Coğrafi işaretli ürün · Adana
Adana’da dana etli esmer bulgur hamuru ince oyulur, erkek koyun kıymalı harçla doldurulur. Alt ve üstten basık yuvarlak köfteler limonlu suda haşlanır; maydanozlu iç harç ve dış hamur ayrı hazırlanır.

Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Adana İçli Köfte nedir?
Adana İçli Köfte, Adana’da dana etli esmer bulgur hamuru ince oyulur, erkek koyun kıymalı harçla doldurulur. Alt ve üstten basık yuvarlak köfteler limonlu suda haşlanır; maydanozlu iç harç ve dış hamur ayrı hazırlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İnce dana hamuru ve koyun kıymalı dolgu
Esmer ince bulgur veya setik ile irmik, dış hamurda dövülmüş yağsız dana etiyle birleşir. İç harçta erkek koyun kıyması, mor soğan, maydanoz ve bitkisel margarin bulunur. İki et kaynağı tek kıyma karışımı gibi anlatılmaz.
Basık yuvarlak biçim ve haşlama
Köfteler alt ve üstten basık küre biçiminde, yaklaşık 5–6 cm genişlik ve 60 g ağırlıkla tanımlanır. İnce cidarı koruma ve iz bırakmadan kapama ustalık gerektirir. Pişirme limonlu suda haşlamadır; kızartılmış başka içli köfte çeşidiyle eşitlenmez.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Dış hamur, iç harç ve ürün ağırlığı
Adana İçli Köfte dış hamur ve iç malzemesinden oluşur. Her Adana İçli Köftenin ağırlığı dış hamurunun cidarının inceliğine göre değişmekle beraber içi doluyken yaklaşık 60 gramdır.
Reçetenin üretim miktarı
Sicildeki hamur ve iç harç reçetesiyle yaklaşık 50 adet köfte hazırlanabilir.
Hamur malzemeleri
- 500 g dövülmüş veya 5–6 kez çekilmiş sinirsiz yağsız dana eti kıyması
- 2 su bardağı esmer ince bulgur veya setik
- 2 su bardağı irmik
- 1,5 su bardağı su
- 1 yemek kaşığı biber salçası
- 1 tatlı kaşığı karabiber
- 1 çay kaşığı kimyon
- 1 tatlı kaşığı tuz
- 1 yumurta
Köfteye biçim verme
Bulgur ve irmik aynı kapta karıştırılır ve karışımın her yeri nemlenecek şekilde 1,5 bardak su eklenerek 10–15 dakika bekletilir. Daha sonra dövülmüş et konulur.
Yumurta, salça ve baharatlarla yoğurma
1 adet yumurta, 1 yemek kaşığı biber salçası, 1 tatlı kaşığı karabiber, 1 çay kaşığı kimyon, 1 tatlı kaşığı tuz konularak malzemeler macun kıvamına gelene kadar yoğurulur. 1 avuç içi kadar beyaz un eklenir ve yoğurmaya devam edilir.
Doldurma ve biçim verme
Hamur macun kıvamına geldiğinde yoğurma biter, hamur toplanır ve üstüne nemli bez kapatılarak 5 dakika dinlendirilir.
İç harç malzemeleri
- 1 kg erkek koyun eti kıyması
- 1 kg mor kuru soğan
- 1,5 paket bitkisel margarin (yaklaşık 375 g)
- 1 tatlı kaşığı karabiber
- 1 yemek kaşığı biber salçası
- 1 tatlı kaşığı tuz
- 1 tutam ince kıyılmış maydanoz
Köftenin pişirilmesi
Kıyma tencereye alınır ve suyunu çekene kadar orta ateşte pişirilir.
Harcın hazırlanması
1 kg küçük küpler şeklinde doğranan mor soğan kıymaya eklenir.
Köftenin pişirilmesi — 2. aşama
Soğan suyunu çekene kadar pişirilir.
Kavurma işlemi
Bitkisel margarin konulur ve özleşene kadar kavrulur.
