Coğrafi işaretli ürün · Adana
Adana’nın Tufanbeyli ilçesinde yerel tohumlarla yetiştirilir. Orta irilikte, beyaz, böbrek biçimli ve basık taneleri battal tipindedir; su çekme özelliği sayesinde kısa sürede pişer.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Tufanbeyli Kuru Fasulyesi nedir?
Tufanbeyli Kuru Fasulyesi, Adana ili Tufanbeyli ilçesinde yetiştirilen ve baklagiller familyasından Phaseolus vulgaris L. ve Phaseolus coccineus (sinonimi Phaseolus multiflorus) L. türü fasulyeden elde edilen kuru fasulyedir.
Ayırt edici özellikleri
Vejetasyon süresi kısa olup hastalık ve zararlılara karşı toleranslıdır.
Tohum kabuğu kalınlığı (Kuru hacim su miktarı:100 ml / tane, ıslak hacim su miktarı:150 ml / tane) ve su çekme özelliği (Su alma indeksi: % 1,05–1,10; şişme indeksi: % 2,25–2,32 ) nedeniyle pişme süresi oldukça kısadır.
Tufanbeyli Kuru Fasulyesin morfolojik, agronomik ve tane kalite özellikleri Tablo 1’de yer almaktadır.
Tablo 2’de Tufanbeyli Kuru Fasulyesinin gelişim dönemlerine ilişkin bilgilere yer verilmektedir.
Pişme süresinin kısadır.
Bitki ve meyve özellikleri
Ekiminde, bir önceki dönemden tohumluk olarak ayrılan çoğaltım materyali kullanılır ve yerel popülasyon olması nedeniyle içinde tip dışı bitki oranı ortalama % 2’dir.
Üretim tekniği ve ustalık
Tufanbeyli Kuru Fasulyesinin taneleri, battal tane tipi olarak bilinen orta irilikte, beyaz ve böbrek biçiminde ovalimsi yassı (basık) şekillidir.
Tablo-1: Tufanbeyli Kuru Fasulyesinin Morfolojik, Agronomik ve Fizikokimyasal Özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan tufanbeyli kuru fasulyesinin morfolojik, agronomik ve fizikokimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tablo-2: Tufanbeyli Kuru Fasulyesinin Morfolojik Gelişim Dönem Aralıkları
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan tufanbeyli kuru fasulyesinin morfolojik gelişim dönem aralıkları, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Fasulye Gelişim Dönemleri | Ekim | Çıkış (gün) | Çiçeklenme Süresi (gün) | Olgunlaşma Süresi (gün) | Hasat (gün) |
|---|---|---|---|---|---|
| Vegetatif ve Generatif gelişme tarihleri | 5 – 10 Mayıs | 20 – 23 Mayıs | 25 Temmuz – 3 Ağustos | 15 Eylül | 10 – 15 Eylül |
| Vegetatif ve Generatif gelişme dönemleri (gün) | — | 13 – 15 gün | 60 – 68 gün | 105 – 115 gün | 125 gün |
Tufanbeyli Kuru Fasulyesi Nasıl Yetiştirilir?
Bitki gelişimi için en uygun sıcaklık aralığı 15–25 °C’dir.
Sicilde çıkış 13–15 gün, çiçeklenme 60–68 gün, olgunlaşma 105–115 gün ve hasat 125 gün olarak verilir.
Hazırlama işlemleri
Tufanbeyli Kuru Fasulyesi Phaseolus vulgaris L. ve Phaseoluscoccineussyn.
Tarla Hazırlığı
Tufanbeyli Kuru Fasulyesinde çimlenme ve gelişimin iyi olabilmesi için, keseksiz tohum yatağının iyi hazırlanması gerekir. Ayrıca sulama suyunun tarlada rahat bir şekilde dağıtılabilmesi için tarla, iyi bir şekilde tesviye edilmelidir. Bu amaçla ilkbaharda ekim öncesi tohum yatağı hazırlığı ve yabancı ot kontrolünü kapsayan toprak hazırlık işlemleri, toprağı 8–12 cm derinlikte alttan işleyen kazayağı ve kırlangıç kuyruğu gibi aletlerle yapılır.
Daha sonra toprak tesviyesi ve varsa kesekleri parçalamak amacıyla diskaro – tapan, tırmık – tapan ya da freze gibi aletler kullanılır. Tohum yatağı hazırlanırken toprağın nemini kaybetmemesine özen gösterilir. Çünkü çimlenmenin sağlıklı olabilmesi için nem gereklidir.
