Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’e özgü, meyan lifi ve tozuyla şekersiz hazırlanan aromalı bir şerbettir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Antep Meyan Şerbeti nedir?
Antep Meyan Şerbeti, Glycyrrhiza glabra L. türü meyandan elde edilen; meyan lifi, meyan tozu ve su temelli bir alkolsüz içecektir. Tarçın, karanfil ve gülsuyu ile aromalandırılır; buz ise soğutma ve aromayı güçlendirme amacıyla kullanılır.
Üretiminde şeker veya başka bir tatlandırıcı kullanılmaz. Şerbet, Gaziantep ili merkez ve ilçelerini kapsayan coğrafi sınırla ilişkilendirilen tescilli bir üründür.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Meyan lifi ve meyan tozu
Şerbetin yapımında iki farklı işlem görmüş meyan kökü ürünü kullanılır: ipliksi yapıdaki meyan lifi ve meyan kökü işlenirken oluşan tozların ayrılmasıyla elde edilen meyan tozu. Meyan lifi, şerbetin esas bileşenidir.
Şekersiz aromalandırma
Toz tarçın, karanfil ve gülsuyu aromayı oluşturan bileşenlerdir; buz hem soğutma hem de aromayı güçlendirme amacı taşır. Formülde şeker veya başka bir tatlandırıcı yer almaz.
Sal düzeneği ve akıtma işlemi
Meyan lifleri, sal adı verilen, tahtadan yapılmış, hafif eğimli ve altı oluklu bir düzenek üzerine serilir. Salın altında toplanan suyun yeniden karışımın üzerine verilmesiyle meyan suyu koyulaşır ve köpürür; acılığın önlenmesi için şerbet kaptan kaba aktarılıp köpüklerinden arındırılır.
Üretim süreci nasıl ilerler?
Meyan kökü bileşenlerinin hazırlanması
Üretimde, Gaziantep ve çevresinde meyan kökü işleyen işletmelerde özel işlem görmüş meyan kökleri kullanılır. Meyan lifi, kökün lif yapısında ince parçalanmasıyla; meyan tozu ise işleme sırasında oluşan tozların ayrılmasıyla elde edilir.
Salın hazırlanması ve aromaların eklenmesi
150 × 75 cm ölçüsündeki bir sal için yaklaşık 4,5 kg meyan lifi kuru hâlde ve çok sık olmayacak biçimde serilir. Önceki akşam serilen liflerin üzerine ertesi sabah 225 g meyan tozu eklenir ve karışım ovalanır; ardından 5–7 cm3 çapındaki buz parçaları konur. Her sal için toplam 10–15 g toz tarçın, karanfil ve gül suyu ilave edilir; bu miktar yaklaşık sal hacminin %1’ine karşılık gelir.
Suyun akıtılması ve köpüğün uzaklaştırılması
Sal içindeki karışıma yavaşça yaklaşık 5 litre ilk su verilir; salın altından toplanan bu su başlangıçta açık renklidir. Alttan toplanan su, yeniden yukarıdan aşağıya doğru hızlandırılarak karışımın üzerine verilir ve bu işlem 5–10 dakika sürdürülür. Akıtma sırasında meyan suyunun rengi koyulaşır ve köpürür; şerbetin acı olmaması için köpük kaptan kaba aktarma yoluyla uzaklaştırılır.
Damızlıkla dinlendirme ve seyreltme
Toplanan şerbetin yarı ölçüsü, damızlık denilen önceki üretimden kalan meyan şerbetiyle karıştırılır; üzerine buz eklenerek 1–2 saat dinlendirilir. Dinlendirme sırasında aroması gelişen ve rengi koyulaşan şerbet, bakır kaba alındıktan sonra 5 litre daha su eklenerek biraz seyreltilir. Akım şemasında, önceden ayrılan meyan suyunun işlenen diğer karışımla birleştirilmesi nihai ürün aşaması olarak yer alır. Şerbet, buzdolabında 4-6 °C sıcaklıkta muhafaza edildiğinde 4-5 gün tazeliğini korur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Servis ve günlük tüketim
Antep Meyan Şerbeti, cam veya bakır şerbet kaplarına konur ve buz ilavesiyle servis edilir. Günlük tüketildiği için doğrudan tüketime sunulur.
Mevsimsel ve hayır amaçlı dağıtım
Gaziantep’te özellikle yaz aylarında, Ramazan ayında ve dinî açıdan önemli günlerde tüketilir. Cenazeler, perşembe geceleri, cuma namazı vakitleri, mevlitler ve kandil günlerinde hayır amacıyla sokaklarda dağıtılmasına sebil denir. Sebil için hayır yapmak isteyen kişi şerbetin bedelini satıcıya verir; şerbetçi de mahalleleri dolaşarak dağıtım yapar.
Muhafaza koşulları nelerdir?
Antep Meyan Şerbeti buzdolabında 4–6 °C sıcaklıkta muhafaza edildiğinde 4–5 gün tazeliğini korur. Bu süre, belirtilen sıcaklıktaki muhafaza koşulu için kayıtlı tazelik süresidir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Ürünün coğrafi sınırı Gaziantep ili merkez ve ilçeleridir. Malzeme seçimi dâhil üretimin her aşaması ustalık becerisi gerektirdiğinden, işlemlerin tamamı bu coğrafi sınır içinde gerçekleştirilir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaretleme
Antep Meyan Şerbeti, 20 Temmuz 2017 tarihinden itibaren korunmak üzere 1 Temmuz 2019 tarihinde 441 numarayla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Coğrafi işaret ibaresini taşıyan ve örneği sicile ekli olan etiket, ürün ambalajında yer alır.
Denetim yapısı
Denetim mercii, Gaziantep Ticaret Borsası koordinatörlüğünde; Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Gastronomi ve Turizm Derneği, Gaziantep Lokantacılar Kebapçılar Pastacılar Tatlıcılar ve Baklavacılar Odası ile Gaziantep Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümünden uzman dört kişiden oluşur. Denetimde ürünün tanımı, ayırt edici özellikleri, üretim metodu, coğrafi sınır içinde yapılması gereken işlemler ve nihai ürün nitelikleri kontrol edilir. Denetimler yılda bir veya gerekli görülen sıklıkta yapılır; şikâyet hâlinde ise her zaman denetim gerçekleştirilebilir.
Koordinasyon ve hakların korunması
Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren Gaziantep Ticaret Borsası, coğrafi işaretten doğan hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.