Coğrafi işaretli ürün · Adana
Adana’nın Pozantı ilçesinde Albion çeşidinden yetiştirilen çilektir. Parlak kırmızı, nispeten simetrik ve konik meyvesi tatlı, sıkı dokulu ve kendine özgü rayihalıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Pozantı Çileği nedir?
Pozantı Çileği, Çileği üretiminde Albion çeşidine ait bitkisel ürün niteliğinde bir üründür. Bilimsel adı Titre edilebilir'tir. Pozantı Çileği; çiçekli bitkiler sınıfında yer alan, Latince tür ismi Fragaria L. olan, çok yıllık, otsu bitkilerden elde edilen üzümsü bir meyvedir.
Ayırt edici özellikleri
Pozantı ilçesinin rakımının yüksek olmasından dolayı havadaki nem oranı düşüktür.
Ayrıca suda çözünebilir kuru madde değeri de Pozantı Çileğinin gıda endüstrisinde işlenmesi kolaylaştırır.
Pozantı Çileğinde verim, gündüz uzunluğu ile yakından ilgilidir.
Albion çeşidinin nötr gün özelliği, yöredeki güneşlenme, gece ve gündüz sıcaklık farkı ile 700–1400 m aralığındaki yükselti, Pozantı Çileğinin özelliklerini kazanmasına katkı sağlar.
Yine bu sayede üründe erkencilik sağlanır.
Albion çeşidi
Pozantı Çileği üretiminde Albion çeşidi çilekler kullanılır.
Bitki ve meyve özellikleri
Pozantı Çileği; meyvede kaliks tutunması güçlü, meyve boşluğu geniş, parlak kırmızı renk ve tonlarında renge sahip, kendine özgü rayihası bulunan, tatlı, şekil olarak nispeten simetrik ve konik yapılı bir çilektir. Bu durum meyvelerin daha sıkı dokulu ve nispeten meyve etinin sert olmasını sağlar.
Hammadde ve bileşim
Özellikle Pozantı Çileğinde kullanılan üretim metodu sayesinde zararlı ve hastalıklara dayanıklılık üst düzeyde olup ürün verim yüksektir.
Tablo-1: Pozantı Çileği Bazı Özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan pozantı çileği bazı özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 8 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan pozantı çileği bazı özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellikler | Değer |
|---|---|
| Titre edilebilir asitlik, en az (malik asit cinsinden) (g/100g) | 1 |
| pH | 3,4-3,6 |
| Meyve ağırlığı (g/adet) | 12-30 |
| Toplam şeker, en az (g/100g) | 3 |
| Suda çözünebilir kuru madde (briks değeri), en az (%) | 9 |
| Antosiyanin aktivitesi, en az (mg/L) | 25 |
| Sitrik asit, en az (mg/100g) | 450 |
| Toplam fenolik madde, en az (mg GAE/100 g) | 40 |
Pozantı Çileği Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Pozantı Çileği Yetiştiriciliği ve Üretim Aşamaları Pozantı Çileği; Pozantı ilçesinde su tutma kapasitesi iyi olan alanlarında genel itibariyle açıkta çilek yetiştiriciliği tekniği ile yetiştirilir.
Sayısal özellikler
Bahçe tesisinde fidelerin serin ve nemli havalarda dikilmesi uygun olur. Fideler açılan çukurlara tam kök boğazı seviyesinde dikilir. Dikimden önce fide kök uzunluğu 8–10 cm, taç tuvaleti ise 2–3 genç yaprak kalacak şekilde hazırlanarak toprağa dikilir. Böylelikle bitkilerin tutma oranının artırılması sağlanır. Dikimden sonra fidelere can suyu verilir.
