Coğrafi işaretli ürün · Çorum
Çorum’un Osmancık ilçesinde mayasız yufkalar, harç eklenerek tek tek çevrilip kızartılır. Kıymalı, yumurtalı-ıspanaklı veya cevizli harçla hazırlanabilir; çok katlı yapısı ve çevirme tekniği ürünün belirgin özellikleridir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Osmancık Irgat Böreği nedir?
Osmancık Irgat Böreği; ekmeklik veya özel amaçlı buğday unu, su, tuz ile mayasız olarak hazırlanan hamurun ince yufkalar halinde açılması, ilk yufkanın bir yüzünün yağlanarak kızartılmasından sonra kızaran yüzeyin üzerine iç harç konulup diğer yufkanın serilmesi ve ters yüz edilerek tüm yufkaların kızartılması suretiyle 7 ila 10 katlı olarak Çorum ili Osmancık ilçesinde üretilen börektir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Osmancık Irgat Böreği, yufkaların her biri serildikten sonra çevrilip kızartıldığı için “çevirme börek” ve “alt üst börek” olarak da bilinir.
Ayrıca eski yıllarda coğrafi sınırdaki bağlarda çalışan ırgatlara verilen yiyeceklerden olması nedeniyle “ırgat böreği” olarak da anılır.
Osmancık Irgat Böreği köklü bir geçmişe sahiptir.
Üretim tekniği ve ustalık
Osmancık Irgat Böreğinin iç harcı kıymalı-soğanlı, yumurtalı-ıspanaklı ve cevizli-soğanlı olmak üzere üç şekilde hazırlanabilir.
Hammadde ve bileşim
İç harçta yağ kullanılmaz ve bu nedenle gevrek yapıya sahiptir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Sicildeki bileşen miktarları 4 porsiyon börek için verilen üretim örneğine aittir.
Hamur malzemeleri
- 800 g ekmeklik veya özel amaçlı buğday unu
- 200 ml oda sıcaklığında su
- 200 ml ılık su
- 20 g tuz
İç harç malzemeleri
- 500 g kıyma
- 100 g kuru soğan
- 10 g tuz
- 5 g karabiber
Malzemeler ve ölçüler
İç harç bileşenleri arasında 30 g maydanoz bulunur.
- 5 g pul kırmızıbiber
- 500 g ıspanak
- 4 yumurta
- 200 g tereyağı
- 500 g ceviz içi
- 5 g karabiber veya pul kırmızıbiber
- 300 ml sıvı yağ
Kıymalı-soğanlı harç
15–20 dakika kavrulan kıymaya, tuz ve karabiber ile ovulan ince doğranmış soğan ilave edilir. İsteğe bağlı olarak ince kıyılmış maydanoz ve pul kırmızıbiber eklenebilir.
Yumurtalı-ıspanaklı harç
Tereyağında pişirilen yumurtalara ince doğranmış ıspanak, tuz ve karabiber ile, isteğe bağlı olarak pul kırmızıbiber ilave edilir.
Cevizli-soğanlı harç
İnce doğranmış soğan, çekilmiş ceviz içi ve tuz karıştırılır, isteğe bağlı olarak karabiber veya pul kırmızıbiber ilave edilir.
Hamurun yoğrulması
Bir kapta un, tuz ve su karıştırılıp homojen, parlak ve elastik bir hamur elde edilinceye kadar yaklaşık 15 dakika yoğurulur. Yoğurulan hamur, fermantasyonun gerçekleşmesi için 30 dakika kadar dinlendirilir. Dinlendirilmiş hamur, 7 ila 10 eşit hamur bezesine bölünür ve her bir parça, oklava ile 20–40 cm çapında daire şeklinde açılır. Yufkalar, tercihen odun ateşi kullanılarak pişirilir.
Gıda ile temasa uygun sac veya tava sıvı yağ ile yağlanır.
Yağda kızartma
İlk yufkanın bir yüzünün yağlanarak kızartılmasından sonra kızaran yüzeyin üzerine iç harç konulup diğer yufkanın serilmesi ve ters yüz edilerek diğer yüzünün de kızartılması suretiyle tüm yufkalar yağlanarak kızartılır. Pişirilen Osmancık Irgat Böreği, bütün ya da dilimlenmiş halde gıda ile temasa uygun ambalajlarda tüketiciye arz edilir.
İç Harç Bileşenleri
Bu bölüm, sicildeki i̇ç harç bileşenleri aşamasını kapsar.
İç Harcın Hazırlanması
Bu bölüm, sicildeki i̇ç harcın hazırlanması aşamasını kapsar.
Hamurun Hazırlanması ve Pişirilmesi
Bu bölüm, sicildeki hamurun hazırlanması ve pişirilmesi aşamasını kapsar.
Yöresiyle bağı nedir?
Osmancık Irgat Böreği Çorum ili Osmancık ilçesinde köklü bir geçmişe sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Osmancık Irgat Böreğinin tüm üretim aşamaları coğrafi sınırda gerçekleşir.
Üretim geleneği ve yöredeki yeri
Osmancık ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir; günlük öğünler ve bayram günleri için üretilir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Osmancık Irgat Böreğinin servisi tercihen sıcak olarak yapılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1893 tescil numaralı Osmancık Irgat Böreği mahreç işareti olarak 31 Ağustos 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Bu coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 26 Mart 2024 tarihinden itibaren korunmak üzere 31 Ağustos 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Osmancık Irgat Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Osmancık Irgat Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Osmancık Kaymakamlığının koordinasyonunda ve Osmancık Kaymakamlığı ile Osmancık İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden ürün konusunda uzman kişilerin katılımıyla en az üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk. Ürünün özelliklerinin uygunluğu.
Osmancık Irgat Böreği ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
