Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’ın Emirdağ ilçesinde koyun sütünden üretilen, beyazımsı veya kremsi renkli ve yoğun kıvamlı bir yoğurttur. Koyun sütü rayihası ve üstündeki sarımtırak kaymak tabakası ayırt edicidir; maya olarak önceki yoğurt kullanılır.
UNESCO ilişkisiAfyonkarahisar gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Emirdağ Koyun Yoğurdu nedir?
Emirdağ Koyun Yoğurdu; koyun sütünden üretilen, yağ oranı yüksek, beyazımsı/kremsi renkte, koyun sütü rayihasına ve oldukça yoğun kıvama sahip bir yoğurttur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Üst kesiminde sarımtırak bir kaymak tabakası bulunur.
Hammadde ve bileşim
Maya olarak kendisi kullanılır.
Emirdağ Koyun Yoğurdunun üretiminde coğrafi sınırdan elde edilen koyun sütü kullanılır.
Üretim tekniği ve ustalık
Afyonkarahisar ilinin Emirdağ ilçesinde beşeri ve ekonomik hayatın yayla/mera tipi küçükbaş hayvan yetiştiriciliği ile sıkı bir bağının olması, yörede koyun sütünün yoğurda yoğun bir şekilde işlenmesini sağlamıştır.
Uzun yıllardır yöre halkı için koyun yoğurdu önemli bir gıda ve geçim kaynağı haline gelmiştir.
Emirdağ Koyun Yoğurdunun Bazı Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 4 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Kuru madde (%) | 15-19 |
| Yağ miktarı (%) | 6-8,5 |
| Protein (%) | 5,5-7,5 |
| Karbonhidrat miktarı (%) | 3,5-6,5 |
Nasıl üretilir?
Süt kaynağı
Üretimde Emirdağ ilçesinden elde edilen sütler kullanılır.
Kaynatma, mayalama ve soğukta dinlendirme
Süzülen süt orta ateş üzerindeki tencerede ve tencerenin ağzı açık olarak kontrollü bir şekilde kaynatılır. Kaynama başladıktan sonra ateş kısılarak 8–10 dakika sürekli karıştırılarak kaynatmaya devam edilir. Büyük ölçekli işletmelerde kaynatma işlemi döner kazanlarda yapılır. Koyun sütü, tercihen bakraç/helke olmak üzere gıda ile temasa uygun kaplara, kabın büyüklüğüne uygun miktarlarda ölçülerek konur.
Emirdağ Koyun Yoğurdu; 1 litre koyun yoğurdu için yaklaşık 20 g koyun yoğurdu maya olarak kullanılarak, kış mevsiminde 50–55 °C yaz mevsiminde ise 40–45 °C’de mayalanır. Maya ılık süt ile karıştırılarak ayran kıvamına getirilir, kabın kenarından sütün içine yavaşça akıtılır. Sütün üzerinde oluşmuş kaymak tabakasına zarar vermeden kaymağın altından yavaşça karıştırılır. Bu aşamada yoğurt kabının yerinde sabit kalmasına dikkat edilir.
Kabın üzeri temiz beyaz bir bez ile örtülür. Sıcaklığını koruması için etrafı sarılıp hava akımı olmayan kapalı ortamda, 5–6 saat yerinden hareket ettirmeden bekletilir. Daha sonra yaklaşık 4 °C sıcaklıkta yaklaşık 48 saat dinlendirilerek yoğurdun kıvam alması sağlanır.
Nasıl muhafaza edilir?
Emirdağ Koyun Yoğurdu, tercihen bakraç/helke olmak üzere gıda ile temasa uygun kaplarda ve en az 4 °C’de, üretim tarihinden itibaren 16 gün muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Emirdağ Koyun Yoğurdu üretiminin tüm aşamaları belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir. Bu sebeple Emirdağ Koyun Yoğurdunun coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Bu işlemden sonra Emirdağ Koyun Yoğurdu tüketime hazırdır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
883 tescil numaralı Emirdağ Koyun Yoğurdu mahreç işareti olarak 6 Eylül 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Emirdağ Koyun Yoğurdu ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Emirdağ Koyun Yoğurdu ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Emirdağ Belediyesinin koordinatörlüğünde; Emirdağ Belediyesi Zabıta Müdürlüğü, Emirdağ İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Emirdağ Esnaf ve Sanatkârlar Odası ile Emirdağ Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliğinden ürün konusunda uzman en az 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler ürünün üretim, satış ve pazarlaması aşamalarında yılda en az 1 kez ve ihtiyaç duyulduğunda veya şikâyet halinde her zaman yapılır. Denetim kriterlerine aşağıda yer verilmektedir.
Kullanılan sütün menşeinin Emirdağ ilçesi olması. Üretim aşamalarının uygunluğu. Ürünün tat, koku, aroma ve renk bakımından uygunluğu. Kimyasal ve fiziksel özelliklerin uygunluğu. Depolama koşullarının uygunluğu. Emirdağ Koyun Yoğurdu ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Afyonkarahisar gastronomi kültürü: Emirdağ Koyun Yoğurdunda maya, kaymak tabakasını bozmadan sütün kenarından verilir. Mayalanma sırasında kabın hareket ettirilmemesi gözetilir. Ürün, Afyonkarahisar çevresinin koyun sütünü işleme bilgisiyle ilişkilidir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
