Coğrafi işaretli ürünler

Adana

Torosların güneyinde, Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin biçimlendirdiği Çukurova üzerinde gelişen Adana, Doğu Akdeniz'in köklü yerleşim ve üretim merkezlerinden biridir.

AdanaAdıyamanAfyonkarahisarAğrıAmasyaAnkaraAntalyaArtvinAydınBalıkesirBilecikBingölBitlisBoluBurdurBursaÇanakkaleÇankırıÇorumDenizliDiyarbakırEdirneElazığErzincanErzurumEskişehirGaziantepGiresunGümüşhaneHakkariHatayIspartaMersinİstanbulİzmirKarsKastamonuKayseriKırklareliKırşehirKocaeliKonyaKütahyaMalatyaManisaKahramanmaraşMardinMuğlaMuşNevşehirNiğdeOrduRizeSakaryaSamsunSiirtSinopSivasTekirdağTokatTrabzonTunceliŞanlıurfaUşakVanYozgatZonguldakAksarayBayburtKaramanKırıkkaleBatmanŞırnakBartınArdahanIğdırYalovaKarabükKilisOsmaniyeDüzce
1İlk tescilAdana Kebabı23Son tescilKaraisalı Biberi

Adana hakkında

Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin deltasındaki verimli topraklarda gelişen Adana'nın yerleşim tarihi, kent merkezindeki Tepebağ Höyüğü ile Neolitik Dönem'e kadar uzanır. Antik Kilikya'nın önemli kentlerinden biri olan yerleşim; Hitit, Asur, Pers, Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerinin ardından Türk ve İslam devletlerinin egemenliğine girmiştir. Ramazanoğulları Beyliği'nin 14. yüzyılda kurduğu siyasi ve mimari birikim, Osmanlı döneminde gelişen kent dokusunun başlıca tarihsel katmanlarından birini oluşturur.

Adana, Toros Dağları'nın güneyinde yer alan Çukurova'da ve Seyhan Nehri üzerinde kuruludur; ilin Akdeniz boyunca yaklaşık 160 kilometrelik kıyısı bulunur. Kuzeyde 2.500 metreyi aşan dağlık alanlar, Toros eteklerinden güneye doğru ova ve kıyı düzlüklerine dönüşür. Seyhan ve Ceyhan nehirleri İç Anadolu'dan doğarak ili geçer ve Akdeniz'e ulaşır; baraj gölleri ile Akyatan ve Ağyatan gibi sulak alanlar ilin doğal coğrafyasını çeşitlendirir.

İlde yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı Akdeniz iklimi görülür. Alçak kesimlerde maki toplulukları yaygınken yükselti arttıkça meşe, çam, ardıç, Toros göknarı ve sedir kuşaklarına; 2.000 metrenin üzerinde ise alp tipi çayırlara geçilir. Ova, dağ, yayla ve kıyı ekosistemlerinin kısa mesafelerde birbirini izlemesi, Adana'nın tarımsal üretiminden hayvancılık ve yayla kültürüne kadar uzanan çeşitli yaşam biçimlerini destekler.

Adana’nın coğrafi işaretli ürünleri

Adana hakkında doğrulanan ova, yayla, dağ, göl özellikleri, yöredeki hammaddenin değerlendirilme biçimini ve üretim bilgisinin kuşaklar arasında aktarılmasını anlamak için somut bir çerçeve sunar. Adana Kebabı, Çukurova Pamuğu, Adana Şalgamı; Adana ile ürün adı, yetiştiricilik, yerel mutfak veya zanaat geleneği arasında kurulan kültürel ilişkinin coğrafi işaret envanterindeki karşılıklarıdır.

Adana’nın coğrafi işaret envanterinde yetiştirilen ürünler, tatlılar ve hamur işleri, yöresel yemekler, el sanatları ve dokumalar, içecekler ve işlenmiş ürünler olmak üzere 23 ürün yer alır. Bu çeşitlilik, ilin coğrafi işaret varlığının tek bir üretim alanıyla sınırlı olmadığını gösterir.

İlin ürün varlığında yetiştirilen ürünler grubunda 8 kayıt, tatlılar ve hamur işleri grubunda 6 kayıt, yöresel yemekler grubunda 4 kayıt, el sanatları ve dokumalar grubunda 2 kayıt, içecekler grubunda 2 kayıt ve işlenmiş ürünler grubunda 1 kayıt bulunur. Yetiştirilen ürünler grubunda Çukurova Pamuğu, Adana Karpuzu ve Kozan Portakalı yer alır. Tatlılar ve hamur işleri grubunda Adana Bici Bici, Adana Halka Tatlısı ve Adana Kol Böreği yer alır. Yöresel yemekler grubunda Adana Kebabı, Adana İçli Köfte ve Adana Şırdan yer alır. El sanatları ve dokumalar grubunda Tapan Bıçağı ve Adana Şalvarı yer alır. İçecekler grubunda Adana Şalgamı ve Adana Aşlama yer alır. İşlenmiş ürünler grubunda Ceyhan Zeytinyağı yer alır.

Tescil dizisi Adana Kebabı ile 2005 yılında başlar; en güncel kayıt Karaisalı Biberi için 2025 yılında yapılmıştır. Envanterde Mahreç İşareti ve Menşe Adı türündeki kayıtlar yer alır; her ürünün kapsamı ve yöreyle ilişkisi kendi sayfasındaki sicil bilgileri üzerinden ayrıntılı olarak izlenebilir.