Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te peynir ve şekerin bir arada kullanılmasıyla hazırlanan yöresel bir börektir. Hamurun açılması ve harcın hazırlanması ustalık gerektirir; ürün, yöreye özgü peynirli börekler arasında tatlı harcıyla ayrılır.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Şekerli Peynir Böreği / Antep Şekerli Peynir Böreği nedir?
Gaziantep Şekerli Peynir Böreği / Antep Şekerli Peynir Böreği, Gaziantep iline özgü üretim metodu ile peynir ve şekerin bir arada kullanıldığı, hazırlanmasında ustalık becerisinin önemli bir yer tuttuğu Gaziantep mutfağının en bilinen böreklerinden bir tanesidir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Peynirli harcın yapısı
Bu hamurun üzerine, “bulamaç” denilen akışkan bir karışım sürülür.
Fırında pişirme
İç harcı konulan böreklerin fırına sürülerek 10–15 dakika sürede pişirilmesi sağlanır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Yoğrulan hamurun üzeri temiz ve nemli bir bezle örtülür. Mevsim koşulları dikkate alınarak genellikle 30–40 dakika bekletilir.
Malzemeler ve ölçüler
- 1000–1200 g peynir (tercihen Gaziantep ilinde tuz kullanılmadan üretilen yarım yağlı ya da tam yağlı peynir)
- 350–500 g beyaz toz şeker
4 adet yumurta 60 g sadeyağ / tereyağı, 250–300 g Antep fıstığı içi (isteğe bağlı).
Börek hamuru için bileşen listesi
Ortalama 50 kg buğday unu, 35 litre su, 40 g tuz ve 500 g yaş ekmek mayası kullanılır.
Şekerli peynir harcı ve hamur hazırlığı
Gaziantep Şekerli Peynir Böreği / Antep Şekerli Peynir Böreği, iç harcı hazırlanırken peynir ince olarak doğranır veya iri şekilde rendelenir. Doğranmış / rendelenmiş peynir üzerine sadeyağ/tereyağı ile beyaz toz şeker konulup iyice karıştırılır. Hazır olan karışımın içine yumurta eklenip pişmesi için fırınına alınır. İsteğe bağlı olarak bu karışımın içerisine Antep fıstığı içi de eklenebilir.
Börek hazırlamada kullanılacak iç harcın bileşenleri, börek yapılmadan hemen önce karıştırılmalıdır.
Aksi takdirde istenilen kıvam sağlanamaz. Her bir börek için iç harcı miktarı ortalama 75 gramdır. Börek hamuru hazırlanmasında; kullanılan bileşenler oransal olarak azaltılabilir ve artırılabilir. Her bir börek için yaklaşık 50 g hamur kullanılır. Yaş ekmek mayası bir miktar ılık su içinde eritilerek hamur teknesinde veya gıda ile temasa uygun bir kap içerisinde un, su ve tuz karışımına eklenir.
Bu karışım hamur yoğurma makinesinde veya elle yaklaşık 10 dakika kadar yoğurularak hamur hazırlanır. Hazırlanan hamurdan yaklaşık 150 g ağırlığında, hamur yumakları yapılır. Bunun için yeterli büyüklükte koparılan bir parça hamur iki elin arasında yuvarlatılarak börek yapılmak üzere yan yana dizilir. Hamur yumağı önce elle genişletilip inceltilerek yaklaşık 20 cm çapında daire şeklinde açılır. Bu hamurun üzerine, “bulamaç” denilen akışkan bir karışım sürülür.
Bulamaçla desen verme ve pişirme
Bulamaç; ortalama 500 g yaş ekmek mayası, 1 litre su ve 150 g beyaz toz şekerin karıştırılması ile hazırlanır. Bulamacın içindeki mayanın ortam sıcaklığında aktif hale geçip bulamacı ekşitmemesi için bulamacın soğuk tutulması gerekir. Bu amaçla da bulamacın içine gerektiğinde buz parçaları konulabilir.
Üzerine bulamaç sürülmüş daire şeklindeki yassı hamura her iki elin parmak uçlarıyla, önce bir yönde sonra ona çapraz yönde, sıra halinde bastırılarak hamura şekil verilir. Daha önce hazırlanan ortalama 150 g ağırlığındaki hamur 3 eşit parçaya ayrılır. Her bir parça, üzeri unlanmış tezgâh üzerinde el ile özenle açılır. Uzun ve elips şeklinde açılan hamurun ortasına, hazırlanan iç harcından ortalama
75 g konur ve hamurun kenarları içe kıvrılarak uçları birleştirilerek böreğin iç harcının dışarı akmaması sağlanır. İç harcı konulan böreklerin fırına sürülerek 10–15 dakika sürede pişirilmesi sağlanır.
Yöresiyle bağı nedir?
Gaziantep Şekerli Peynir Böreği / Antep Şekerli Peynir Böreğinin üretildiği Gaziantep ili ile bilinirliliği ve ün bağı bulunur. Gaziantep Şekerli Peynir Böreği / Antep Şekerli Peynir Böreği, Gaziantep ili ile özdeşleşen, uzun yıllardır bölgesinde bilinen ve yörenin kültürel birikimi ile günümüze ulaşan, üretiminin her aşamasında ustalık becerisi gerektiren bir üründür. Bu sebeple ürünün tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşmelidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Börek sıcak veya oda sıcaklığında, bütün olarak ya da dilimlenerek servis edilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
822 tescil numaralı Gaziantep Şekerli Peynir Böreği / Antep Şekerli Peynir Böreği mahreç işareti olarak 6 Ağustos 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep Şekerli Peynir Böreği / Antep Şekerli Peynir Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gaziantep Şekerli Peynir Böreği / Antep Şekerli Peynir Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Gaziantep Büyükşehir Belediyesi koordinatörlüğünde; Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Gaziantep Esnaf ve Sanatkârları Odaları Birliğinden birer üyenin katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim mercii, Gaziantep Şekerli Peynir Böreği / Antep Şekerli Peynir Böreği coğrafi işareti kullanım biçiminin uygunluğunu, üretimde kullanılan bileşen listesi, “Üretim Metodu” bölümünde belirtilen hususlara uygun üretim yapılıp yapılmadığını kontrol eder.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Gaziantep Şekerli Peynir Böreğinin peyniri, yağ ve şekerle börek yapılmadan hemen önce karıştırılır. İç harcın bekletilmemesi kıvam için önemlidir. Şehrin peyniri tatlı hamur işlerinde kullanmasına örnektir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
