Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te yetişen urmu dutundan yapılan, en az %65 meyve içeren konsantre şurup.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Antep Urmu Dut Şurubu / Gaziantep Urmu Dut Şurubu nedir?
Antep Urmu Dut Şurubu / Gaziantep Urmu Dut Şurubu, Gaziantep ilinde yetiştirilen urmu dutuyla hazırlanan meyveli bir şuruptur. Alkolsüz içecekler grubunda yer alan ürün, konsantre biçimde üretilir.
Konsantre son üründeki meyve oranı en az %65’tir. Şurup suyla seyreltilerek içecek hâline getirilir ve soğuk tüketilmesi tavsiye edilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Urmu dutunun türü ve görünümü
Gaziantep’te yetiştirilen urmu dutu, bilimsel adı Morus nigra L. olan, ekşi tatlı ve böğürtleni andıran bir dut meyvesidir. Halk arasında ekşi karadut olarak da bilinen meyvenin kendine has tat ve kokusu vardır; olgun meyveleri parlak, mor-siyah görünür.
Meyve oranı, renk ve duyusal yapı
Gaziantep urmu dutunun kullanımı ile üretim yöntemi, şurubun mor-siyah rengini, kendine has tat ve kokusunu belirleyen karakteristiklerdendir. Konsantre şurubun son üründeki meyve oranı en az %65 olarak belirlenmiştir.
Fiziksel ve kimyasal değerler
Gaziantep’te yetiştirilen urmu dutu meyvesinin pH değeri 3,5–3,7, toplam asitliği %1,35–1,5 ve suda çözünür kuru madde değeri %20–21’dir. Meyvenin düşük pH değeri ile uygulanan üretim yöntemi, konsantre şurubun raf ömrünün uzun olmasına katkı sağlar.
Tablo-1: Sicildeki özellikler tablosu
Tabloyu görüntüle · 8 kayıt
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Ölçüt | Urmu dutu; kışın yaprağını döken, üzümsü meyve veren ağaçlarda yetişir. Bu ağaçlardan iyi gelişmiş |
|---|---|
| olanlarının boyu 8-10 metreye kadar ulaşabilmektedir. Urmu dutu ağacı sıcaklık ve ışık isteği hassas olan bir bitkidir. | |
| Urmu dutu yetiştiriciliği yapılması durumunda ilk sene fidanın soğuktan korunmasına dikkat edilerek yetiştirilmesi | |
| gerekir. Bir yaşını doldurmuş fidanlar -20˚C’ ye kadar olan kış soğuklarına dayanabilmektedir. Aşırı gölgeli | |
| ortamlarda ise ağacın verimi düşüş göstermektedir. Urmu dutu ağacının toprak isteği humusça zengin ve normal | |
| geçirgen yapıda olan topraklardır. Urmu dutu ağacının kurak toprak şartlarına dayanıklı olması ile beraber ortalama | |
| nem koşullarının iyi ayarlanması durumunda verim yükselir. Ağaçta döllenme tozlaşma ile olur ve arılar aracılığı | |
| ile gerçekleşir. Meyve olarak mayıs ve haziran aylarında olgunlaşmasını tamamlar. Urmu dutu fidanları ortalama üç | |
| yaşına geldiğinde meyve vermeye başlar. |
Tablo-2: Gaziantep İlinde Yetiştirilen Urmu Dutu Meyvesinin Bazı Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Ölçüt | pH | 3,5-3,7 | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Toplam asitlik (%) | 1 | ,35-1, | 5 | ||||
| Suda çözünür kuru madde (Briks değeri) (%) | 20-21 |
Üretim süreci nasıl ilerler?
Fidan ve yetiştirme koşulları
Urmu dutu, kışın yaprağını döken ve üzümsü meyve veren ağaçlarda yetişir; iyi gelişmiş ağaçların boyu 8–10 metreye ulaşabilir. Ağaç, sıcaklık ve ışık isteğine hassastır. Yetiştiricilikte ilk yıl fidanın soğuktan korunmasına dikkat edilir. Bir yaşını doldurmuş fidanlar -20 °C’ye kadar kış soğuklarına dayanabilir; aşırı gölge ise verimi düşürür. Ağaç için humusça zengin ve normal geçirgen topraklar uygundur. Kurak toprak koşullarına dayanabilen ağaçta ortalama nem koşullarının iyi ayarlanması verimi yükseltir; tozlaşma arılar aracılığıyla gerçekleşir ve fidanlar ortalama üç yaşında meyve vermeye başlar.
