Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te hazırlanan yarım ay biçimindeki börek, koyun kıyması ve pirinçli harcıyla ayrılır. Yoğurt, yumurta ve üzüm sirkesi içeren hamur yağda kızartılır; börek sıcak olarak servis edilir.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Pirinçli Böreği nedir?
Gaziantep Pirinçli Böreği; buğday unu, yoğurt, üzüm sirkesi, yumurta, tuz, zeytinyağı ve su ile hazırlanan hamurun; yarım ay şeklinde 8–10 cm çapında açılarak, içine koyun kıyması, pirinç, kuru soğan, tuz, baharat, sadeyağ veya tereyağı ve su ile hazırlanan iç harç konup; sıvı yağda kızartılarak sıcak servis edilen, Gaziantep ilinde üretilen börektir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Hammadde ve bileşim
Gaziantep ilinde haspir olarak bilinen aspir çiçeği baharatı kullanılır.
Hamur ve iç harç yapısı
Gaziantep’te hazırlanan yarım ay biçimindeki börek, koyun kıyması ve pirinçli harcıyla ayrılır.
Biçim ve hazırlama yöntemi
Yoğurt, yumurta ve üzüm sirkesi içeren hamur yağda kızartılır; börek sıcak olarak servis edilir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Sicildeki bileşen miktarları 16–20 adet börek için verilen üretim örneğine aittir.
Hamur malzemeleri
- 180–200 g buğday unu
- 90–110 g yoğurt
- 100–150 ml su
- 2–2,5 g tuz
- 2–4 ml üzüm sirkesi
- 1 adet yumurta
- 20 ml zeytinyağı
İç harç malzemeleri
- 175–200 g pirinç
- 200–300 ml su
- 200–250 g koyun kıyması
- 120–130 g (1 adet) kuru soğan
- 2–3 g tuz
- 4–6 g karabiber
- 20–25 g sadeyağ / tereyağı
- 2–4 g haspir
- 30 g soyulmuş badem içi (isteğe bağlı)
- 30 g soyulmuş Antep Fıstığı içi (isteğe bağlı)
Malzemeler ve ölçüler
- Kızartmak için 1 l sıvı yağ (zeytinyağı veya ayçiçek yağı)
- 30 g buğday unu
İç harcın hazırlanması
Koyun kıyması bir tavada, suyunu çekinceye kadar kavrulur. Üzerine sadeyağ / tereyağı ve ince doğranmış soğan ilave edilerek kavurmaya devam edilir. Soğanlar yumuşayınca tuz ve karabiber ilave edilerek ocaktan alınır. Başka bir kapta pirinç, su, haspir ve tuz, karışım suyunu çekinceye kadar pişirilir. Üzerine kavrulmuş soğanlı kıyma ile isteğe bağlı olarak Antep Fıstığı ve badem içi ilave edilip karıştırılır.
Hamurun hazırlanması
Buğday unu yoğurma kabına alınır ve ortası açılır. Orta kısmına yoğurt, sirke, yumurta, zeytinyağı ve tuz konur. Azar azar su ilave edilir ve kenardaki undan ortaya alınarak tüm malzeme yoğurulur. İstenilen kıvamda bir hamur elde edene kadar yoğurmaya devam edilir (gerekirse biraz daha un eklenebilir). Hamurun üzeri nemli bir bezle örtülür ve oda sıcaklığında 40–45 dakika dinlendirilir.
Dinlenen hamurdan ortalama 30 g parçalar koparılır ve avuç içinde yuvarlayarak 16–20 adet beze yapılır. Her bir beze hafif unlanmış bir tezgâhta merdane ile yaklaşık 8–10 cm çapında açılır ve hamurun yarısına pirinçli harçtan yayılır. Diğer tarafı üzerine kapatılır ve kenar kısımlarının açılmaması için işaret parmağı ile bastırılır. Bir kenarı düzgün bir şekilde kesilir.
Tüm bezeler bu şekilde hazırlanır ve bir tepsiye yerleştirilir.
Sıvı yağ derin bir tavaya alınarak yeterli sıcaklığa geldiğinde börekler içine konulur. Böreklerin her iki tarafı kızarıncaya kadar çevrilerek kızartılması tamamlanır. Gaziantep Pirinçli Böreğinin sıcak olarak servisi yapılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Coğrafi sınırla ün bağı bulunur. Bu sebeplerle coğrafi sınırla ün bağı bulunan Gaziantep Pirinçli Böreğinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Üretim geleneği ve yöredeki yeri
Gaziantep Pirinçli Böreği Gaziantep ilinde uzun bir geçmişe sahiptir.
Coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1545 tescil numaralı Gaziantep Pirinçli Böreği mahreç işareti olarak 20 Şubat 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep Pirinçli Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gaziantep Pirinçli Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
İç harca isteğe bağlı olarak, coğrafi işaret olarak 27 sayı ile tescilli Antep Fıstığı içi ile soyulmuş badem içi ilave edilebilir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Gaziantep Büyükşehir Belediyesinin koordinasyonunda, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odası Birliği ile Gaziantep Büyükşehir Belediyesinden ürün konusunda uzman en az üç kişinin katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu, üretim metoduna uygunluk ile Gaziantep Pirinçli Böreği ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Antep Pirinçli Böreğinin kıymalı soğanı ve aspirli pirinci ayrı hazırlanıp birleştirilir. Bu içle doldurulan hamur kızartılır. Gaziantep’in börek kültüründe pirinci dolgu olarak değerlendiren bir örnektir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
