Coğrafi işaretli ürün · Adana
Adana’da dana etli bulgur hamurundan iki farklı köfte biçimi hazırlanır. Koyun kıymalı içle doldurulan büyük analar ve küçük hamur küreleri, nohutlu et suyunda ayrı sırayla pişirilip sıcak sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Adana Analı Kızlı nedir?
Adana Analı Kızlı, Adana’da dana etli bulgur hamurundan iki farklı köfte biçimi hazırlanır. Koyun kıymalı içle doldurulan büyük analar ve küçük hamur küreleri, nohutlu et suyunda ayrı sırayla pişirilip sıcak sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Ana ve kız iki farklı biçimdir
Ana, ince dana etli bulgur hamurunun erkek koyun kıymalı harçla doldurulmuş biçimidir. Kız aynı dış hamurdan yuvarlanan küçük, içsiz küredir. Yaklaşık 3 cm ve 35–40 g ana ölçüsü ile 1 cm ve 2 g kız ölçüsü aynı nesnenin değerleri değildir.
Dış hamur ve koyun kıymalı iç
Dış hamur dövülmüş veya çok kez çekilmiş yağsız dana eti, esmer ince bulgur ve irmikle hazırlanır. İç harçta erkek koyun kıyması, mor soğan, maydanoz ve bitkisel margarin kullanılır. İki et türü farklı bileşen kapsamlarında korunur.
Nohutlu et suyunda sıralı pişirme
Küçük kız köfteleri, haşlanmış nohut ve doldurulmuş analar etli çorba tabanına farklı sırayla katılır. Porsiyonda dört ana ve bir kepçe kız bulunur; sıcak sunumda nohutlu su eşlik eder.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Hamuru İçin Malzemeler
600 g Dövülmüş veya 5–6 Kez Çekilmiş Sinirsiz Yağsız Dana Eti – 2 Su Bardağı Esmer İnce Bulgur – 2 Su Bardağı İrmik – 100 g Beyaz Un – 1,5 Su Bardağı Su – 1 Yemek Kaşığı Biber Salçası – 1 Tatlı Kaşığı Karabiber – 1 Çay Kaşığı Kimyon – 1 Tatlı Kaşığı Tuz – 1 Yumurta
Hazırlama yöntemi
Yapılacak Adana Analı Kızlı miktarı genellikle iç miktarına göre ayarlanır. Ana unsuru için hazırlanan iç miktarına yetecek kadar dış hamur hazırlanır. Belirtilen oranlarda arttırılıp azaltılabilir.
Hamurunun Yapılışı
Bulgur ve irmik aynı kapta karıştırılır ve karışımın her yeri nemlenecek şekilde 1,5 bardak su eklenerek 10–15 dakika bekletilir.
Daha sonra dövülmüş veya 5–6 kez kıyma makinesinde çekilmiş dana eti koyulur. 1 adet yumurta, 1 yemek kaşığı biber salçası, 1 tatlı kaşığı karabiber, 1 çay kaşığı kimyon, 1 tatlı kaşığı tuz koyularak malzemeler macun kıvamına gelene kadar yoğurulur.
1 avuç içi beyaz un eklenir ve yoğurmaya devam edilir. Hamur macun kıvamına geldiğinde yoğurma biter, toplanır ve üstüne nemli bez kapatılarak 5 dakika dinlendirilir.
Ana Harcı İçin Malzemeler
1 kg Erkek Koyun Eti Kıyması – 1 kg Mor Kuru Soğan – 1,5 Paket Bitkisel Margarin (Yaklaşık 375 g) – 1 Tatlı Kaşığı Karabiber – 1 Yemek Kaşığı Biber Salçası – 1 Tutam İnce Kıyılmış Maydanoz – 1 Tatlı Kaşığı Tuz
Ana Harcının Yapılışı
Erkek koyun eti kıyması tencereye alınır ve suyunu çekene kadar orta ateşte pişirilir. 1 kg küçük küpler şeklinde doğranan mor soğan kıymaya eklenir. Soğan suyunu çekene kadar pişirilir. Bitkisel margarin konulur. Karışım biraz kavrulur. Salça eklenir, salça ezilir ve tüm karışıma rengini verene kadar pişirilir.
Karabiber, tuz, ince kıyılmış maydanoz eklenir ve karıştırılır. Karışım tencerede dibini tutasıya kadar pişirilir. İç harcı bir tepsiye yayılır.
Soğuması için buzdolabına konur ve 1 gün bekletilir.
Ana ve Kızın Yapılışı
Adana Analı Kızlının hamuru pişirileceği zaman hazırlanır. Adana Analı Kızlının ana adı verilen küçük içli köftenin dış hamurunun oyulması, kapatılması ve yuvarlanması sırasında eli ıslatmak için bir kaseye buzlu su konur. Dış harcından iri kestane büyüklüğünde bir parça ele alınır. Alınan bu parça avuç içinde yuvarlanır.