Ekim Zamanı
Tufanbeyli Kuru Fasulyesinin ekim zamanını belirleyen en önemli faktör sıcaklıktır. Ürün, 0 ˚C sıcaklığın altında zarar gördüğünden, ekime ilkbahar dönemi son donlarının bitmesinden sonra başlanır. En düşük çimlenme sıcaklığı 10 ˚C olmakla birlikte, çimlenmenin kısa sürede ve yüksek oranda gerçekleşmesi için toprak sıcaklığı en az 15 ˚C olmalıdır. Sıcaklık ve mevsim şartlarının uygun olması durumunda, 5–10 Mayıs arasında ekim yapılır.
Ekim yapılacak tohumluğun hastalıklardan ari, çimlenme yüzdesinin yüksek olması, tohum yatağının güzel hazırlanması ve iklim koşullarının uygun olması (toprak sıcaklığının, hava sıcaklığının) fasulye tarımının sağlıklı yapılmasına ve üretimdeki verimliliği başarıyı arttırır. Tufanbeyli Kuru Fasulyesinin ekiminde, bir önceki dönemden tohumluk olarak ayrılan çoğaltım materyali kullanılır. Çoğaltım materyali olarak kullanılacak tohumun ekimi ayrıca yapılır veya hasat edilen üründen ayrılır.
Ekim, sıra veya ocak usulü olmak üzere iki şekilde yapılır ve sıra arası 40–50 cm, sıra üzeri ise 10–15 cm ölçülerinde ayarlanır. Dekara atılacak tohumluk miktarı 8–10 kg’dır. Tufanbeyli Kuru Fasulyesi tohumları 15–20 °C’de çimlenir. Bitki gelişimi için en uygun sıcaklık aralığı 15
Malzemeler ve ölçüler
- 25 °C’dir.
Gübreleme işlemi
Toprak analizi sonuçlarına göre, 2–3 kg / da azot ve 5–6 kg / da P O olacak şekilde ve genellikle de erken 2 5 eriyen DAP (di amonyum fosfat) gübresi uygulanır. Coğrafi sınırda genellikle ekimle birlikte, 10–12 kg/da DAP gübre kullanılır ve üst gübre kullanılmaz.
Sulama işlemi
Tufanbeyli Kuru Fasulyesinin bitkisi, ekimden hasada kadar 400–450 mm suya ihtiyaç duyar. Bitkinin ekimi yazlık olduğu için bu miktarın büyük bir kısmı, sulama suyu ile verilir. Su ihtiyacının ve sulama zamanının belirlenmesinde, bitkinin yapraklarındaki solgunluklar, pörsümeler ve çiftçinin yetiştiricilik tecrübesi etkili olur. Çiçeklenme başlangıcı olan ilk çiçeklenme dönemine kadar genellikle sulama yapılmaz, daha sonra düzenli olarak salma sulama yapılır.
İklim ve toprak yapısına bağlı olarak fasulye bitkileri çıkışlarını tamamladıktan sonra, yetiştirme sezonu sürecinde en az 4–5, en fazla 7–8 defa salma sulama yapılır.
Çimlenme dönemi
Ekim yapılacağı zaman toprakta, çimlenme olabilmesi için yeterli miktarda nem bulunmalıdır. Yeterli nem yoksa sulama yapılarak toprak tava gelince ekim yapılır ya da ekimden sonra sulama yapılır. Ekimden sonra yapılacak sulama veya meydana gelecek yağış, özellikle ağır topraklarda kaymak tabakası oluşturulur. Kaymak tabakası çimlenmeyi zorlaştıracağı için, kırılması veya yumuşatılması için hafif bir yağmurlama sulama yapılabilir.
Çıkış ile çiçeklenme arası dönem
Hava sıcak ve toprakta nem sıkıntısı varsa, fasulye bitkileri 10–15 cm’ye boylandığında çiçeklenme öncesi hafif sulama yapmak uygundur. Çiçeklenme döneminde yağmurlama sulama çiçek silkmesine neden olacağından mümkünse karık sulama tercih edilmeli, mümkün olmadığı durumlarda diğer sulama yöntemleri kullanılmalıdır. Gelişmenin ilk dönemlerinde fazla su verilmesi bitkide kök ve gövde çürüklerini artırıp kök gelişimini yavaşlattığı için sulama uygulaması dikkatli yapılmalıdır.
Çiçeklenme Zamanı ve Tarla Kontrolü
Tufanbeyli Kuru Fasulyesinin yerel popülasyon olması nedeniyle içinde tip dışı bitki oranı ortalama % 2’dir. Çeşit safiyetlerinin korunabilmesi için belirli aralıklarla tarla kontrolleri yapılır. Çeşit safiyeti için çiçek renginin kontrolü, çiçeklenme zamanında tarlada yapılır. Tufanbeyli Kuru Fasulyesinin çiçek renginin beyaz olması nedeniyle farklı çiçekli bitkilerin tip dışı olarak tarladan temizlenmesi, çeşit safiyeti için önemlidir.
