Coğrafi işaretli ürün · Çorum
Çorum’un Alaca ilçesinde mayasız hamurla hazırlanan bu börek, iç harcına göre farklı çeşitlerde üretilir. Peynirli, kıymalı, sebzeli seçenekleri günlük öğünlerin yanı sıra yöredeki özel günlerde de sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Alaca Yanıç Böreği nedir?
Alaca Yanıç Böreği; buğday unu, su ve tuzla hazırlanan mayasız hamurun içine harç konularak pişirilmesiyle Alaca ilçesinde üretilen hamur işidir.
Peynirli, peynirli-maydanozlu, kıymalı, domatesli-soğanlı veya ıspanaklı hazırlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İç harçlarda çeşidine göre peynir, kıyma, ıspanak, domates, maydanoz, yeşilbiber, kuru soğan, tuz, karabiber ve pul kırmızıbiber kullanılır.
Mayasız hamur
Hazırlanmasında kullanılan bileşenler ve üretim metodu bakımından farklılaşan Alaca Yanıç Böreği hazırlanması ve pişirilmesi aşamaları ustalık becerisi gerektirir.
Özellikle ürünün iki yüzünün de eşit olarak pişirilmesi ve iç harcının hazırlanmasında ustalık becerisi önemli bir yer tutar.
Beş iç harç çeşidi
Alaca Yanıç Böreği; gıda ile temasa uygun sac ve/veya tavalarda pişirilir.
Sac veya tavada pişirme, ürünün lezzetini ve homojen pişmesini sağlar.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Üretim yöntemi
Bileşen miktarları 6 veya 12 adet börek içindir. Üzerine sürmek için isteğe bağlı 40 g tereyağı kullanılır.
Hamur malzemeleri
- 1 kg ekmeklik buğday unu/özel amaçlı buğday unu
- 0,6 litre su
- 20 g tuz
Peynirli veya peynirli-maydanozlu harç
500 g peynir; isteğe bağlı 30 g maydanoz ve 5 g pul kırmızıbiber.
Kıymalı harç
500 g kıyma, 100 g kuru soğan ve 10 g tuz; isteğe bağlı 30 g maydanoz ve 5 g karabiber veya pul kırmızıbiber.
Domatesli-soğanlı harç
500 g domates, 100 g kuru soğan, 50 g yeşilbiber ve 10 g tuz; isteğe bağlı 5 g karabiber veya pul kırmızıbiber.
Ispanaklı harç
500 g ayıklanmış ıspanak, 100 g kuru soğan ve 10 g tuz; isteğe bağlı 30 g maydanoz ve 5 g karabiber veya pul kırmızıbiber.
Hamurun yoğrulması ve dinlendirilmesi
Yeteri büyüklükte bir kabın içerisinde un, tuz ve su ilave konularak hamur homojen şekilde ortalama 15 dakika iyice yoğurulur. Yoğurma işlemi sonucunda hamurunun parlak görünüşlü, yumuşak, pürüzsüz, kaygan, yapışkan olmayan, elastik özellikte olması istenir. Yoğurulan hamur yaklaşık 1 saat kadar hamur fermantasyonu için dinlenmeye bırakılır. Dinlendirilmiş kitle halindeki hamurdan 6 eşit parça kesilerek hamur bezeleri yapılır.
Daha küçük Alaca Yanıç Böreği elde etmek için kitle halindeki hamur 12 eşit parçaya bölünerek de hamur bezeleri yapılabilir. Elle yuvarlanan bezeler tekrar 15 dakika kadar daha hamur fermantasyonu için dinlendirmeye bırakılır. Peynirli, peynirli-maydanozlu iç harcı için gerekli bileşenler iyice karıştırılarak iç harcı elde edilir.
Kıymalı iç harcı için gerekli bileşenler karıştırılarak ortalama 15 dakika kavrulur ve kıymalı iç harcı elde edilir.
Alaca Yanıç Böreğinin Hazırlanması
Domatesli-soğanlı iç harcı için gerekli bileşenler karıştırılarak ortalama 15 dakika kavrulur ve domatesli- soğanlı iç harcı elde edilir. Ispanaklı iç harcı için gerekli bileşenler karıştırılarak ortalama 15 dakika kavrulur ve ıspanaklı iç harcı elde edilir. Daha sonra dinlendirilen hamurlar ince şekilde ve bezelerin büyüklüğüne göre 20–40 cm çapında daire şeklinde oklava ile açılır. Açılan hamurun yarısına iç harcı konulur.
Hamurun diğer yarısı da üzerine yarım ay şeklinde kapatılır. Hamurun kenar kısımlarının açılmayacak şekilde el ile baskı yapılarak birbirine yapışması sağlanır.
Sacda veya tavada pişirme
Pişirmede gıda ile temasa uygun sac ve/veya tavalar kullanılır. Pişirmede odun ateşi tercih edilir. Ürünün iki yüzünün de eşit şekilde pişirilmesi için aralıklarla ters-düz edilmesi gerekir. Pişirilmesi tamamlanan; Alaca Yanıç Böreğinin üzerine isteğe bağlı olarak tereyağı sürülür.
Alaca Yanıç Böreği; asgari teknik ve hijyenik şartlar sağlanarak dökme olarak ya da gıda ile temasa uygun ambalajlar içerisinde ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileri ile tüketiciye arz edilir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sunum ve kullanım
Çorum ili Alaca ilçesinin yemek kültüründe önemli bir yere sahip olan Alaca Yanıç Böreği özellikle kahvaltılarda olmak üzere günlük öğünlerde tüketimin yanı sıra; düğün, bayram, festival gibi özel günlerde de ikram edilir. Alaca Yanıç Böreği; bütün olarak ya da dilimlenmiş olarak tüketiciye sunulur. Alaca Yanıç Böreğinin; sıcak sunulması ve tüketilmesi sicilde önerilen servis biçimidir.
Yöresiyle bağı nedir?
Çorum ili Alaca ilçesinde uzun bir geçmişe sahip olarak üretilen, hazırlanması ve pişirilmesi ustalık becerisi gerektiren, ürün hazırlamada kullanılan bileşenler ve üretim metodu bakımından farklılaşan Alaca Yanıç Böreğinin; Çorum ili Alaca ilçesi ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle; Alaca Yanıç Böreğinin tüm üretim aşamaları, Çorum ili Alaca ilçesinde gerçekleştirilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1503 tescil numaralı Alaca Yanıç Böreği mahreç işareti olarak 22 Kasım 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Alaca Yanıç Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde yer alır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Alaca Yanıç Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Alaca Belediyesinin koordinatörlüğünde; Alaca Belediyesi, Alaca Esnaf ve Sanatkârlar Odası ile Alaca İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Yapılan denetimler, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Alaca Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim merci tarafından, denetimde aranılacak kriterlere aşağıda yer verilmektedir. – Üretimde kullanılan bileşenler listesinin uygunluğu, – Alaca Yanıç Böreğinin hazırlanması, pişirilmesi ve servisi aşamalarının uygunluğu, – Alaca Yanıç Böreği ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanım biçiminin uygunluğu.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