Ayıklama ve bileşenlerin eklenmesi
Şurup üretiminde ilk işlem urmu dutlarının ayıklanması ve yıkanmasıdır. Yıkanmış ve ayıklanmış yaklaşık 100 kg meyveye ortalama 20 litre su, 3 kg beyaz şeker ve 0,5 kg sitrik asit ilave edilir.
Karıştırma ve süzme
Bileşenler karıştırıcı mikserde ortalama 3 dakika karıştırılır. Karışım daha sonra filtre edilerek posasından ayrılır ve daha berrak bir konsantre elde edilir. 100 kg meyve ve diğer bileşenlerle yaklaşık 75–80 litre dut şurubu üretilir. Üretim aşamalarında ustalık becerisi önemli yer tutar.
Pastörizasyon ve dolum
Raf ömrünü artırmak amacıyla ürün 75 °C’de 5 dakika pastörize edilir ve dolumu yapılır.
Seyreltme ve tüketime hazırlama
Hazırlanan şurup, kullanılacak miktarının 3–4 katı kadar su ile seyreltilerek içecek hâline getirilir ve tüketiciye bu şekilde sunulur. İstenen tat özelliği için ürünün soğuk tüketilmesi tavsiye edilir.
Hasat ve işleme başlangıcı
Urmu dutu meyveleri mayıs ve haziran aylarında olgunlaşır. Hasat edilen olgun meyveler daha sonra şurup üretimi için işleme alınır.
Tüketim ve muhafaza zamanı
Tüketim dönemi
Antep Urmu Dut Şurubu / Gaziantep Urmu Dut Şurubu, özellikle yaz aylarında yaygın olarak tüketilen alkolsüz bir içecektir.
Muhafaza koşulları
Ürünün 4–6 °C’deki buzdolabı koşullarında tavsiye edilen tüketim tarihi, üretim tarihinden itibaren 6 aydır. Ambalaj açıldıktan sonra ürün, buzdolabı koşullarında muhafaza edilerek 3 gün içinde tüketilmelidir.
Gaziantep ile coğrafi bağı
Ürünün coğrafi sınırı Gaziantep ilidir ve şurubun hazırlanmasında Gaziantep’te yetiştirilen urmu dutu kullanılır. Urmu dutu, genel olarak karasal iklim özellikleri taşıyan illerde yetişir; Gaziantep de bu dutun yetiştirildiği illerden biridir.
Gaziantep’te yetiştirilen ekşi tatlı urmu dutu ile uygulanan üretim yöntemi, şurubun mor-siyah renkli, kendine has tat ve kokulu karakterinin temelini oluşturur.
Tescil ve denetim
Tescil durumu ve işaretleme
Ürün, menşe adı olarak 28 Eylül 2020 tarihinde tescil edilmiştir ve 1 Ekim 2018’den itibaren korunmak üzere kayda alınmıştır. Tescil ettiren Gaziantep Ticaret Borsasıdır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde ürün ibaresi ile menşe adı amblemi kullanılır. Bunun mümkün olmadığı durumlarda ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii
Denetim, Gaziantep Ticaret Borsası koordinatörlüğünde; Gaziantep Ticaret Borsası, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Gastronomi ve Turizm Derneği ile Gaziantep Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümünden birer üyenin katılımıyla oluşturulan en az üç kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda en az bir kez yapılır, raporlanır ve her yıl Gaziantep Ticaret Borsası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hâllerde ayrıca denetim yapılabilir.
Denetimin kapsamı
Denetim mercii; menşe adı ambleminin kullanımını, üretimde urmu dutu kullanılıp kullanılmadığını ve üretimin tescildeki yönteme uygunluğunu kontrol eder. Tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler, denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesinde kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına yönelik hukuki süreçleri yürütür.