Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep Şirin Tarhanası, üzüm suyu veya pekmezi ile çiğ simitten üretilen Gaziantep tatlısıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Şirin Tarhanası nedir?
Gaziantep Şirin Tarhanası, üzüm suyu veya üzüm pekmezinin coğrafi sınırda çiğ simit denilen çok ince çekilmiş pişmemiş sert buğdayla kaynatılmasıyla elde edilen yoğun kıvamlı karışımın kurutulmasıyla üretilen bir tatlıdır. Ürün, fırıncılık ve pastacılık mamulleri, hamur işleri ve tatlılar grubunda tescillidir.
Atıştırmalık olarak tüketilir ve başka tatlıların üretiminde de kullanılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Çiğ simit ve üzüm türevleri
Ürünün temel bileşimi, üzüm suyu veya üzüm pekmezi ile çiğ simiti bir araya getirir. Çiğ simit, coğrafi sınırda kullanılan çok ince çekilmiş pişmemiş sert buğdaydır.
Yoğun kıvam ve kurutma
Kaynatma işlemi yoğun kıvamlı bir karışım oluşturur. Bu karışımın kurutulması, Gaziantep Şirin Tarhanasının tanımlı üretim sonucunu oluşturur.
Üzüm suyu ve pekmezli üretim yolları
Üretim, üzüm suyu ya da üzüm pekmezi kullanılmasına göre iki ayrı yolla yapılır. Her iki yolda da çiğ simit kaynatılan üzüm esaslı karışıma katılır.
Üretim süreci nasıl işler?
Üretim yollarının seçimi
Gaziantep Şirin Tarhanası, üzüm suyu kullanılan yol veya üzüm pekmezi kullanılan yol izlenerek hazırlanır. Üzüm suyu yolunda 13-15 litre üzüm suyu, 130-500 g şire toprağı ve 1 kg çiğ simit; pekmezli yolda ise 2300-2500 ml su, 230-250 ml üzüm pekmezi, 230-250 g beyaz şeker ve 200-220 g çiğ simit kullanılır. Tarçın ile karanfil her iki üretim yolunda isteğe bağlı bileşenlerdir.
Üzüm suyunun hazırlanması
Üzümler ayıklanır, yıkanır, suyu sıkılır ve süzülerek posasından ayrılır; ardından üzüm suyuna şire toprağı ilave edilir. Ak toprak olarak da bilinen şire toprağı, yüksek oranda kalsiyum karbonat içeren beyaz veya beyaza yakın renkli killi topraktır; tortuların dibe çökmesine, şıranın berraklaşmasına ve asitliğinin azalmasına yardımcı olur. Yüzeyde oluşan kef alınır, karışımın yüzeyine 200 ml soğuk su elle serpilir ve karışım dinlendirilir; dibe çöken kalıntılardan ayrılan üzüm suyu masere kazanına aktarılır ve oluşan kef yeniden alınır.
Üzüm suyu karışımının kaynatılması
Üzüm suyu, rengi koyulaşıncaya kadar yaklaşık 35-40 dakika kaynatılır; ardından çiğ simit ilave edilerek kaynatma sürdürülür. Bu aşamada az miktarda karanfil ve tarçın isteğe bağlı olarak eklenebilir. Kıvamı yoğunlaşan karışım, dibinin tutmaması için gıda ile temasa uygun uzun saplı tahta tarhana küreğiyle kazanın dibinden sürekli karıştırılır.
Üzüm suyu karışımının kurutulması
Koyu kıvama gelen ürün, hafifçe ıslatılmış geniş tepsilere konularak kurumaya bırakılır. Üst yüzeyi kuruyan ürün dilimlenir ve dilimlerin alt taraflarının da kuruması için ters çevrilir.
Pekmezli karışımın hazırlanması
Pekmezli üretim yolunda su ile üzüm pekmezi kaynatılır ve yüzeydeki köpük alınır. Beyaz şeker ilave edilir ve eriyinceye kadar karıştırılır. Çiğ simit ince tel süzgeçte yıkanarak kaynamakta olan pekmezli karışıma eklenir.
Pekmezli karışımın kurutulması
Pekmezli karışım koyulaşıncaya kadar kaynatılır, ocaktan alınır ve isteğe bağlı olarak tarçın ile karanfil eklenebilir. Karışım hafifçe ıslatılmış 50 cm’lik tepsiye boşaltılarak kurumaya bırakılır. Üst yüzeyi kuruyan ürün bir gün sonra baklava dilimi veya kare biçiminde kesilir ve alt yüzeylerin kuruması için ters çevrilir.
Nasıl tüketilir ve değerlendirilir?
Gaziantep Şirin Tarhanası atıştırmalık olarak tüketilir. Ürün, başka tatlıların üretiminde de kullanılır.
Kurutma ve muhafaza nasıl yapılır?
Kesim ve kurutma süresi
Pekmezli üretim yolunda üst yüzey kuruduktan sonra ürün bir gün bekletilir; ardından baklava dilimi veya kare biçiminde kesilir ve ters çevrilir.
Muhafaza koşulları
Kuruyan Gaziantep Şirin Tarhanası dilimleri, gıda ile temasa uygun tahta sandıkların içinde muhafaza edilir. Ürün, hava ile temas etmeyecek şekilde paketlenir ve kuru, serin bir yerde saklanır.
Gaziantep ile bağı nedir?
Gaziantep Şirin Tarhanasının coğrafi sınırı Gaziantep ilidir. Ürünün geçmişinin eskiye dayanması ve Gaziantep mutfağındaki yeri, ürün ile coğrafi sınır arasındaki ün bağını oluşturur.
Gaziantep Şirin Tarhanasının tüm üretim aşamalarının coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı
Gaziantep Şirin Tarhanası, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 14 Aralık 2020 tarihinden itibaren korunmak üzere 15 Nisan 2022 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Tescil ettiren Gaziantep Büyükşehir Belediyesidir.
İşaret kullanımı
Gaziantep Şirin Tarhanası ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. İbarenin ve amblemin ürün veya ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda, bunlar işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve kapsamı
Denetimler, Gaziantep Büyükşehir Belediyesinin koordinasyonunda; Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği ve Gaziantep Büyükşehir Belediyesinden konuda uzman birer kişinin katıldığı üç kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca gerek duyulan hâllerde ve şikâyet üzerine her zaman yapılır. Denetimde bileşenlerin uygunluğu, üretim metoduna uygunluk, ambalajlama ve muhafaza koşulları ile ürün ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımı kontrol edilir.
Denetim desteği ve hakların korunması
Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.