Coğrafi işaretli ürün · Adana
Mersin, Adana ve Osmaniye illerinde sertifikalı tohumlarla yetiştirilen pamukların hasat edilip çırçırlanması, preslenmesi ve balyalanmasıyla elde edilir. Hasadı ağustos sonu ile kasım ayları arasında yapılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Çukurova Pamuğu nedir?
Çukurova Pamuğu, belirtilen coğrafi sınırda, sertifikalı tohumlar kullanılarak yetiştirilen pamukların hasat edilerek çırçırlanması, preslenmesi ve balyalanması ile üretilir.
Ayırt edici özellikleri
Osmanlı Arşivinde, Cevdet Maliye bölümü belgeleri arasında bulunan tarihi belgenin üst kısmında, Adana civarında yetişen pamukların “Penbe Pazarı” adı verilen pamuk pazarına getirildiği ve burada kantarda tartılarak satıldığına yer verilmektedir.
Çukurova Bölgesinde pamuk “Beyaz Altın” olarak anılır.
Bölgedeki pamuk yetiştiriciliği kültürü filmlere, şiirlere, romanlara konu olmuştur.
Adana’da düzenlenmekte olan Altın Koza Uluslararası Film Festivali ismini bölgede yetiştirilen pamuktan alır.
Çukurova Pamuğunun en önemli özellikleri veriminin yüksek ve erkenci olmasıdır.
Sıcaklık, pamukta büyüme ve gelişmeyi etkileyen en önemli çevresel faktörlerdendir.
Pamuk tarımı yapılan yerlerde ortalama güneşli gün sayısının %60 ve üzerinde olması gerekir.
Bitki ve meyve özellikleri
Pamuk bitkisi, gelişim dönemi boyunca düşük sıcaklıklara karşı çok hassastır, koza açıldıktan sonra ise pamuk lifinin tarlada kötü hava koşularına maruz kalması lif lekelenmesine, beneklenmesine, koyu renkli ve mat olmasına yol açar.
Fiziksel özellikler ve renk
Çukurova Pamuğunun rengi, 31–52 renk derecesi arasında değişim gösterir.
Çukurova Pamuğu Nasıl Yetiştirilir?
Toprak Hazırlığı
Ön bitki pamuk ise toprak işlemesine “çubuk kesme” ile başlanır. Sap kesiminden sonra toprak pullukla 20–30 cm derinden sürülür. Kışa doğru tarlanın otlanması halinde, tav durumu uygun ise ikileme yapılabilir. Tav durumu uygun değilse bu işlem ilkbahara bırakılır. Tohum yatağı hazırlığına, hedeflenen ekim tarihinden yaklaşık 10 gün önce başlamak gerekir.
İlkbaharda, oluşan yabancı otların yok edilmesi, toprağın kabartılarak havalandırılmasını, ısınmasını ve fazla nemin giderilmesini sağlamak için toprak goble-disk, diskaro, kültüvatör veya kazayağı ile işlenir. Tarladaki otlanma çok yoğunsa, ikinci bir sürüm yapılabilir.
Ekim işlemi
Ekim için son don riskinin geçmesi ve 5 cm derinliğindeki toprağın 15°C’yi bulması beklenir. Ekim, mart sonu-nisan ortasında yapılır.
Bakım özellikleri
Tohumlar normal koşullarda ekimden 7–10 gün sonra çimlenir. Çimlenme sırasında toprakta kaymak tabakası oluşmuşsa toprak yüzeyine hafif bir tırmık geçirilerek bu tabakası kırılmalıdır. Sulu pamuk tarımında tarlanın yabancı ot durumuna göre 2–3 kez el, 3–4 kez traktör çapası yapılır. Mayıs – haziran ayları arasında seyreltme işlemi yapılır. Ekimle birlikte taban gübrelemesi ve haziran-temmuz aylarında toprak durumuna göre bir veya iki kez üst gübreleme yapılır.
Gelişme evresinde 15–20 gün aralıklarla 4–5 kez sulama yapılır. Hasat zamanına kadar hastalık ve zararlılarla mücadele uygun yöntemlerle yapılır.
Hasat işlemi
Kozaların yaklaşık %60–70 açması ile el ile pamuk hasadına başlanır veya bu dönemde hasada yardımcı uygulamalar yapılarak kozaların tamamına yakınının açması sağlanarak makineli hasat yapılır. Hasat tarihi; iklim koşullarına, ekim tarihine ve sulama koşullarına göre değişmekle ile birlikte ağustos ayı sonu ve kasım ayı arasındadır.
Çırçırlama, Preseleme ve Depolama
Hasat edilen pamuklar çırçır – prese fabrikalarında işlenir ve balyalanır.
Yetişme ve hasat dönemi
Çukurova Bölgesinin coğrafi konumu nedeni ile Çukurova Pamuğunun ilk hasat edilen pamuk olması da ürünün ayırt edici özelliklerindendir.
Muhafaza koşulları
Pamuk balyaları uygun şekilde etiketlenerek depolanır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Adana, Mersin ve Osmaniye illerinde, kışları ılık ve yağışlı, yazları kurak ve sıcak geçen tipik Akdeniz iklimi hâkimdir. 10°C altında düşmeyen kış sıcaklıkları, uzun güneşlenme süresi ve yağışsız geçen yaz dönemleri yüksek verimli pamuk üretimine olanak tanır.
Kökeni ve üretim geleneği
Mersin, Adana ve Osmaniye illerini kapsayan Çukurova Bölgesindeki pamuk üretiminin geçmişi, 14 üncü yüzyıla kadar uzanır. 19 uncu yüzyıldan itibaren bölgedeki pamuk üretimi, gittikçe artmıştır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
480 tescil numaralı Çukurova Pamuğu menşe adı olarak 9 Ocak 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Çukurova Pamuğu ibaresi, menşe adı amblemi ile birlikte, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Denetim düzeni
Denetimler, Adana Ticaret Borsası koordinatörlüğünde en az üç üyenin katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından yapılır.
Sicilde aşağıdaki kuruluşların her birinden bir uzman görevlendirilmesi belirtilir.
Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü; Çukurova Pamuk, Yerfıstığı ve Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifleri Birliği (ÇUKOBİRLİK); Çukurova Üniversitesi Pamuk Araştırma ve Uygulama Merkezi. Diğer denetim kuruluşları arasında Ticaret Bakanlığı Güney Anadolu Bölge Müdürlüğü Adana Ürün Denetimleri Grup Başkanlığı; Yüreğir İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü; Adana Yüreğir, Karataş, Adana İmamoğlu ve Tarsus Ziraat Odaları; Ceyhan ve Tarsus Ticaret Borsaları; Tarsus İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü sicilde sayılan kuruluşlardır.
Denetim düzeni · 2
Denetimler yılda bir kez düzenli olarak, şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir. Denetimlerde üretim yeri, hasat sonrası üretim aşamaları (kütlü pamuğun depolanması, çırçırlama, presleme ve balyalanmış pamuğun depolanması), balyalanmış pamukların renk aralığı ve amblem kullanımı hususları denetlenecektir. Gerektiğinde, ürünün özelliklerinin belirlenmesi Adana Ticaret Borsası lif pamuk analiz laboratuvarında veya uygun görülen laboratuvarda yapılır.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
