Coğrafi işaretli ürün · Adana
Adana’ya özgü, gözenekli hamuru cevizle katlanıp şerbetlenen günlük üretilen bir tatlıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Adana Taş Kadayıfı nedir?
Adana Taş Kadayıfı, yaklaşık 9–10 cm çapındaki dairesel pişmiş hamurun katlanarak arasına ceviz içi konulmasıyla hazırlanan, kızartılıp şerbetlenen bir tatlıdır. Hamurun pişmeyen yüzeyindeki gözenekli yapı, ürünün temel görsel niteliğini oluşturur.
Tatlı, pişen tarafı dışta kalacak biçimde yarım daire formunda kapatılır. Ürünün üretimi günlük yapılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Gözenekli ve tek yüzü pişmiş hamur
Hamur, önceden ısıtılmış düz demir sac üzerinde çevrilmeden yalnız alt yüzü pişirilerek hazırlanır. Pişirme, hamur katılaşıncaya ve üst yüzey gözenekli hâle gelinceye kadar sürer.
Ölçü, renk ve yarım daire formu
Daire biçimindeki hamur yaklaşık 9–10 cm çapında ve 1 cm kalınlığındadır. Pişen yüzeyin kenarları 1 cm genişliğe kadar açık sarı, orta bölümü hafif kahverengimsi; pişmeyen yüzeyi ise gözeneklidir.
Cevizli iç ve şerbetleme
Pişmeyen yüzeyin ortasına yaklaşık 4–5 g iri dövülmüş ceviz içi yerleştirilir. Hamur, pişen yüzeyi dışarıda kalacak şekilde yarım daire olarak katlanır; kızartıldıktan sonra oda sıcaklığındaki şerbete batırılır.
Hazırlama süreci nasıl ilerler?
Şerbetin hazırlanması
Şerbet için 5 kg toz şeker, 3,5 kg su ve 1 tatlı kaşığı limon suyu kullanılır. Su kaynatılır; kaynama aşamasında şeker eklenip karıştırılır.
Karışım kaynamaya başladıktan sonra limon suyu ilave edilir ve 30 dakika pişirilir. Pişirilen şerbet, oda sıcaklığına gelinceye kadar dinlendirilir.
Hamurun hazırlanması
Hamur; 10 kg özel amaçlı buğday unu, 10 kg su ile 15 g kabartma tozu, 60 g karbonat veya 2,5 g ekşi mayadan oluşturulur. Kış üretiminde ekşi maya, yaz üretiminde ise kabartma tozu ya da karbonat unla harmanlanır.
Kışın 60–65 ºC, yazın ise 35–40 ºC sıcaklığındaki su karışıma eklenir. Karışım, kek hamuru akışkanlığına ulaşıncaya kadar karıştırılır.
Sac üzerinde pişirme
Akışkan hamur, ustalık becerisiyle yaklaşık 9–10 cm çapında daireler oluşturacak ve 1 cm kalınlığında olacak biçimde önceden ısıtılmış düz demir sac üzerine dökülür. Hamur çevrilmeden yalnız alt yüzü pişirilir.
Cevizleme, kızartma ve şerbetleme
Sacdan alınan hamurun pişmeyen yüzeyinin ortasına yaklaşık 4–5 g iri dövülmüş ceviz içi eklenir. Hamur, pişen kısmı dışta kalacak şekilde yarım daire formunda katlanır ve birleşim yeri açılmaması için bastırılır.
Katlanan hamurlar kızgın ayçiçek yağında, üzerleri kahverengi oluncaya kadar yaklaşık 1,5 dakika kızartılır. Yağdan çıkarılan tatlılar oda sıcaklığındaki şerbete batırılır ve yaklaşık 1 dakika sonra süzgeçle şerbetten alınır.
Nasıl servis edilir?
Adana Taş Kadayıfı, üzerine tercihen dövülmüş ceviz içi veya coğrafi işaret olarak tescilli Antep Fıstığı serpilerek de servis edilir. Bu sunum, günlük üretilen tatlı için sicilde belirtilen servis seçeneklerindendir.
Üretim düzeni nasıldır?
Adana Taş Kadayıfının üretimi günlük yapılır. Günlük üretim niteliği, denetim merciinin kontrol ettiği ölçütler arasındadır.
Adana iliyle bağı nedir?
Adana Taş Kadayıfının coğrafi sınırı Adana ilidir. Ürün ile bu sınır arasında ün bağı bulunur.
Üretim, kendine özgü koşullar ve ustalık becerisi gerektirir. Bu nedenle tatlının tüm üretim aşamalarının Adana ili sınırları içinde gerçekleştirilmesi zorunludur.
Yöredeki yeri ve kültürel sürekliliği
Adana Taş Kadayıfının geçmişi eskiye dayanır. Tatlı; törenler, adaklar, temsil, festival ve tanıtım organizasyonları gibi özel günlerin yanı sıra günlük olarak da sıkça tüketilir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil statüsü
Adana Taş Kadayıfı, 642 numarayla mahreç işareti olarak 6 Ocak 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 14 Kasım 2019 tarihinden itibaren korunmaktadır.
İbare ve amblem kullanımı
Adana Taş Kadayıfı ibaresi ile mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürün ya da ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumda ibare ve amblem, işletmede kolayca görülebilecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve denetimin kapsamı
Denetimler, Adana Ticaret Odasının koordinasyonunda; Adana Lokantacılar ve Kebapçılar Odası, Adana Büyükşehir Belediyesi, Seyhan Belediyesi, Adana İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Adana Ticaret Odası temsilcilerinden oluşan altı kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim mercii, ilgili kamu veya özel kuruluşlardan ve uzman gerçek ya da tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir.
Denetimler yılda bir defa düzenli olarak yapılır; şikâyet üzerine veya gerekli görülen hâllerde her zaman denetim gerçekleştirilebilir. Malzemelerin ve üretim metodunun uygunluğu, ürünün şekil ve boyutu, günlük üretim ile ürün ibaresi ve mahreç işareti ambleminin doğru kullanımı denetlenir.
Tescil ettiren Adana Ticaret Odası, coğrafi işaretten doğan hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.