Coğrafi işaretli ürün · Adana
Adana’ya özgü şerbetli tatlı, cevizli çok katlı sarımı ve verev kesimiyle ayırt edilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Adana Karakuş Tatlısı nedir?
Adana Karakuş Tatlısı; özel amaçlı buğday unu, yumurta, tuz ve suyla hazırlanan hamurun cevizle birleştirilmesi, kızartılması ve şerbete daldırılmasıyla yapılan şerbetli bir tatlıdır. Ürünün temel karakterini, açma, sarma, kesme ve pişirme yönteminin yanı sıra ortaya çıkan görünüm belirler.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Cevizli çok katlı sarım
Açılmış hamur yapraklarından biri ince dövülmüş ceviz içi serpilerek oklavaya gevşek biçimde sarılır. Cevizli yaprağın üzerine ceviz kullanılmadan üç yaprak daha sarılmasıyla dört katlı bir hamur yapısı oluşturulur.
Verev kesim ve belirli parça ölçüsü
Rulo hâlindeki çok katlı hamur, uçlarına daha fazla baskı uygulanarak biçimlendirilir ve 4,5-5 cm aralıklarla verev kesilir. Elde edilen parçaların kalınlığı yaklaşık 3 cm, genişliği ise 4,5-5 cm’dir.
Kademeli kızartma ve şerbetleme
Hamur parçaları kısık ateşte ve kızgın olmayan yağda kızartılmaya başlanır; kabardıkça ateş artırılır ve parçalar çevrilerek kızartmaya devam edilir. Kızaran cevizli hamurlar oda sıcaklığındaki şerbete batırılır ve yaklaşık 5 dakika şerbet içinde bekletilir.
Üretim yöntemi nasıl uygulanır?
Şerbetin hazırlanması
Şerbet; 5 kg toz şeker, 3,5 kg su ve 1 tatlı kaşığı limon suyu ile hazırlanır. Su kaynatılır; kaynama aşamasında şeker eklenip karıştırılır, şeker eridikten sonra limon suyu katılır. Karışım kaynamaya başladıktan sonra 30 dakika pişirilir ve oda sıcaklığına gelene kadar bekletilir.
Şerbet miktarı, belirtilen oranlar korunarak üretilecek tatlı miktarına göre artırılabilir.
Hamurun yoğurulması ve dinlendirilmesi
Hamur için 1 kg özel amaçlı buğday unu, 3 yumurta, 15 g tuz, 350 g su ve 100 g ince dövülmüş ceviz içi kullanılır; hamurun açılmasında nişasta, kızartılmasında ayçiçek yağı yer alır. Un, yumurta, su ve tuz yoğurularak hamur hazırlanır; hamur nemli bezle örtülüp 30 dakika dinlendirilir.
Bezelerin açılması ve katlanması
Dinlenen hamur yaklaşık 80 g ağırlığında bezelere ayrılır; bezeler merdaneyle tek tek 20 cm çapa kadar açılır. Aralarına buğday nişastası serpilmiş 10 hamur üst üste konur ve oklavayla aynı anda 1 m çapa ulaşıncaya kadar açılır.
Sarma ve kesme
Açılmış hamur yaprağına ince dövülmüş ceviz serpilir ve yaprak oklavaya gevşek şekilde sarılır. Üzerine cevizsiz üç yaprak daha sarıldıktan sonra oklava çıkarılır; rulo hamur hafifçe bastırılıp 4,5-5 cm aralıklarla verev biçimde kesilir.
Kızartma ve şerbete daldırma
Yaklaşık 3 cm kalınlığında ve 4,5-5 cm genişliğindeki parçalar kısık ateşte, kızgın olmayan yağda kızartılmaya başlanır. Hamur kabardıkça ateş artırılır ve parçalar çevrilerek kızartma sürdürülür. Kızaran cevizli hamurlar oda sıcaklığındaki şerbete batırılır; yaklaşık 5 dakika şerbet içinde bekletildikten sonra tatlı servise hazır olur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Tepsiden tek tek alma biçimi
Tatlılar, satış ve sunum tezgâhlarında bir tepsiye üst üste dizilerek müşterinin uzanıp alabileceği biçimde yerleştirilir. Müşteri, tatlıları tutmak için hazırlanmış servis kâğıdını kullanarak tepsiden tek tek ve dilediği miktarda alır.
Tabakta sunum ve ikram
Tatlı, üzerine tercihe göre dövülmüş ceviz içi veya Antep Fıstığı serpilerek tabakta da servis edilebilir. Yörede düğün, bayram, festival ve çeşitli özel günlerdeki toplu yemekli organizasyonlarda ikram edilir; günlük öğünlerde de sıkça tüketilir.
Üretim dönemi
Adana Karakuş Tatlısı günlük olarak üretilir. Günlük üretim, denetim kapsamında da aranan koşullardan biridir.
Adana iliyle bağı nedir?
Coğrafi sınır Adana ilidir. Tatlının Adana ile ün bağı, kendine has üretim yöntemi ve ustalık becerisiyle yörede uzun yıllardır üretilmesine dayanır.
Adana Karakuş Tatlısının bütün üretim aşamalarının bu coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir. Bu zorunluluk; hamurun hazırlanması, açılması, sarılması, kesilmesi, kızartılması ve şerbetlenmesi dâhil üretim sürecinin tamamını kapsar.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil statüsü
Adana Karakuş Tatlısı, 646 numarasıyla mahreç işareti olarak tescillidir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 14 Kasım 2019 tarihinden itibaren korunmak üzere 11 Ocak 2021 tarihinde tescil edilmiştir.
Tescil ettiren Adana Ticaret Odasıdır. Tescil ettiren, coğrafi işaretten doğan hakların korunmasındaki hukuki süreçleri yürütür.
Denetim mercii ve sıklığı
Denetimler, Adana Ticaret Odasının koordinatörlüğünde altı kişilik bir merci tarafından yürütülür. Mercide Adana Ticaret Odasından iki; Adana Lokantacılar ve Kebapçılar Odası, Adana Büyükşehir Belediyesi, Seyhan Belediyesi ile Adana İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden birer üye bulunur.
Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç veya şikâyet hâlinde ise her zaman yapılabilir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu ya da özel kuruluşlardan ve bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Denetlenen özellikler ve işaretleme
Denetimde özel amaçlı buğday unu kullanımının, malzeme oranlarının, üretim metodunun, son ürünün biçim ve boyutlarının uygunluğu kontrol edilir. Tatlının günlük üretilmiş olması da denetlenen koşullardandır.
Adana Karakuş Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Bunun mümkün olmadığı durumlarda ibare ve amblem, işletmede kolayca görülebilecek bir yerde bulundurulur; bu kullanımın uygunluğu da denetlenir.