Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te yetişen zahterden hazırlanan, kekiksi aromasıyla ayırt edilen bir bitki çayıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Antep Zahter Çayı / Gaziantep Zahter Çayı nedir?
Antep Zahter Çayı / Gaziantep Zahter Çayı, Thymbra spicata L. olarak tanımlanan zahter bitkisinin toprak üstü kısımlarından hazırlanan bir bitki çayıdır. Hazırlanmasında kurutulmuş zahter bitkisi ile sıcak su kullanılır.
Zahterin kullanılacak kısımları sıcak sudan geçirilerek veya demlenerek çaya kendine has kekik tat ve aromasını verir. Ürün, Gaziantep mutfak kültüründe yer alan bitki çaylarından biridir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Zahter bitkisinin yapısı
Zahter bitkisinin yaprakları yumurta ya da oval biçimlidir. Bitkinin eflatun, pembe veya beyaz çiçekleri bulunur ve kendine özgü bir kokusu vardır.
Kekiksi tat ve aroma
Zahterin çayda kullanılan kısımları, sıcak suyla temas ettiğinde kendine has kekik tat ve aromasını oluşturur. Bu tat ve aroma, kurutulmuş zahter ile sıcak suyun birlikte kullanılmasıyla elde edilir.
Kurutulmuş bitki karışımı
Kurutulan zahter ufalanır ve saplarından ayrılır. Tüketime hazır ürün, yaprak, çiçek ve sürgün uçlarının karışımından oluşur.
Üretim ve hazırlama nasıl yapılır?
Bitkinin seçimi ve yıkanması
Üretimde Gaziantep ilinde yetişen zahter bitkileri tercih edilir. Zahterin dalları kesilerek gıda ile temasa uygun kaplara alınır ve yeterli suyla yıkanır.
Kurutma ve ufalama
Yıkanarak suyu alınan bitki kısımları ayrılmadan, temiz ve yeterli hava akımı bulunan; doğrudan güneş ışığı almayan ortamlarda gıda ile temasa uygun sergiler üzerinde yaklaşık 1 hafta kurutulur. Kurutma işlemi, tekniğine uygun alet ve ekipmanlar kullanılarak da yapılabilir. Kurutulan zahter ufalanarak saplarından ayrılır; yaprak, çiçek ve sürgün uçları karışımı hâline getirilir.
Çayın hazırlanması
Kurutulmuş zahter, süzgece alınıp sıcak sudan geçirilerek veya sıcak suda demlenerek hazırlanır. Ortalama 200 ml su bardağı için ortalama 2 gram zahter bitkisi kullanılması önerilir. Demleme yönteminde zahterin sıcak suda 3-4 dakika bekletilmesi tavsiye edilir.
Hasat ve servis özellikleri nelerdir?
Hasat zamanı
Gaziantep ili genelinde zahter bitkisi takriben mayıs ayında hasat edilir.
Servis seçenekleri
Çay, tüketici isteğine bağlı olarak beyaz toz şeker, bal veya limon ilave edilerek de tüketilebilir.
Muhafaza koşulları nelerdir?
Kurutulmuş zahter, asgari teknik ve hijyenik şartlara uyularak dökme olarak ya da gıda ile temasa uygun ambalajlarda, ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileriyle tüketiciye sunulur. Paketleme veya ambalajlamadan tüketiciye ulaştırılıncaya kadar temiz, kuru, kokulardan arındırılmış, doğrudan güneş ışığı almayan serin yerlerde muhafaza edilir.
Gaziantep ile ilişkisi nedir?
Ürünün coğrafi sınırı Gaziantep ilidir ve ürünün Gaziantep ile ün bağı bulunur. Antep Zahter Çayı / Gaziantep Zahter Çayının tüm üretim aşamalarının bu coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaret kullanımı
Ürün, 8 Aralık 2021 tarihinden itibaren korunmak üzere 18 Mayıs 2022 tarihinde 1110 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Ürün veya ambalajı üzerinde Antep Zahter Çayı / Gaziantep Zahter Çayı ibaresi ve mahreç işareti amblemi kullanılır; bunun mümkün olmadığı durumlarda ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim yapısı ve kapsamı
Denetimler, Gaziantep Ticaret Borsası koordinatörlüğünde; Gaziantep Ticaret Borsası, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Şehitkâmil Ziraat Odasının katılımıyla en az 3 kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda en az bir kez yapılır; şikâyet üzerine veya gerekli görülen durumlarda ek denetim de gerçekleştirilebilir. Denetim mercii, coğrafi işaretin kullanım biçimini, üretim metoduna uygunluğu, muhafaza koşullarını ve ambalajlama biçimini kontrol eder.
Raporlama ve uygunsuzluklar
Denetim raporları, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca her yıl Gaziantep Ticaret Borsası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetimde tespit edilen uygunsuzluklar ve alınması gereken tedbirler, denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir; tescil ettiren hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.