Adana Yer Fıstığı

Üretim nasıl yapılır?

Bitkinin toplam gelişme süresi 110-160 gündür. Tohum ekiminden 7-10 gün sonra çıkış başlar; bitki 25-35 günde gelişir, 30-40 günde çiçeklenir ve ürün 30-35 günde olgunlaşır.

Toprak ve tohum hazırlığı

Birinci ürün ekiminden önce tarla, ön bitkinin hasadını izleyen sonbaharda 20-25 cm derinlikte pullukla sürülür. Kışın çıkan otlar şubat ayında diskaro ile bir kat işlenerek toprağa karıştırılır; nisan ayında goble disk, diskaro, elle ya da fırfırla gübreleme, yeniden diskaro ve sürgü işlemleri uygulanarak toprak ekime hazırlanır.

İkinci ürün için hububat hasadından sonra tarlaya tav suyu verilir; goble disk, diskaro, gerekli gübreleme, diskaro ve sürgü işlemleriyle ekim yatağı hazırlanır. Hazirandaki ikinci ürün ekimi için mayıs sonrasının sıcak ve kuru koşullarında toprak tavının korunmasına dikkat edilir; ekim, toprak tava gelmeden yapılmaz.

Toprakta taban taşlarını kırmak için 3-4 yılda bir dip kazanla sürüm yapılır. Kabuklu meyve taneleri kapsül olarak adlandırılır ve tohumluk için kapsül içleri elle veya makineyle çıkarılır.

Ekim düzeni

Birinci ürün ekimi nisan ayında, ikinci ürün ekimi haziran ayında yapılır ve ekimler en geç haziranın ikinci yarısında tamamlanır. İkinci ürün yer fıstığı, buğday gibi birinci ürünlerin hasadından hemen sonra; mayısta hasat edilen taze fasulye, kolza, fiğ, turfanda patates, taze bakla ve kabaktan ya da haziran başında hasat edilen hububattan sonra da ekilebilir.

Erken ekimde düşük toprak sıcaklığı nedeniyle çıkış 2-3 haftayı bulabilir; bu dönemde fideler hastalanıp ölebilir. Toprak sıcaklığı 20°C’ye ulaştıktan sonraki ekimlerde çıkışlar bir haftada başlar; Adana’da belirtilen tarihlerden önce de toprak sıcaklığı kontrol edilerek ekim yapılabilir.

Ekim, sıra arası 60-70 cm, sıra üzeri 15-20 cm olacak biçimde ve 4-8 cm derinliğe yapılır. Havalı mibzerle veya pamuk mibzerinin kovaları çıkarıldıktan sonra elle ekim yapılabilir; elle ekimde sıra üzeri mesafeler ayarlanır.

Gübreleme programı, en az 3-5 yılda bir yapılan toprak analizine göre belirlenir. Bu analiz, tekniğine uygun gübreleme uygulamasının temelidir.

Bakım ve sulama

Ekilen tohumların çıkışı, toprak sıcaklığına bağlı olarak 7-10 gün sonra başlar. Bitkilerin bakımında çapalama, yabancı ot kontrolü, boğaz doldurma, sulama ile hastalık ve zararlılarla mücadele yer alır.

Yer fıstığı, kendisinden sonra gelen bitkiye azotça zengin ve işlenmiş toprak bırakır; kazık köklü yapısıyla önceki bitkiden kalan gübrelerden yararlanır. Bitkinin su ihtiyacı genellikle yağmur suyuyla karşılanır; gerektiğinde salma veya damlama sulama yapılır ve Seyhan ya da Ceyhan nehrinden su takviyesi sağlanır.

Hasat ve hasat sonrası işlemler

Hasat ve kurutma

Birinci ürünün hasadı ağustos ayının ilk haftasından son haftasına, ikinci ürünün hasadı ise ekim ayının ilk haftasından son haftasına kadar sürer. Hasat, bitkilerin topraktan sökülmesi ve sökülen bitkilerin kuruduktan sonra harmanlanması olmak üzere iki aşamadan oluşur.

Sökümde bitkiler topraktan köklenir, toprak silkelenir ve kökler yukarı gelecek şekilde sıralar hâlinde kurumaya bırakılır. Söküm aletleriyle çıkarılan yer fıstıkları hasat makinesinden geçirilerek sap ve yapraklarından ayrılır; taneler sergiler üzerinde güneşte kurutulur.

Kurutma yaklaşık 1 hafta sürer. Dış kabuk beyazlaştığında ve iç kabuktaki koruyucu zar koyu kırmızı renk aldığında kurutma sonlandırılır.

Değerlendirme biçimleri

Adana Yer Fıstığı çerezlik olarak ya da yağ üretimi amacıyla kullanılır. Ürün, genellikle çerezlik olarak satışa sunulur ve yağı çıkarılarak da değerlendirilir.

Üretim ve muhafaza dönemleri

Ekim ve gelişim takvimi

Paketleme ve muhafaza

Kurutulmuş ürün, gıda ile temasa uygun 25-30 kg’lık çuvallara doldurulur. Çuvallar, doğrudan güneş ışığı almayan 20°C sıcaklıktaki karanlık ortamda muhafaza edilerek piyasaya arz edilir ve en fazla 5 çuval üst üste gelecek biçimde istiflenir.