Adana Kol Böreği

Coğrafi işaretli ürün · Adana

Adana’da hazırlanan bu böreğin hamuru elle serpilerek açılır ve özel biçimde katlanır. Kıymalı veya peynirli harçla üretilir; hamurun yağla dinlendirilmesi ince katlı yapının oluşmasında belirleyicidir.

TÜRKPATENT Mahreç İşareti resmî amblemi
Tescil No / Tarihi558 – 06.10.2020
Coğrafi İşaret TürüMahreç İşareti
Coğrafi SınırAdana İli
Ürün sınıfıBörekler Ayırt edicilikElle Serpme Ve Katlama SunumDilimlenerek Servis

Adana Kol Böreği nedir?

Adana Kol Böreği, uzun yıllardan beri kendine has üretim metodu ile üretilen ve yöre ile ünlenmiş bir börek türüdür.

Ayırt edici özellikleri nelerdir?

Genellikle acı süs biberi turşusu ile servis edilir.

1

Hammadde ve bileşim

İç harcı kıymalı ve peynirli olmak üzere iki çeşittir.

Adana Kol Böreği üretiminde özel hamur açma ve katlama yöntemleri kullanılır.

Kıymalı Adana Kol Böreği üretiminde dananın farklı bölümlerinden elde edilen kıymaların kullanılması da mümkün olmakla birlikte, genellikle dana kaburga, sırt ve but etleri karışımından elde edilen kıyma tercih edilir.

Kıymalı iç harçta yalnızca mor kuru soğan kullanılır.

Peynirli Adana Kol Böreği üretiminde de yalnızca tam yağlı taze beyaz peynir kullanılır.

Az miktarda tuz dışında baharat kullanılmaz.

2

Bitki ve meyve özellikleri

Hamurun bitkisel margarin ile dinlendirilmesi ve el ile serpilerek açılması sonrasında özgün biçimde katlanması ürüne ayırt edicilik kazandırır.

3

Biçim ve ölçüler

Nesiller boyu börek ustalarının çırakları eğitmesi ile aktarılmıştır.

Porsiyonları 10–12 cm eninde ve 30–35 cm boyunda olacak şekilde hazırlanır.

Üretim yöntemi nesiller boyu börek ustalarının çırakları eğitmesi ile aktarılmıştır.

Nasıl hazırlanır ve pişirilir?

Hamur bir gün önceden hazırlanarak dinlendirilir.

İç harçlar böreğin pişirileceği zaman hazırlanır.

1

İç harç malzemeleri

  • 1 kg dana eti kıyması
  • 1 kg mor kuru soğan
  • 20 g tuz
2

Kıymalı harcın porsiyon miktarı

Her börekte yaklaşık 110 g kıymalı iç harç kullanılır. Bileşen listesine göre hazırlanan iç harç ile yaklaşık

3

Malzemeler ve ölçüler

  • 18 adet Adana Kol Böreği hazırlanabilir.
4

Mor soğanın doğranması

Mor soğanlar soyulur, yıkanır ve küçük küpler şeklinde doğranır.

5

Kavurma işlemi

Doğranan soğanlar bir tencerede yağsız şekilde kendi suyunu bırakıp bu suda kaynamaya başlayıncaya kadar kavrulur ve bu aşamada ocak kapatılır. Kavrulurken soğanın bıraktığı acı su süzülerek atılır ve kavrulmuş soğan soğumaya bırakılır.

6

Kıymalı harcın tamamlanması

Kıyma ayrı bir kapta ek bir yağ kullanmadan kendi yağını ve suyunu bırakana dek kavrulur. Kavrulma sırasında verilen oranda tuz eklenir. Kavrulan kıyma soğumaya bırakılır. Kavrulan ve soğumuş mor soğan ve kıyma ayrı bir kapta karıştırılır.

7

İç harç malzemeleri — 2. aşama

  • 2 kg tam yağlı taze beyaz peynir
8

Peynirli harcın porsiyon miktarı

Her börekte yaklaşık 110 g peynirli iç harç kullanılır.

9

Peynirin suda bekletilmesi

Tam yağlı taze beyaz peynir 5–6 saat suda bekletilir, suyu süzülerek tuzu azaltılır. Tuzu alınmış tam yağlı taze beyaz peynir ezilip ufalanır.

10

Hamur malzemeleri

  • 1 kg buğday unu
  • 600 g su
  • 25 g tuz
  • Margarin
11

Hamur porsiyonu ve üretim miktarı

Her börekte kullanılan hamur miktarı yaklaşık 140 gramdır. İç malzeme bileşenlerine göre hazırlanan hamur ile yaklaşık 11 adet Adana Kol Böreği hazırlanabilir.

12

Hamurun hazırlanması ve açılması

Buğday unu, su ve tuz bir kap içerisinde karıştırılır. Karışım kulak memesi kıvamına gelene kadar özenle yoğurulur. Yoğurulan hamur yaklaşık 140 gramlık bezeler haline getirilir. Bezelerin üstüne bastırılarak 12–15 cm genişliğinde dairesel hamurlar yapılır. Her dairesel hamurun üzerine tüm üst yüzeyini kapatacak biçimde margarin sürülür.