Sonra bu küre ustalıkla hamur incecik bir kase gibi oyularak şekillendirilir. İçine iki tatlı kaşığı kadar iç harcı koyulur.
Hazırlanan içli köfte hamuru elde defalarca yuvarlanarak ağzı kapatılır ve bu kapatma hareketi ile kapanan kısmın üstünde oluşan fazlalık alınır. Anayı kapama işlemi, inceliği korunarak ve kapanan kısımda iz bırakmadan yapılır. İçli köftenin tamamında aynı incelik sağlanmış olur. Kapatılan ve yuvarlanan analar bir tepsiye dizilir.
Tüm iç bitene kadar bu şekilde devam edilir ve ana pişirmeye hazır edilir.
Analar yaklaşık 3 cm çapında ve 35–40 gramdır. Adana Analı Kızlının kız adı verilen unsurun ve ana adı verilen unsurun hamuru ile aynı içerikteki hamurdan yaklaşık 1 cm çapında ve yaklaşık 2 g ağırlığında küreler yuvarlanarak yapılır. Kız, tam küre şeklinde yuvarlanmış hamurdur. Hazırlanan ana ve kız unsurlarının dinlenmesi gerekmez, hemen pişirilebilir.
Adana Analı Kızlının Suyunu İçin Malzemeler
2 lt Erkek Koyun Eti Suyu – 1 Kuru Soğan – Yarım Çay Bardağı Ayçiçek Yağı – 1 Kırmızı Kök Biber – 1 Yemek Kaşığı Biber Salçası – 1,5 Yemek Kaşığı Kuru Nane – 1 Kase Haşlanmış Nohut – 1 Limon – 1 Çay Kaşığı Tuz
Adana Analı Kızlının Yapılışı
1 kuru soğan ince ince küp şeklinde bir tencereye doğranır. Soğana ayçiçek yağı eklenerek kavrulur. Ardından kırmızı kök biber küp küp doğranarak eklenir ve kavrulur.
Ardından biber salçası eklenir. 1,5 yemek kaşığı kuru nane eklenir ve kokusu çıkana kadar kavrulmaya devam eder. 2 litre et suyu karışıma eklenir ve 15 dakika kadar kaynatılır. Kaynayan suya öncelikle kız eklenir.
Pişmeye bırakılır ve 10 dakika kadar haşlamaya devam edilir. Kızların pişme kontrolü şu şekilde yapılır. İç kısmı ıslandıysa kız pişmiştir. Ardından 1 kase haşlanmış nohut eklenir ve 5 dakika kaynatılır. En son ana tencereye dikkatlice konur ve sadece 2–3 dakika pişirilir.
Servis ve sunum
Limon sıkılır, tuz ve bir tutam kuru nane eklenir ve Adana Analı Kızlı servise hazır hale gelir.
Nasıl muhafaza edilir?
Ana ve kız daha sonra pişirilmek üzere gıda mevzuatına uygun olarak dondurucuda muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Adana Analı Kızlı, ustalık becerisi gerektiren geleneksel üretim yöntemiyle yöreyle ünlenmiştir. Bu sebeple, üretimin tüm aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Adana Analı Kızlı 1 porsiyonda 4 adet ana, 1 kepçe kadar kız ve bir miktar nohutlu çorba suyu olacak şekilde sıcak servis edilir. Günlük olarak tüketilir
Geçmişi ve yöredeki yeri
Sicil hamur hazırlama, oyma, doldurma, kapama ve pişirme bilgisinin annelerden kızlara aktarılmasını yemeğin kültürel bağlamı olarak anlatır. İçli anaların ince ve dayanıklı cidarı ile küçük kızların içlerinin pişmesi yöresel ustalık gerektirir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
576 tescil numaralı Adana Analı Kızlı mahreç işareti olarak 26 Ekim 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Adana Analı Kızlı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Adana Analı Kızlı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimleri, Adana Ticaret Odası koordinatörlüğünde; Adana Ticaret Odasından iki, Adana Lokantacılar ve Kebapçılar Odasından bir, Adana Büyükşehir Belediyesinden bir, Seyhan İlçe Belediyesinden bir ve Adana İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden bir üyeden oluşan toplam 6 kişilik mercii tarafından yapılır.
Yılda bir kez düzenli olarak yapılacak denetimler, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde her zaman yapılacaktır.
Denetim mercii, denetimlerde üretim metodunda belirtilen yöntemleri, kullanılan malzeme oranlarını, et çeşitlerini ve porsiyon miktarlarını denetleyecektir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
