Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’ın Emirdağ ilçesindeki Karacalar köyünde Gelin Parmağı çeşidinden yetiştirilen sofralık üzümdür. Bordomsu siyah taneleri ince ve puslu kabuklu, sert ve suludur; çok geç olgunlaşır.
UNESCO ilişkisiAfyonkarahisar gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Karacalar Üzümü nedir?
Karacalar Üzümü, Karacalar köyünde Gelin Parmağı çeşidinden elde edilen sofralık üzümdür. Dolgun ve konik salkımları, bordomsu siyah, ince ve puslu kabuklu taneleri bulunur. Taneleri sert, sulu ve 3–4 çekirdeklidir.
Ayırt edici özellikleri
Parmağı çeşidi
Emirdağ ilçesinin Karacalar köyünde yetişen Karacalar Üzümü; sofralık üzüm olup Gelin Parmağı çeşidi üzümlerden elde edilir.
İnce kabuklu taneler
Salkım şekli konik ve salkım yapısı dolgun, ortalama salkım ağırlığı en az 210 gram olan Karacalar Üzümü, bordomsu siyah renkte, ince kabuklu ve kabuğu puslu yapıda, 3 ila 4 çekirdekli, en az 1,9 gram ağırlığında sert ve sulu tanelidir.
Tablo-1: Karacalar Üzümünün bazı karakteristik özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan karacalar üzümünün bazı karakteristik özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tablo-2: Karacalar Üzümünün fiziksel ve kimyasal özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan karacalar üzümünün fiziksel ve kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Karacalar Üzümü Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Toprak Hazırlığı ve Toprak İşleme Fidanların dikimi için kış sonu ve bahar aylarında bağlık alana yaklaşık 40 cm toprak işlemesi yapılır. Böylece toprak havalandırılmış, toprak sıcaklığı düzenlemesi yapılmış ve hava su dengesi sağlanmış olur.
Ekim ve dikim
Yaklaşık 30 cm boyundaki fidanlar 25–30 cm derinliğe dikilir. Her fidan arası yaklaşık 4 m boşluk bırakılır. Yaz döneminde 10 ila 15 cm derinliğinde yüzlek toprak işlemesi yapılır. Toprağın kaymak tabakası kırılarak havalanması sağlanır ve yabancı otlar bağlık alandan uzaklaştırılır. Sonbahar ve kış aylarında ise toprak kesekli olarak bırakılır ve yabancı ot görülür ise toprak işleme gerçekleştirilir.
Terbiye Sistemleri ve Budama Coğrafi alanda geleneksel ve telli terbiye sistemleri kullanılır. Budama yıllık periyotta kış budaması ve bahar budaması olarak kısa (kordon) budama şeklinde yapılır. Budama ile omca üzerinde dengeli dağılım sağlanır.
Sulama işlemi
Karacalar Üzümü omcaların dikilmesinden sonra verilen can suyu haricinde susuz yetiştirilir. Yetiştiriciliğinde sulama işlemine ihtiyaç duyulmaz.
Gübreleme işlemi
Genç ve normal verime yatmış bağ ayrımıyla bağa özgün toprak yapısı ve verim niteliğine göre organik ve kimyevi gübreleme yapılır. Hastalıklara Karşı Mücadele Bağda oluşması muhtemel hastalıklara karşı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafında belirlenen şekliyle ilaçlama yapılır. Hasat Sofralık üzüm olan Karacalar Üzümü yaklaşık olarak birer hafta arayla gün batımlarında hasat edilir.
Olgunluk indeksini ve fiziksel niteliklerini tamamlayan üzümlerin hasadına yıllık iklim değişkenlik duruma da bağlı olarak eylül-ekim aylarından başlanarak aralık ayına kadar devam edilir. Hasat edilecek üzümler kabuğu etrafındaki puslu tabakanın silinmemesine özen gösterilerek keskin bir aparatla veya makas ile kesilir. Bir dönümden yaklaşık olarak 3–3,5 ton ürün alınabilir.
Ayıklama ve Tüketime Hazır Hale Getirme Hasat edilen üzümlerin dayanıklılık ömrünü korumak için ezilmiş ve çürümüş, zedelenmiş taneler ve salkımlar diğerlerinden ayrıştırılarak ayıklanır. Tüketiciye ulaştırılmak için tercih edilen paket veya kutulara sap kısımları yukarıya gelecek şekilde yerleştirilir. İstifleme ve Nakliye Üzümlerin taşıma sırasında birbirlerini ezmesini ve sallanmasını engelleyecek uygun istifleme yöntemleri kullanılır. Ortam sıcaklığında taşıma araçlarıyla nakliye edilir.
Muhafaza koşulları
Muhafaza Etme Taze olarak tüketilen Karacalar Üzümü ortam sıcaklığında yaklaşık 1 hafta kadar dayanıklılığını korur. 4–6 hafta arası depolama için 3–6 ℃ sıcaklık, %85–90 nisbi nem tertibatına uygun alanlarında saklanabilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Coğrafi sınırın ekolojik durumu, karasal iklimin karakteristik özellikleri, yaklaşık 1095 metrelik rakımı, kumlu, tınlı ve kahverengi toprak yapısının etkisi ile uzun süre tazeliğini koruyabilen Karacalar Üzümü, çok geç olgunlaşan bir üzüm çeşidi olup kendine has, ekşi olmayan bir tada sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Karacalar Üzümünün tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Kökeni ve üretim geleneği
Karacalar Üzümü, coğrafi sınırda uzun bir geçmişe sahiptir ve yörenin kültüründe önemli bir yeri vardır. Karacalar Üzümü köklü geçmişe sahip olup coğrafi sınırın tarım ekonomisinde önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1784 tescil numaralı Karacalar Üzümü mahreç işareti olarak 30 Ekim 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Karacalar Üzümü ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Karacalar Üzümü ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Emirdağ Belediyesi koordinatörlüğünde, Emirdağ Zabıta Müdürlüğü, Emirdağ İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Emirdağ Ziraat Odası Başkanlığından konuda uzman birer üye olmak üzere 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler; şikâyet üzerine veya gerekli görülmesi halleri dışında periyodik olarak yılda en az bir defa gerçekleştirilir.
Denetim mercii, yetiştirilme şekli, hasat zamanı ve şekli, tüketime hazır hale getirme, istifleme, nakliye ve muhafaza koşulları, ürünün karakteristik özellikleri ve Karacalar Üzümü ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanım hususlarını kontrol ederek denetimleri gerçekleştirir. Denetim ekibinin ihtiyaç duyması halinde fiziksel ve kimyasal analiz sonuçları ile doğrulama yapılabilir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Afyonkarahisar gastronomi kültürü: Karacalar Üzümü, sulamasız bağlarda yetiştirilir. Hasatta salkımların pus tabakası korunur ve zedelenmiş taneler ayrılır. Afyonkarahisar çevresindeki bağcılık, hasat ve meyve muhafaza bilgisinin örneklerindendir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
