. Bu şekillendirme aşaması ustalık becerisi gerektirir.
Haşlama
Derin bir tencereye yarısına kadar su konur; su kaynamaya başladığında tuz eklenir ve dolgulu köfteler suya aralıklarla bırakılır. Haşlama boyunca tencerenin kapağı kapatılmaz; köftelerin birbirine yapışmasını önlemek için köfteler zaman zaman dikkatle ve yavaşça karıştırılır.
Köfteler yaklaşık 20 dakikada haşlanır ve sudan çıkarılır.
Nasıl servis edilir?
Haşlanan köfte sade olarak ya da üzerine salçalı tereyağlı sos dökülerek sunulabilir. Ürün sıcak servis edilebildiği gibi tercihen soğuk da servis edilir ve tüketilebilir.
Muhafaza koşulları nelerdir?
Haşlandıktan sonra vakumlu gıda ambalajıyla paketlenen ve soğuk zinciri korunan Emirdağ Dolgulu Köftesi 15 gün muhafaza edilebilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Ürünün coğrafi sınırı Afyonkarahisar ili Emirdağ ilçesidir. Emirdağ Dolgulu Köftesinin üretiminin bütün aşamalarının bu coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Dış kaplama harcının hazırlanması, köftelere şekil verilmesi ve haşlanması aşamalarında gereken ustalık, ürünün Emirdağ ile ün bağının temelini oluşturur. Kuyruk yağıyla hazırlanan iç harç da coğrafi sınıra özgü nitelikler arasındadır.
Yöresel üretim kültürü
Emirdağ Dolgulu Köftesinin geçmişi eskiye dayanır. Ürün, günlük öğünlerin yanı sıra davetlerde de tercih edilen yöresel bir köfte olarak tanımlanır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil durumu
Emirdağ Dolgulu Köftesi, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 19 Mart 2020 tarihinden itibaren korunmak üzere 26 Mayıs 2021 tarihinde 769 numarayla tescil edilmiştir. Tescil ettiren Emirdağ Belediyesidir.
Denetim mercii ve kapsamı
Denetimler, Emirdağ Belediyesinin koordinasyonunda; Emirdağ Belediyesi, Emirdağ Zabıta Müdürlüğü, Emirdağ İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Emirdağ Esnaf ve Sanatkârlar Odası ile Emirdağ Ticaret ve Sanayi Odasından birer uzman kişinin katıldığı toplam 5 kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca şikâyet üzerine ve gerekli görülen durumlarda yapılır.
Denetim; bileşenlerin uygunluğunu, kuyruk yağı kullanımını, dış kaplamanın hazırlanması, şekil verme, haşlama ve uygulanabildiği durumlarda paketleme dâhil üretim metodunu denetler. Ayrıca ürün ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu da denetim kapsamındadır.
Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görev yapan uzman gerçek veya tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.
İşaretin kullanımı
“Emirdağ Dolgulu Köftesi” ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürün veya ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur.