Coğrafi işaretli ürün · Adana
Adana’da koyun şırdanı, pirinç ve kendi perde yağından hazırlanan baharatlı harçla doldurulup dikilir. Kaya tuzlu suda haşlanıp dinlendirilen yemek, kimyon, acı pul biber ve süs biberi turşusuyla tabakta veya elde yenilecek biçimde sunulur.

Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Adana Şırdan nedir?
Adana Şırdan, koyun midesinin şırdan bölümünün pirinç, perde yağı, biber salçası ve baharatlı harçla doldurulup dikilmesi ve kaya tuzlu suda haşlanmasıyla hazırlanan yemektir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Koyun şırdanı ve perde yağı
Koyun midesinin şırdan bölümü, pirinç ve aynı şırdanın dışından ayrılan perde yağıyla doldurulur. Biber salçası, kimyon, karabiber ve tuz harcın bileşenleridir.
Dikme, haşlama ve sunum
Doldurulan açıklık gıdayla temasa uygun iplikle dikilir. Kaya tuzlu suda haşlanıp dinlendirilir. İplik çıkarılarak tabakta veya servis kâğıdında sunulur; kimyon, pul biber ve süs biberi turşusu eşlik eder.
Sicildeki üretim anlatımı
Malzemeler ve ölçüler
- Koyun Şırdanı
- 1,5 Yemek Kaşığı Tüm Pirinç
- 1 Yemek Kaşığı Şırdanın Dışından Alınan İç (Perde) Yağı
- 1 Çay Kaşığı Karabiber
- 6 g Biber Salçası
- Yarım Çay Kaşığı Tuz
- Yarım Çay Kaşığı Öğütülmüş Kimyon
Reçetenin üretim miktarı
Yukarıda malzemelerle 1 adet Adana Şırdan yapılabilir. Genellikle büyük tencerelerde çok sayıda bir arada pişirilir fakat bu oran kullanılır.
Şırdanın temizlenmesi ve harcı
Koyun şırdanı bol tuz ile ovulup bol su ile birkaç kez yıkanır. Limonlu ve tuzlu suda bir kaç saat bekletilip temiz su ile birkaç sefer durulanır.* Üzerindeki iç yağı (perde yağı) ayrılır. Her şırdandan çıkan iç yağ (gömlek veya perde) bir Adana Şırdanda kullanılacak miktardan fazladır. Alınan iç yağı daha sonra kıyılır ve Adana Şırdan iç malzemesine belirtilen oranlarda eklenir.
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre limonlu tuzlu suda birkaç saat bekletme ve temiz tezgahta bekletme anlatılır; sıcaklık ve tezgahtaki süre açıklanmaz. Eksik koşulların bu ürüne ve belirtilen işlem aşamasına ait teknik kayıtlarla tescil ettiren tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Temizlenen şırdanlar temiz bir tezgahta bekletilir. İç malzemesinde kullanılacak pirinç soğuk suda yıkanır. Nemli pirinçle iç yağı, karabiber, kimyon, tuz ve biber salçası bir tencerede harmanlanarak iç malzemesi hazırlanır. Yıkanan şırdanın içine 1,5 yemek kaşığı kadar iç konur ve şırdan ustalıkla ters çevrilerek doldurulmuş olur.
Dikme ve haşlama
Doldurma açıklığı çok kalın olmayan yaklaşık 6 mm kalınlığında paslanmaz çelik iğne ve pişirim sırasında erimeyecek ve kopmayacak ve gıdayla temasında sorun olmayan bir iplikle dikilir. İğne ve iplik büyüdükçe dikiş delikleri büyür ve şırdan içine pişirme suyu daha fazla girer ve bunun sonucunda şırdanın içi sulanarak istenmeyen şekilde bulamaç olur.
Ustalıkla dikilen şırdanlar temiz suda 3 kez yıkanır ve pişirmeye geçilir.
Pişirme için bir kazanda su ısıtılır. 5 lt suya 50 g kaya tuzu eklenir ve karıştırılır. Su kaynarken yıkanan doldurulmuş şırdanlar kazana atılır. Kapağı açık kaynamaya bırakılır. Pişiren usta her 15 dakikada bir şırdanları kepçe ile karıştırır. Su kaynamaya başladığında üzerindeki köpüklerin yüzeyde köpük kalmayacak şekilde alınması gerekir. Bu andan itibaren 1 saat 45 dakika sonra ateş kapatılır.
Tencerenin kapağı kapatılır.
Dinlendirme ve sunum
Haşlanmış şırdanlar kaynayan suyun buharı ile birlikte dinlenmeye alınır. 30 dakika sonra Adana Şırdan yemeye hazır hale gelir. Adana Şırdan alttan kısık ateşle ısıtılan bir tencerede servise hazır bekletilir. Pişmiş bir Adana Şırdan tencereden çatal veya maşa ile çıkarılır. Elde yemelik serviste, şırdan sığabileceği bir servis kağıdının arasına konur. Adana Şırdanın ince ucu en lezzetli yeridir. Bu nedenle yemeye dikilen taraftan başlanır.
Yiyecek kişiye ipi çıkarılarak verilir ya da tüketici kendisi ipi çıkarır.
Yöresiyle bağı nedir?
Adana Şırdanın geleneksel üretim yöntemi, ustalık becerisi gerektirdiğinden yöreyle ün bağı vardır. Bu sebeple, üretimin tüm aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.
Sicildeki sunum anlatımı
Koyun şırdanı ve şırdanın iç yağının kullanılması, özel bir teknikle doldurulması ve dikilmesi, pişirilirken kaya tuzu kullanılması, servisinde kimyon, acı pul biber ve yanında acı süs biber turşusu ile servis edilmesi ürüne ayırt edici bir özellik katar. Adana Şırdan tabakta ve elde yemelik olarak iki şekilde servis edilir. İsteğe göre tuzlu kimyon, acı pul biber atılarak servis edilir.
Adana Şırdanın yanında ayrı bir tabakta acı süs biberi turşusu da verilir. Tabakta servis yapılırken istenilen sayıda şırdan servis tabağına konur. Servis tabağı ile birlikte ayrı bir tabakta süs biberi turşusu ve küçük kaselerde acı pul biberi ve tuzlu kimyon da verilir. Pişirildiği gün tüketilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Adana Şırdan, yöreyle özdeşleşmiş, uzun yıllardır bilinen ve yerel kültürel birikimle günümüze ulaşan bir yemektir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
575 tescil numaralı Adana Şırdan mahreç işareti olarak 26 Ekim 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Adana Şırdan ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Adana Şırdan ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Adana Ticaret Odası koordinatörlüğünde; Adana Ticaret Odasından iki, Adana Lokantacılar ve Kebapçılar Odasından bir, Adana Büyükşehir Belediyesinden bir, Seyhan İlçe Belediyesinde bir ve Adana İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden bir üyeden oluşan toplam 6 kişilik mercii tarafından yapılır. Yılda bir kez düzenli olarak yapılacak denetimler, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde her zaman yapılacaktır.
Denetim mercii, denetimlerde üretim metodunda belirtilen yöntemleri, kullanılan malzeme oranlarını ve şırdanın koyun şırdanı olmasını denetleyecektir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
