Coğrafi işaretli ürün · Aksaray
Aksaray’da özel amaçlı ve kepekli buğday unuyla hazırlanan hamur bezelere ayrılıp açılır ve tahinli harçla rulo yapılır. Helezon biçimi verilen ürün, üzerine tahinli yağ karışımı sürülerek taş fırında pişirilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Aksaray Tahinlisi nedir?
Aksaray Tahinlisi; özel amaçlı buğday unu, kepekli buğday unu, kuru maya, beyaz toz şeker, su, tahin ve tereyağı / zeytinyağından elde edilen hamurun içine tahin, zeytinyağı ve tereyağı ile hazırlanan harcın konulup taş fırında pişirilmesiyle üretilen pidedir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Tok tutması nedeniyle özellikle ramazan ayında ve sahurda tercih edilir.
Üretim tekniği ve ustalık
Hamurun yapılması, yufkaların açılması ve kendine özgü şeklinin verilmesi ustalık becerisi gerektirir.
Pişirilmeden önce üzerine de tahinli iç harç sürülür.
Aksaray Tahinlisinin hamuru yufka şeklinde açılıp rulo halinde sarıldıktan sonra bezelere ayrılarak yuvarlak bir şekilde pişirilir.
Hamur ve iç harç yapısı
Aksaray’da özel amaçlı ve kepekli buğday unuyla hazırlanan hamur, tahinli harçla doldurulur.
Biçim ve hazırlama yöntemi
Rulo yapılıp bezelere ayrılan ürün yuvarlak biçimde taş fırında pişirilir; üzerine de tahinli harç sürülür.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Üretimde kullanılan bileşenler
Aksaray Tahinlisinin üretiminde kullanılan bileşenler, aşağıdaki gibidir.
Hamur malzemeleri
- 440 g özel amaçlı buğday unu
- 110 g kepekli buğday unu
- 200 ml su
- 20 g beyaz toz şeker
- 10 g tuz
- 20 g kuru maya
- 200 ml tereyağı veya zeytinyağı
- 50 ml tahin
- 200 ml süt
İç harç malzemeleri
- 200 ml tahin
- 100 ml zeytinyağı
- 20 g tereyağı
Kuru mayanın sulandırılması
Kuru maya, yarım su bardağı suyun içine dökülür ve karıştırılır.
Hamurun yoğrulması ve mayalanması
Unlar, yoğurma kabına konur, ortası açılıp üzerine süt, su, tahin, toz şeker, yağ ve sulu maya ilave edilir, iyice yoğrulur. Hamur ele yapışmayan kıvama geldiği zaman üzerine nemli bir bez örtülür ve ılık bir yerde 30–40 dakika mayalanmaya bırakılır.
Bezelerin hazırlanması ve tepsiye dizilmesi
Mayalanan hamur 6 eşit bezeye bölünür, un serpilen bir tepsiye dizilir ve üstüne nemli bir bez örtülür.
Tahinli harcı yayma ve rulo yapma
İlk beze oklavayla mantı yufkası kalınlığında açılır. Önceden hazırlanan tahin ve yağ karışımından oluşan iç, yufkanın üzerine yayılır ve bir ucundan sarılarak rulo şeklinde yuvarlanır. Diğer bezeler de aynı şekilde açılır ve rulo şekline getirilip yan yana dizilir.
Helezon biçimi verme ve tepsiye dizme
10–15 dakika mayalanan rulo yufkalar, teker teker, bir ucundan helezon şeklinde sarılır ve yuvarlanmış yufkaların üstlerine bastırılarak yaklaşık 0,5–1 cm kalınlığına yağlanmış tepsiye dizilir.
Fırında pişirme
Pidelerin üzerine tahinli yağ karışımı sürülüp önceden odun ateşinde ısıtılan taş fırında 190–200 ℃’de pişirilir. Aksaray Tahinlisinin üstü kızarınca servise hazır hale gelir.
Yöresiyle bağı nedir?
Aksaray Tahinlisinin geçmişi eskiye dayanır. Özellikle hamurunun yapılması, yufkaların açılması ve kendine özgü şeklinin verilmesine dayalı yerel üretim metodu, ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Aksaray Tahinlisinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Yöredeki bilinirliği
Aksaray Tahinlisi, Aksaray ilinin mutfak kültüründe yer alır ve geçmişi eskiye dayanır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
İsteğe bağlı olarak sıcakken üzerine toz beyaz şeker ekilerek tüketilebilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
766 tescil numaralı Aksaray Tahinlisi mahreç işareti olarak 25 Mayıs 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Aksaray Tahinlisi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Aksaray Tahinlisi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Aksaray Belediyesinin koordinasyonunda ve Aksaray Belediyesi, Aksaray İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Aksaray İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımlarıyla oluşan toplam 3 kişilik denetim mercii tarafından yapılır. Yılda bir kez düzenli olarak yapılacak denetimler, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde her zaman yapılır.
Denetim mercii; üretimde kullanılan malzemelerin ve oranlarının uygunluğunu; iç ve dış harcın hazırlanması dahil üretim metoduna uygunluğu ve Aksaray Tahinlisi ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