Fide temininde geçen yıllarda üretilen çileklerin her yıl yaz aylarına doğru kol atması (stolon) ile oluşan yeni fideler eylül ayına doğru toplanarak yeni ekilecek alanlara taşınır. Çilek bitkisinde fide temini bir defa yapılmaktadır. Daha sonraki fide teminleri kol atma ile oluşan fidelerle gerçekleştirilir. Genellikle dört yılda bir çilek bahçesi sökülerek yenilenir. Fidelerin dikimi genellikle açıkta ocak usulü tekniği ile yapılır.
Üretim yeri ve çevresi
Toprakta 40–50 cm aralığında setler oluşturulur ve bu setler üzerine iki sıra halinde 25–30 cm aralıklarla fideler dikilir. Dikimden önce set üzerine malç örtüsü serilir ve ocaklar yapılır. Çilek fidelerinde dikim; sonbahar (eylül-ekim ayları), ilkbahar (nisan-mayıs ayları) ve yaz dikimi (haziran-temmuz ayları) olarak yapılabilir. Coğrafi sınırda yeni çilek kökleri ağustos ayına doğru oluştuğundan sökülen kökler sonbahar aylarında yeni alanlara ekilir.
Bu ekim şekli coğrafi sınırın iklimine uygun olduğundan ve erkencilik sağladığından üreticiler tarafından tercih edilir. Dekara ortalama 3000 adet kadar kök fide ekimi yapılır. Ekilen çilek fideleri ilk çiçeklerini oluşturarak meyve vermeye başlar. Genellikle ilk çiçeklenmeden 30–40 gün kadar sonra çilek hasadı yapılmaya başlanır.
Toprak ve İklim İstekleri
Çilek bitkisinde çiçekler genellikle -2°C ve altındaki sıcaklıklarda zarar görür. Bu yüzden erken açan çiçeklerin korunması zorunluluğu vardır. Çileklerde özellikle ilkbahar geç donları ile sonbahar erken donları etkilidir. Havaların soğuk olduğu zamanlarda fidelerin üstü saman, kuru yaprak vb. uygun materyaller ile örtülerek zirai dondan korunması gerekir. Çilek yetiştiriciliği için en uygun toprak yapısı; su tutma kapasitesi iyi olan, kumlu-tınlı ve hafif yapılı topraklardır.
Toprak Hazırlığı ve Gübreleme
Toprak derin işlendikten sonra dekara 3–4 ton çiftlik gübresi verilir. Ayrıca dekara 30–35 kg kadar kompoze gübre de verilebilir. Büyük arazilerde karık pulluğu kullanılarak, küçük alanlarda ise 40–50 cm genişliğinde, 20–30 cm yüksekliğinde toprakta setler oluşturulmakta ve bu setler üzerine açılan ocaklar ile toprak dikime hazır hale getirilir. Sicilin gübreleme önerisi, toprak ve yaprak analizlerine dayalı uygulamadır.
Bitkide çiçekler açtığında dekara ortalama 10 kg amonyum sülfat verilir. Gübrelemeden sonra gübrenin toprağa karışması sağlanmalıdır. Sicildeki gübreleme önerisi, çiçeklenmeden sonra bir ay aralıklarla dekara ortalama 10 kg amonyum sülfatın beş ay boyunca düzenli uygulanmasıdır.
Tozlaşma özellikleri
Çilek bitkisi yetiştiriciliğinde iyi bir tozlaşma gereklidir. İyi tozlaşmamış bitkilerin meyvelerinde şekil bozukluğu görülebilir. Tozlaşmadan sonra meyve genellikle bir aylık bir sürede olgunlaşır. Coğrafi sınırda çilek yetiştiriciliğindeki tozlaşma arılar yardımıyla ve rüzgâr vb. iklim koşulları sayesinde gerçekleştirilir.
Budama özellikleri
Çilek yetiştiriciliğinde kol temizliği verim yönünden önemlidir. Bitkide çıkan istenmeyen kollar vakit geçirilmeden temizlenmeli, aksi halde ürün verimi düşer. Genellikle budama, mart ayında budama makası ile kuruyan yaprak ve dalların temizlenmesi şeklinde yapılır.
