Coğrafi işaretli ürün · Adana
Karataş’a özgü, baharatlı iç dolgulu ve spiral biçimli kıtır çörek.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Karataş Kıddesi nedir?
Karataş Kıddesi; ekmeklik buğday unu, yaş maya, ayçiçek yağı, margarin, susam, çörek otu, tarçın, karanfil, muskat, tuz ve suyla hazırlanan hamurun açılıp şekillendirilmesiyle üretilen bir çörektir.
Çöreğin yüzeyine ayçiçek yağı, susam, çörek otu, tarçın, karanfil ve muskatla hazırlanan bir karışım sürülür. Baharatlı karışım hem hamurun bileşiminde hem de yüzey uygulamasında yer alır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Baharatlı yağlı iç dolgu
Şekillendirilen hamurda uzunlamasına bir kanal açılır ve bu kanala ayçiçek yağı, susam, çörek otu, tarçın, karanfil ve muskat karışımından yaklaşık 10 g konur. Kanalın iki kenarı uç uca getirilerek dolgu hamurun içinde boydan boya kapatılır.
Spiral biçim
İçi doldurulmuş silindirik hamur, bir ucundan tutularak içe doğru spiral biçimde dolanır. Bu spiral form, sicilde salyangoz kabuğuna benzetilerek tarif edilir.
İnce, dairesel ve kıtır yapı
Dinlendirilmiş hamur dairesel olarak genişletilmek üzere inceltilir; inceltme işlemi pişmiş üründe kıtırlığın artmasını sağlar. Hamurun çapı yaklaşık 15 cm, kalınlığı 1 cm’dir; işletmelerde tepsi ve ambalaj ölçülerine göre çap kısmen değişebilse de ürün ince kenarlı, daire görünümlü ve kıtır üretilir.
Nasıl hazırlanır?
Hamurun hazırlanması ve dinlendirilmesi
Hamur için 1 kg ekmeklik buğday unu, 40 g yaş maya, 125 g margarin, 10 g tuz, 200 g ılık su, 150 g ayçiçek yağı, 150 g susam, 15 g çörek otu ile 10’ar g tarçın, karanfil ve muskat kullanılır. Üst karışım ise 150 g ayçiçek yağı, 250 g susam, 40 g çörek otu ile 10’ar g tarçın, karanfil ve muskattan oluşur.
Ekmeklik buğday unu, ılık su ve yaş maya önce karıştırılır. Ayrı kapta hazırlanan ayçiçek yağı, susam, çörek otu, tarçın, karanfil ve muskat karışımı ile margarin ve tuz eklenerek hamur yoğrulur; hamur mayalanıncaya kadar 40 dakika ile 1 saat arasında dinlendirilir.
Silindir oluşturma ve spiral dolama
Dinlenmiş hamurdan yumurta büyüklüğünde parçalar alınır ve her parça yuvarlanarak 15 cm uzunluğunda silindir yapılır. Silindir düz bir yüzeyde hafifçe düzleştirilir ve işaret parmaklarıyla uzunlamasına kanal biçiminde oyuk açılır.
Kanal, yaklaşık 10 g baharatlı yağlı karışımla doldurulup boydan boya kapatılır. Doldurulmuş silindir hamur içe doğru spiral biçimde dolanarak şekillendirilir.
Yüzey uygulaması ve inceltme
Spiral biçim verilen hamurun üzerine üst karışım sürülür ve hamur yaklaşık 15 dakika dinlendirilir. Dinlenen hamur, işaret ve orta parmaklar bitişik biçimde bastırılarak inceltilir ve dairesel olarak genişletilir.
Hazırlanan hamurun çapı yaklaşık 15 cm, kalınlığı ise 1 cm’dir. İşletmelerde çapın tepsi büyüklüğü ve ambalaja göre kısmen değişebilmesine karşın ürün, ince kenarlı daire görünümünde ve kıtır olacak şekilde üretilir.
Pişirme
Tepsiye dizilen Karataş Kıddesi tandırda veya fırında 150-160 °C’de 30-35 dakika pişirilir. Bu pişirme aşaması, sicilde tanımlanan üretim metodunun parçasıdır.
Nasıl ikram edilir ve satışa sunulur?
Soğutma ve satışa arz
Pişirilen Karataş Kıddesi 15 dakika soğumaya bırakılır. Ürün, soğutma sonrasında gıda ile temasa uygun ambalajlarda satışa sunulur.
Karataş Kıddesi günlük tüketimin yanı sıra bayram, festival gibi özel gün ve etkinliklerde ikram edilir. Bu ikram biçimi, coğrafi sınır içindeki tüketim kültürünün sicilde belirtilen unsurudur.
İkram dönemi ne zamandır?
Karataş Kıddesi, özellikle kıştan bahara geçilen dönemde ikram edilen ürünler arasındadır. Sicilde bu dönem, bayram ve festival gibi özel günler ile birlikte anılır.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Karataş Kıddesi’nin coğrafi sınırı Adana ili Karataş ilçesidir. Ürünün geçmişinin eskiye dayanması ve coğrafi sınıra özgü üretim metodunun bulunması, ürün ile Karataş arasındaki ün bağının dayanakları arasında yer alır.
Karataş Kıddesi’nin hamurun hazırlanmasından pişirme ve satışa arza kadar tüm üretim aşamalarının belirtilen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir. Bu zorunluluk, mahreç işaretinin coğrafi bağını koruyan üretim koşuludur.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil statüsü
Karataş Kıddesi, 986 tescil numarasıyla 27 Aralık 2021 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 28 Şubat 2021 tarihinden itibaren korunmak üzere tescil edilmiştir.
İşaretleme kuralları
Karataş Kıddesi ibaresi ile mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürün ya da ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur.
Denetim mercii ve kapsamı
Denetimler, Karataş Belediyesinin koordinatörlüğünde; Karataş Belediyesi, Karataş Esnaf ve Sanatkârlar Odası ve Adana İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden konusunda uzman birer üyeden oluşan üç kişilik merci tarafından yürütülür. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez yapılır; ihtiyaç duyulması veya şikâyet hâlinde denetim her zaman gerçekleştirilebilir.
Denetimde üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu, üretim metoduna uyum ile Karataş Kıddesi ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu kontrol edilir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren Karataş Belediyesi, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür. Bu görev, denetim merciinin üç üyeli yapısından ayrıdır.