Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Antep Fıstığı, Gaziantep’te kültüre alınan ve farklı çeşit özellikleriyle tanımlanan menşe adlı bitkisel üründür.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Antep Fıstığı nedir?
Antep Fıstığı, Gaziantep yöresinde kültüre alınan Pistacia vera L. türü antepfıstığıdır. Sicilde ürünle ilişkilendirilen çeşit adları Uzun, Kırmızı, Halebi ve Ohadi olarak verilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Çeşit ve ağaç yapısı
Uzun ve Kırmızı çeşitleri yarı dik, Halebi dik, Ohadi ise yayvan ağaç görünüşüyle tanımlanır. Ağaç gelişmesi Uzun çeşidinde kuvvetli, Kırmızı’da zayıf, Halebi ve Ohadi’de orta düzeydedir.
Meyve biçimi ve renkleri
Uzun ve Kırmızı çeşitlerinin meyvesi uzun, Halebi’nin uzun-basık, Ohadi’nin ise yuvarlak biçimlidir. Dış kabuk renkleri sırasıyla morumsu pembe, kırmızımsı mor, kiraz pembesi ve koyu gülkurusu olarak kaydedilmiştir. İç meyve rengi Uzun ve Kırmızı çeşitlerinde yeşil-güliç, Halebi’de güliç, Ohadi’de sarıdır.
Çıtlama ve bileşim değerleri
Meyve çıtlama oranı Uzun çeşidinde %69,34, Kırmızı’da %67, Halebi’de %78,26 ve Ohadi’de %94 olarak verilir. Yağ oranı çeşitlere göre %56,27 ile %59,89; randıman ise %40,37 ile %44,53 arasında değişir. Protein oranı dört çeşitte %21,77 ile %23,47 aralığındadır.
Yetiştiricilik koşulları nelerdir?
İklim ve toprak gereksinimleri
Antepfıstığı, 7,2 °C’nin altında çeşitlere göre 600–1050 saat soğuklama gereksinimi duyar. Yeterli düşük sıcaklığın bulunmadığı koşullarda gözler düzgün ve çok sayıda açılamaz. Yaz döneminin sıcak, kurak ve uzun olması istenir; sicilde çeşitlere göre 3200–4200 gün toplam sıcaklık gereksinimi de belirtilir. Bitki, derin kumlu-tınlı yapıda ve kısmen kireç içeren topraklarda gelişir. Yıllık su tüketimi 750–800 mm aralığında verilir ve aşırı nem istenmez.
Çiçeklenme ve tozlanma düzeni
Çiçeklenme döneminde oluşan -1,4 °C düşük sıcaklık çiçeklere zarar verir. Bahçede 8–10 ağaç için 1 erkek ağaç bulunması gerekir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Ürün için toplam en az sıcaklık gereksinimi 3600 °C, en çok sıcaklık gereksinimi 4400 °C ve ortalama gün ısısı 25 °C olarak belirtilir. Coğrafi sınır Adıyaman, Antalya, Aydın, Balıkesir, Batman, Çanakkale, Denizli, Diyarbakır, Gaziantep, Hakkari, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Manisa, Malatya, Mardin, Mersin, Muğla, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak ve Tunceli illerini kapsar; bu iller uygun hava koşullarıyla tanımlanır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı
Antep Fıstığı, 17 Mayıs 2000 tarihinde 27 numarayla menşe adı olarak tescil edilmiştir. Koruma, 22 Nisan 2000 tarihinden geçerli olmak üzere tescil edilmiştir. Coğrafi işaretin kullanım biçimi markalamadır.
Denetim yapısı
Denetim, Gaziantep Ticaret Odasının koordinasyonunda ağaç ve meyve denetimi olmak üzere iki aşamada yürütülür. Ağaç denetimi, ilgili ilde 4 veya 6 aylık dönemlerde 2–5 kişilik kurul tarafından yapılır; kurula ticaret veya sanayi odası, Tarım İl Müdürlüğü ve Ziraat Odasından temsilciler katılır. Meyve denetimi de ilgili ilde 4 veya 6 aylık dönemlerde 2–5 kişilik kurul tarafından yapılır; kurulda ticaret veya sanayi odası, Tarım İl Müdürlüğü, Fıstık Araştırma, Ticaret Borsası ve Güneydoğu Tarım Satış Kooperatifinden temsilciler yer alır.