Sulama işlemi
Çilek bitkisi aşırı sulamaya karşı duyarlı bir bitkidir. Aşırı sulama bitkide sarılık ve hastalıklara sebebiyet verebilir. Sulama yöntemleri genellikle yağmurlama, karık sulama ve damlama sulamadır. Üreticiler tarafından damlama sulama kontrollü olduğu için en ideal sulama yöntemi olarak tercih edilir.
Zirai Mücadele
Çilek hastalıkları daha çok bitkinin kök, meyve ve yapraklarında görülür. Bitki hastalıkları, zararlıları ve yabancı ot gibi istenmeyen unsurlara karşı zirai mücadelede ilgili mevzuata uygun bitki koruma ürünleri kullanılır. Toprağın uygun şekilde işlenmesi, toprak kabartma, çapalama vb. işlemler de yabancı ot mücadelesinde etkin bir yöntemdir.
Hasat işlemi
Pozantı Çileği hasadı, mayıs ayı ve haziran ayı başı gibi yapılmaya başlanır. Hasat günün serin vakitlerinde daha çok sabah erken saatlerde yapılır. Uzak pazara gönderilecek çilekler ortalama ¾’ü oranında kızarıp olgunlaştığı zaman hasat edilir. Çilek hasadında, meyveyi direkt tutmadan, meyve el ayasında olacak şekilde sapı elle yaklaşık 1 cm kalacak şekilde kesilerek koparılmalıdır. Çilekler fazla büyük olmayan gıda ile temasa uygun kaplara/kasalara toplanır.
Hasat işlemleri; verim, iklim ve yetiştiricilik koşullarına bağlı olarak haftada 1–2 kez elle toplanma şeklinde yapılır ve bu şekilde hasat yılın ekim ayına kadar devam edebilir.
Hasat sonrası pazara sunma ve ambalajlama
Esas olan hasattan sonra ürünün en kısa sürede tüketiciye arz edilmesi ya da işlenmesidir. Pozantı Çileği; gıda ile temasa uygun ambalajlarda ya da dökme olarak, ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileri ile piyasaya arz edilir.
Muhafaza koşulları
Pozantı Çileğindeki sitrik asit miktarı da, meyvenin tat ve aromasının kuvvetli ve raf ömrünü uzun olmasını sağlar. Böylelikle uygun hasat olgunluğunda toplanan Pozantı Çileğinin nakliyeye daha dayanıklı olması ve raf ömrünün uzaması söz konusu olur. Pozantı Çileği; kuru, serin, temiz ve kokulardan ari ortamlarda/depolarda muhafaza edilir. Depolamada çilekler üst üste fazla istiflenmemelidir. Daha uzun süre muhafaza durumunda çileklerin soğuk zincir koşullarında muhafaza edilmesi gerekir.
Bitkinin soğuklama ihtiyacı
Pozantı Çileği bitkisi gelişiminde soğuklanma ihtiyacı duyar. Soğuklamanın verim ve kalite üzerine olumlu etkisi vardır. Coğrafi sınırda yetiştirilen çileklerin soğuklama ihtiyacı 400–500 saat aralığındadır. Bu ihtiyaç coğrafi alanın iklim koşullarından karşılanır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Coğrafi sınırın serin ve ılıman iklimi ile uygulanan üretim metodu Pozantı Çileğinin verimini ve ürün kalitesini doğrudan belirler.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1322 tescil numaralı Pozantı Çileği menşe adı olarak 24 Ocak 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Pozantı Çileği ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde yer alır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Pozantı Çileği ibaresi ve menşe adı amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Pozantı Belediyesinin koordinatörlüğünde; Pozantı Belediyesi, Pozantı Ziraat Odası ile Pozantı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir. Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Pozantı Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetim merci; Pozantı Çileği coğrafi işareti kullanım biçiminin uygunluğunu, ürünün hasadı, depolama ve muhafaza koşulları ile üretim metoduna uygun olarak üretim yapılıp yapılmadığını denetler. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