13

Doldurma ve biçim verme

Börek hamurunun açılması, içlenmesi ve böreğin katlanması işlemleri mermer tezgâh üzerinde yapılır. Hazırlanan iç harç (kıymalı ve peynirli) ayrı birer kaba konur. Börek hamurunu açan ustanın elini yağlaması için kullanılmak üzere ayrı bir kaba ayçiçek yağı konur. Harç ve yağ kapları mermer tezgâh üzerine alınır. Yağ kabından el ile az miktarda yağ alınır ve tezgâh yağlanır.

Başlangıçta bir adet hamur el ile bastırılarak bir miktar genişletilir. Sonra hamurun altı üste getirilerek tekrar bastırır. Bu şekilde hamur yaklaşık 25 cm genişliğe ulaşana kadar yayılır.

14

Hamurun hazırlanması ve açılması — 2. aşama

Sonra ahşap döner saplı merdane kullanılarak hamur yaklaşık 40 cm genişliğe ulaşana kadar açılır. El tekrar yağ kabına batırılır ve üzerine yağlı elini sürülerek hamuru yağlanır. Daha sonra hamur el ile tezgâhtan kaldırılıp serpme şeklinde defalarca savurup tezgâha vurularak genişletilir, inceltilir. Hamur zar gibi incecik bir hal alıncaya kadar bu işleme devam edilir.

Hamur bu hali ile yaklaşık 130 cm genişliğindedir.

Açılan hamur tezgâh üzerine bir kısmı tezgâhın ön kısmından aşağı sarkacak şekilde serilir ve üzerine az miktarda el ile yağ serpilir.

15

Doldurma ve biçim verme — 2. aşama

Serilen hamur sırası ile önce usta tarafındaki uç, sonra sol tarafındaki uç, ardından sağ tarafındaki uç, en son ustanın karşı tarafında kalan uçtan tutulur, tutulan her uç hamurun orta kısmına gelecek şekilde sırayla katlanır. Bu katlama ile hamur kapalı zarf şeklini alır. Orta bölgesine yaklaşık 110 gr kıymalı ya da peynirli iç harç yayılır ve üstüne biraz yağ serpilir.

Hamur karşı kısımdan öne doğru 3 kez 10–12 cm genişlikte olacak şekilde katlanır. Börek son halinde yaklaşık 12 cm genişliğinde ve 35 cm uzunluğunda dikdörtgen şeklini almıştır. Börek pişirme tepsisine alınır ve tüm böreklerin üst orta kısmına yine elle hafif yağ serpilir.

16

Fırında pişirme

Kıymalı Adana Kol Böreği yaklaşık 250 ⁰C sıcaklığındaki fırında 13–14 dakika pişirilir. Peynirli Adana Kol Böreğinin pişme süresi kıymalı böreğe göre 2–3 dakika daha uzundur. Pişirme sırasında böreğin alt ve üstünün kızarıp kızarmadığı kontrol edilir. Alt ve üst kızardığı zaman börek pişmiştir. Pişen her bir börek yaklaşık 250 gramlık bir porsiyondur.

Nasıl muhafaza edilir?

Yağlanan dairesel hamurlar üst üste konularak sekizli-onlu gruplanır ve ertesi gün pişirilmek üzere buzdolabında dinlendirilir.

Yöresiyle bağı nedir?

Adana Kol Böreği, ustalık becerisi gerektiren geleneksel üretim yöntemiyle yöreyle ünlenmiştir. Bu sebeple, üretimin tüm aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.

Üretim geleneği ve yöredeki yeri

Adana Kol Böreği yüzyıllardır üretim metodunu ve muhtevasını korumuştur.

Nasıl sunulur ve tüketilir?

Genellikle acı süs biberi turşusu ile servis edilir. Adana Kol Böreği günlük olarak yapılır ve tüketilir. Börek dilimlenerek servis tabağına konulur. Serviste ayrı bir tabakta acı süs biberi turşusu ikram edilir.

Tescil ve denetim bilgileri

Tescil kapsamı ve işaret kullanımı

558 tescil numaralı Adana Kol Böreği mahreç işareti olarak 6 Ekim 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Adana Kol Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Adana Kol Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.

Sicildeki denetim düzeni

Adana Kol Böreği denetimleri; Adana Lokantacılar ve Kebapçılar Odasından iki üye, Adana Ticaret Odasından bir üye ve Adana Tatlıcılar ve Pastacılar Odası tarafından görevlendirilecek bir üyeden oluşan denetim mercii tarafından yerine getirilir. Denetimler sırasında, kullanılan malzemenin uygunluğu ve hamurun açılma yöntemi, katlanma şekli, pişirilme sonrası böreğin görünümü ve sunumun tescile uygunluğu kontrol edilir. Coğrafi işaret adı ve mahreç işareti amblemi kullanımının uygunluğu denetlenir.

Denetimler düzenli olarak yılda bir defa ve şikâyet halinde veya gerekli görülen durumlarda her zaman yapılır. Şikâyet halinde yapılan denetimler şikâyetten itibaren 15 gün içinde gerçekleştirilir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.

Kaynaklar

TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Sicil Belgesi↗ Son doğrulama: 2026-10-17