Coğrafi işaretli ürün · Amasya
Amasya’ya özgü, nohut suyuyla mayalanan ve iki aşamada pişirilen yarım daire çörek.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Amasya Çöreği nedir?
Amasya Çöreği; buğday unu, tereyağı, ceviz içi, tuz ve maya olarak kullanılan nohut suyuyla hazırlanan hamurdan üretilen bir çörektir. Avuç içi büyüklüğünde ve yarım daire şeklindedir.
Ürünün ayırt edici yapısını, kırılmış nohuttan hazırlanan nohut suyunun maya olarak kullanılması ile iki aşamalı pişirme oluşturur. Coğrafi işaretin sınırı Amasya ilidir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Nohut suyuyla hazırlanan maya
Amasya Çöreği hamurunda maya olarak nohut suyu kullanılır. Nohut suyu, kırılmış nohutla hazırlanır; bu maya yöntemi ürünün ayırt edici özelliklerinden biridir.
İki aşamalı pişirme
Çöreklerin üzeri çizilir ve ilk pişirme yaklaşık 15 dakika sürer. Kabuk bağlayan çöreklerin üzerine sıvı yağ, beyaz şeker ve yumurta sarısından oluşan karışım sürülür; ardından yaklaşık 20 dakika daha pişirilir.
Yarım daire formu
Amasya Çöreği avuç içi büyüklüğünde hazırlanır. Ürünün tescilde tanımlanan biçimi yarım dairedir.
Hazırlama ve pişirme nasıl yapılır?
Nohut suyunun hazırlanması
Nohut suyu için 10-15 adet nohut, 1 tatlı kaşığı beyaz şeker ve 200 ml su kullanılır. Nohutlar havanda kırılır, cam kaba alınır; üzerine 35 – 40 °C’ye ısıtılmış su ile şeker eklenir ve kapalı kapta 3 gün bekletilir.
Mayanın olgunlaşması için ortamın güneş ışığı alması, 22 – 25 °C sıcaklıkta ve % 45 – 60 nem koşullarında bulunması gerekir. Maya olgunlaştığında yüzeyinde yoğun köpük oluşur.
Hamurun yoğrulması
Çörek hamurunda 1 kg özel amaçlı buğday unu, 150 g ceviz içi, 150 g tereyağı, nohut suyu ve 5 g tuz kullanılır. Un elenerek ortası havuz biçiminde açılır; nohut suyu, tereyağı, dövülmüş ceviz içi ve tuz eklenir.
Ortadaki harç, çevresindeki unla yavaş yavaş karıştırılır ve yoğrularak yumuşak kıvamlı bir hamur hazırlanır. Hamur rulo biçimine getirilir ve 15-16 eşit parçaya ayrılır.
Şekillendirme ve dinlendirme
Hamur parçaları avuç içinde yuvarlanarak beze hâline getirilir. Bezeler yağlanmış dikdörtgen fırın tepsisine yerleştirilir ve üstü kapalı biçimde yarım saat dinlendirilir.
İki aşamalı fırınlama
Dinlenen bezelerin üzeri çizilir ve bezeler, önceden 250 °C’ye ısıtılmış fırında yaklaşık 15 dakika pişirilir. Çörekler kabarıp kabuk bağladığında fırından çıkarılır.
İki yumurta sarısı, 1 çay kaşığı toz şeker ve 1 yemek kaşığı sıvı yağla hazırlanan karışım çöreklerin üzerine sürülür. Çörekler yeniden fırınlanır ve yaklaşık 20 dakika daha pişirilir.
Ambalajlama
Pişirilen Amasya Çöreği soğuduktan sonra gıda ile temasa uygun karton kutulara ambalajlanır.
Muhafaza koşulları nelerdir?
Amasya Çöreği, niteliğini kaybetmeden en fazla 1 gün oda sıcaklığında (21 °) saklanır. Ürün ayrıca vakumlu poşetlerde ya da dondurucuda 6 aya kadar muhafaza edilebilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Amasya Çöreğinin coğrafi sınırı Amasya ilidir. Ürünün tüm üretim aşamalarının bu coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Kırılmış nohuttan elde edilen nohut suyunun maya olarak kullanılması ve iki aşamalı pişirme yöntemi coğrafi sınıra özgü nitelik taşır. Bu özellikler nedeniyle ürün ile coğrafi sınır arasında ün bağı bulunur.
Yöresel geçmişi
Amasya Çöreğinin geçmişinin eskiye dayandığı belirtilir. Ürün, Amasya mutfağı içinde önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaretleme
Amasya Çöreği, 24 Ağustos 2021 tarihinde 874 numara ile mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 24 Şubat 2021 tarihinden itibaren korunmak üzere tescil edilmiştir.
Amasya Çöreği ibareli logo ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürün veya ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumda aynı logo ve amblem işletmede kolayca görülebilecek şekilde bulundurulur.
Denetim yapısı ve kapsamı
Denetimler, Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğinin koordinasyonunda; Amasya Üniversitesi Amasya Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Amasya Turizm Derneği ve Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğinden konuda uzman birer kişinin katıldığı üç kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa; gerekli görülen hâllerde ve şikâyet üzerine ise her zaman yapılır.
Denetimde ürünün şekli, nohut suyu başta olmak üzere malzemelerin uygunluğu, üretim metoduna uygunluk ile ürün ibaresi, logo ve mahreç işareti ambleminin kullanımı kontrol edilir. Denetim mercii denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliği, coğrafi işaretten doğan hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.