Köftenin pişirilmesi — 3. aşama
Salça eklenir, ezilir ve tüm karışıma rengini verene kadar pişirilir. Karabiber, tuz, ince kıyılmış maydanoz eklenir ve karıştırılır. Karışım tencerede, dibi tutuncaya kadar pişirilir. İç harcı bir tepsiye yayılır. Soğuması için buzdolabına konur ve bir gün bekletilir.
Adana İçli Köftenin Yapılışı
İçli köftenin dış hamuru köfte yapılacağı zaman hazırlanır.
Doldurma ve biçim verme — 2. aşama
Köftenin dış hamurunun oyulması, kapatılması ve yuvarlanması sırasında eli ıslatmak için bir kâseye buzlu su konur. Dış harcından iri ceviz büyüklüğünde bir miktar alınır. Alınan bu parça avuç içinde yuvarlanır.
Köfteye biçim verme — 2. aşama
Yöresel beceri ve ustalıkla cidarı incecik bir kâse gibi oyularak şekillendirilir. İçine 1,5 yemek kaşığı iç harcı konulur.
Doldurma ve biçim verme — 3. aşama
İçlenen içli köfte hamuru yine yöresel beceri ve ustalıkla elde defalarca yuvarlanır ve ağzı kapatılır. Bu kapatma hareketi ile kapanan kısmın üstünde oluşan fazlalık alınır. İçli köfteyi kapama işlemi, özür oluşturmadan, inceliği korunarak ve kapanan kısımda iz bırakmadan yapılır.
Yıllardır gelen geleneksel el becerisi ile hamur cidarının içli köftenin tamamında aynı incelikte olması sağlanır.
Tepsiye yerleştirme
Kapatılan ve yuvarlanan Adana İçli Köfteler bir tepsiye dizilir. Halk arasında içli köfteler tam yuvarlak olarak ifade edilse de alt ve üstten basık küre şeklindedir.
Köftenin pişirilmesi — 4. aşama
Hazırlanan köftelerin dinlenmesi gerekmez, hemen pişirilebilir.
Kaynatma işlemi
Bir tencereye 2 litre su konur ve kaynatılır. İçine 1 çay kaşığı tuz, 1–2 damla limon suyu eklenir. Su fokur fokur kaynamalıdır. İçli köfteler kaynayan suyun içine dikkatle konur. Suya atıldığında dibe çöken içli köfteler suyun yüzüne çıktığında pişmiş demektir.
İsteğe bağlı olarak serviste yufka ekmek, ayran, acı süs biber turşusu ve limon verilebilir.
Nasıl muhafaza edilir?
İçli köfteler daha sonra pişirilmek üzere gıda mevzuatına uygun olarak dondurucuda muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Adana İçli Köfte, ustalık becerisi gerektiren geleneksel üretim yöntemiyle yöreyle ünlenmiştir. Bu sebeple, üretimin tüm aşamaları belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.
Sicil köfteyi Adana’nın uzun geçmişli mutfak kültürünün tanınan yemekleri içinde anlatır. Hamurun oyulması, ince cidarın korunması, doldurma ve kapama yöresel ustalığa dayanır; bu kültürel bağlam belirli bir icat tarihi değildir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Pişen köfteler servis tabağına alınarak sıcak sıcak servis edilir. Pişirilen köfteler günlük tüketilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
551 tescil numaralı Adana İçli Köfte mahreç işareti olarak 28 Eylül 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Adana İçli Köfte ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Adana İçli Köfte ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetim mercii Adana Ticaret Odası koordinatörlüğünde; Adana Ticaret Odasından iki, Adana Lokantacılar ve Kebapçılar Odası, Adana Büyükşehir Belediyesi, Seyhan Belediyesi ve Adana İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden birer üye olmak üzere toplam 6 kişiden oluşur. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde her zaman yapılacaktır.
Denetim mercii, denetimlerde üretim metodunda belirtilen yöntemleri, kullanılan malzeme oranlarını, köftenin biçim ve boyutlarını, et çeşitlerini, pişirimi ve sunumu denetleyecektir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
