Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Emirdağ’da üretilen koyun yoğurdu, sarımtırak kaymak tabakası ve yoğun kıvamıyla ayrılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Emirdağ Koyun Yoğurdu nedir?
Emirdağ Koyun Yoğurdu, koyun sütünden üretilen bir yoğurttur. Beyazımsı ile kremsi renk aralığında olan ürün, koyun sütü rayihası ve oldukça yoğun kıvamıyla tanımlanır.
Yağ oranının yüksek olması ve üst kesiminde sarımtırak bir kaymak tabakasının bulunması, ürünün görünümünü ve karakterini belirleyen özellikler arasındadır. Mayalama işleminde ürünün kendi yoğurdu maya olarak kullanılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Koyun sütü rayihası ve yoğun kıvam
Ürün koyun sütünden yapılır; koyun sütü rayihası ve oldukça yoğun kıvamı, tanımında birlikte yer alan duyusal niteliklerdir. Yağ oranının yüksek olması da ürünün belirtilen karakteristikleri arasındadır.
Sarımtırak kaymak tabakası
Emirdağ Koyun Yoğurdunun üst kesiminde sarımtırak bir kaymak tabakası bulunur. Bu tabaka, beyazımsı veya kremsi renkli yoğurt kısmının üzerinde yer alan belirgin görünüm unsurudur.
Fiziksel ve kimyasal aralıklar
Ürünün kuru madde oranı %15-19, yağ miktarı %6-8,5, protein oranı %5,5-7,5 ve karbonhidrat miktarı %3,5-6,5 aralığındadır. Bu değerler, Emirdağ Koyun Yoğurdunun sicilde yer alan fiziksel ve kimyasal özelliklerini oluşturur.
Sicildeki özellikler tablosu
Tabloyu görüntüle · 4 kayıt
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Kuru madde (%) | 15-19 |
| Yağ miktarı (%) | 6-8,5 |
| Protein (%) | 5,5-7,5 |
| Karbonhidrat miktarı (%) | 3,5-6,5 |
Üretim nasıl yapılır?
Sütün süzülmesi ve kaynatılması
Süzülen koyun sütü, ağzı açık tencerede orta ateş üzerinde kontrollü biçimde kaynatılır. Kaynama başladıktan sonra ateş kısılır ve süt 8-10 dakika sürekli karıştırılarak kaynatılmaya devam edilir.
Büyük ölçekli işletmelerde kaynatma işlemi döner kazanlarda yapılır. Kaynatılan koyun sütü, tercihen bakraç veya helke olmak üzere gıda ile temasa uygun kaplara, kap büyüklüğüne uygun miktarlarda alınır.
Mayayı hazırlama ve mayalama
Mayalama için 1 litre koyun yoğurdu için yaklaşık 20 g koyun yoğurdu maya olarak kullanılır. Mayalama sıcaklığı kış mevsiminde 50-55 °C, yaz mevsiminde ise 40-45 °C’dir.
Maya, ılık sütle karıştırılarak ayran kıvamına getirilir ve kabın kenarından sütün içine yavaşça akıtılır. Süt, üzerindeki kaymak tabakasına zarar vermeden kaymağın altından yavaşça karıştırılır; yoğurt kabı bu aşamada yerinde sabit tutulur.
Mayalanma sırasında bekletme
Yoğurt kabının üzeri temiz beyaz bir bezle örtülür. Kap, sıcaklığını koruması için etrafı sarılarak hava akımı bulunmayan kapalı bir ortamda 5-6 saat yerinden hareket ettirilmeden bekletilir.
Soğukta dinlendirme
Mayalanma sonrasında yoğurt, kıvam alması için yaklaşık 4 °C sıcaklıkta yaklaşık 48 saat dinlendirilir. Dinlendirme işlemi, ürünün üretim metodunda yer alan kıvam kazanma aşamasıdır.
Tüketime ne zaman hazır olur?
Yaklaşık 4 °C’de gerçekleştirilen dinlendirme tamamlandıktan sonra Emirdağ Koyun Yoğurdu tüketime hazırdır.
Muhafaza koşulları nelerdir?
Emirdağ Koyun Yoğurdu, tercihen bakraç veya helke olmak üzere gıda ile temasa uygun kaplarda muhafaza edilir. Ürün, en az 4 °C’de üretim tarihinden itibaren 16 gün saklanabilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Yayla ve mera tipi küçükbaş hayvancılık
Afyonkarahisar’ın Emirdağ ilçesinde beşeri ve ekonomik hayat, yayla ve mera tipi küçükbaş hayvan yetiştiriciliğiyle sıkı ilişki içindedir. Bu üretim yapısı, yörede koyun sütünün yoğurda yoğun biçimde işlenmesini sağlamıştır.
Sütün kaynağı ve üretim yeri
Üretimde coğrafi sınırdan, yani Afyonkarahisar ili Emirdağ ilçesinden elde edilen koyun sütü kullanılır. Coğrafi sınırla ün bağı bulunan ürünün üretiminin tüm aşamaları bu sınır içinde gerçekleştirilir.
Yöredeki üretim kültürü
Koyun yoğurdu, uzun yıllardır Emirdağ yöre halkı için önemli bir gıda ve geçim kaynağı olmuştur. Bu süreklilik, Emirdağ Koyun Yoğurdunun coğrafi sınırla kurulan ün bağının toplumsal temelini oluşturur.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı
Emirdağ Koyun Yoğurdu, 883 numarayla mahreç işareti olarak 6 Eylül 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 20 Nisan 2020 tarihinden itibaren korunmak üzere tescile bağlanmıştır.
İşaretleme kuralları
“Emirdağ Koyun Yoğurdu” ibaresi ile mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürün veya ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda ibare ve amblem, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve sıklığı
Denetimler, Emirdağ Belediyesinin koordinatörlüğünde; Emirdağ Belediyesi Zabıta Müdürlüğü, Emirdağ İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Emirdağ Esnaf ve Sanatkârlar Odası ile Emirdağ Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliğinden ürün konusunda uzman en az 4 kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetimler üretim, satış ve pazarlama aşamalarında yılda en az 1 kez; ihtiyaç duyulduğunda veya şikâyet hâlinde ise her zaman yapılabilir.
Denetimde sütün Emirdağ ilçesi menşeli olması, üretim aşamalarının uygunluğu, ürünün tat, koku, aroma, renk ile kimyasal ve fiziksel özellikleri, depolama koşulları ve ibare ile amblemin kullanımı kontrol edilir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren Emirdağ Belediyesi, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.