Hasat ve Depolama
Tufanbeyli Kuru Fasulyesinin bitkisi, kuru tane amaçlı yetiştirildiğinden, hasat zamanının tespiti son derece önemlidir. Hasadın erken yapılması danelerin buruşuk olmasına ve dolayısıyla verim ve kalitede azalmalara neden olur. Hasat için en uygun zaman bitkilerde baklaların genel olarak sarardığı, tohumların normal şekil ve rengini kazandığı dönemdir. Harman makine ile yapılacaksa tanelerin fazla sertleşmemesi gerekir.
Coğrafi sınırda hasat, eylül ayının ikinci yarısında başlayıp ayın sonuna kadar devam eder. Hasadın, havanın serin ve nemli olması nedeniyle özellikle sabah saatlerinde yapılması, hasat kayıplarını azaltır. Elle koparılan veya biçilen bitkiler, küçük yığınlar halinde tarlada 5–6 gün kurumaya bırakılır. Kuruyunca patoz ile taneleme işlemi yapılır. Ancak tanelerin kırılmasını önlemek amacıyla patozun dönme hızının yüksek olmamasına dikkat edilir.
Depo sıcaklığı 20˚C’nin altında, kuru ve havalandırmaya uygun olmalıdır.
Muhafaza koşulları
Tohum olarak ayrılan materyal elenerek temizlenir ve serin ortamda muhafaza edilir. Ürün depolanmadan önce içindeki yabancı maddeler, cılız ve kırık daneler üründen elle elenerek veya selektör ile elenerek ayrılır. Tufanbeyli Kuru Fasulyesi 25 veya 50 kg’lık gıda ile temasa uygun ambalajlarda depolanır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Tufanbeyli ilçesinin toprağı killi – tınlı veya tınlı yapıda, pH’sı 6,5–7,5 civarında, potasyumca zengin ve orta tuzludur. Rakımı 1300–1400 m, yıllık yağış miktarı ise 450–500 mm’dir. Tufanbeyli Kuru Fasulyesi, hava ve toprak sıcaklığı göz önünde bulundurularak 5–10 Mayıs arasında ekilir.
Gelişme döneminde 20–25 ˚C sıcaklık istemesinin yanı sıra toprak sıcaklığının 20–30 ˚C arasında olduğu zaman en iyi çimlenme gösterir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Tufanbeyli Kuru Fasulyesinin geçmişi eskiye dayanır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Tufanbeyli Kuru Fasulyesinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Kökeni ve üretim geleneği
- Tufanbeyli Kuru Fasulyesinin Morfolojik Gelişim Dönem Aralıkları Çiçeklenme Süresi Olgunlaşma Fasulye Gelişim Dönemleri Ekim Çıkış (gün) Hasat (gün) (gün) Süresi (gün) Vegetatif ve Generatif 5–10 20–23 25 Temmuz
- 3 15 Eylül 10–15 Eylül gelişme tarihleri Mayıs Mayıs Ağustos Vegetatif ve Generatif — 13–15 gün 60–68 gün 105–115 gün 125 gün gelişme dönemleri (gün) Tufanbeyli Kuru Fasulyesinin geçmişi eskiye dayanır.
Tufanbeyli ilçesinin tarım ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Tufanbeyli ilçesinin tarım ekonomisinde önemli bir yere sahip olup pişme süresi kısadır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1330 tescil numaralı Tufanbeyli Kuru Fasulyesi mahreç işareti olarak 30 Ocak 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Tufanbeyli Kuru Fasulyesi ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Tufanbeyli Kuru Fasulyesi ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Kozan Ticaret Odasının koordinasyonunda; Tufanbeyli İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Tufanbeyli Ziraat Odası, Adana İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Kozan Ticaret Odasından konuda uzman birer kişinin katılımıyla 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak en az yılda bir kez, ayrıca gerek görülmesi veya şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetimde kontrol edilen hususlar:
- Üretimde, önceki dönemden ayrılan çoğaltım materyalinin tohumluk olarak kullanılması.
- Özellikle ekim, hasat ve depolama şartlarının uygunluğu olmak üzere üretim metoduna uygunluk.
- Hasat edilen ürünün morfolojik, agronomik ve tane özelliklerinin uygunluğu.
- Tufanbeyli Kuru Fasulyesi ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
