Antep Allı Yeşilli Dolma /Antep Nakışlı Dolma /Antep Yaz Dolması

Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep

Gaziantep’te farklı renklerde taze sebze dolmaları ve yaprak sarmaları aynı tencerede pişirilir. Pirinç veya bulgurlu harçla hazırlanan yaz yemeğine son aşamada ekşilik katılır; kısa dinlendirme sonrasında pişirme suyuyla birlikte sunulur.

UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
TÜRKPATENT Mahreç İşareti resmî amblemi
Tescil No / Tarihi790 – 01.07.2021
Coğrafi İşaret TürüMahreç İşareti
Coğrafi SınırGaziantep İli
Ürün sınıfıDolma Ve Sarmalar Ayırt edicilikAynı Tencerede Renkli Taze Sebzeler SunumKendi Pişirme Suyuyla

Antep Allı Yeşilli Dolma /Antep Nakışlı Dolma /Antep Yaz Dolması nedir?

Antep Allı Yeşilli Dolma / Antep Nakışlı Dolma / Antep Yaz Dolması genellikle pirinç veya bulgur, soğan, sarımsak, çeşniler ve tercihen yağlı kıyma kullanılarak hazırlanan harcın çeşitli taze sebzelere doldurulması ile elde edilen dolmadır.

Ayırt edici özellikleri nelerdir?

Antep Allı Yeşilli Dolmada patlıcan, yeşil ve kırmızıbiber, domates, taze veya salamura asma yaprağı, sakız kabağı, haylan kabağı, pancar ve acur kullanılabilir. Bu çeşitlilik aynı tenceredeki renkli görünümü oluşturur.

1

Aynı tencerede farklı renkler

Taze sebze dolmaları ve asma yaprağı sarmaları aynı tencerede hazırlanır. Farklı renkler allı yeşilli ve nakışlı adlarını açıklar; yemek genellikle yazın üretilir.

2

Tahıl ve ekşilik seçenekleri

Pirinç veya bulgur kullanılabilir; tanım kıymayı tercih olarak belirtir. Limon suyu, limon tuzu, sumak veya koruk ekşisi pişirmenin son bölümünde eklenir. Yeşil erik isteğe bağlıdır.

Nasıl hazırlanır ve pişirilir?

1

Dolmalık sebzeler ve reçete kapsamı

Antep Allı Yeşilli Dolma / Antep Nakışlı Dolma / Antep Yaz Dolması için gerekli malzemeler (8–10 kişilik): 10 adet küçük dolmalık patlıcan 10 adet küçük dolmalık kabak 5 adet dolmalık yeşil ve/veya kırmızıbiber

2

Malzemeler ve ölçüler

  • 5 adet orta boy domates
  • 30 adet asma yaprağı (taze / salamura)
3

Dolmalık sebze seçenekleri

Dolmalık sebzelerin sayıları değişebilir. Arzuya göre, sakız kabağı, haylan kabağı, pancar ve acur da dolmalık olarak kullanılabilir.

4

İç harcın bileşenleri ve ölçüleri

  • 500 g yağlı kıyma (veya 350 g kıyma ve 150 g çekilmiş kuyruk yağı)
  • 3,5–4 su bardağı pirinç veya 3–3,5 su bardağı bulgur
  • 2–3 yemek kaşığı biber salçası
  • 2–3 yemek kaşığı domates salçası
  • 3–4 orta boy soğan
  • 2 baş sarımsak
  • 1,5 tatlı kaşığı karabiber
5

Ekşilik veren bileşen seçenekleri

2–3 adet limonun suyu veya 2–3 yemek kaşığı sumak ekşisi veya 3–4 yemek kaşığı koruk ekşisi veya 1 silme yemek kaşığı limon tuzu

6

İsteğe bağlı yeşil erik ve tuz

  • 10–15 adet yeşil erik (isteğe bağlı)
  • Tuz
7

Sebzelerin ve iç harcın hazırlanması

Hazırlanışı Taze sebzeler ve asma yaprakları yıkanır ve sebzelerin içi oyulur. Patlıcanlar, tuzlu suya konularak bekletilir. Kabakların içerisine arzuya göre tuz ve karabiber karışımı sürülür. Tüm taze sebzelerin kesilen başları kapak olarak kullanılmak üzere ayrılır. Pirinç veya bulgur yıkanır ve suyu süzdürülür.

Diğer tarafta doğranmış soğan, sarımsak, tuz, karabiber, salçalar ve kıyma eti domateslerin içinin oyulmasıyla ortaya çıkan iç malzeme ile yoğrulur.

Bu karışım, yıkanmış pirinç/bulgur ile salça açılana kadar iyice karıştırılır. Hazırlanan dolmaların içi çok bastırmadan iç harç ile doldurulur. Dolmaların ağızları önceden kesilerek ayrılan taze sebzelerin kendi başlarıyla ya da kabuğu soyulmuş domates ya da asma yapraklarıyla kapatılır. Tencereye kabak ve sarmalar, patlıcan, üzerine biberler ve en üste domatesler gelecek şekilde sırası ile dizilir.

8

Tencerede pişirme, ekşilik ilavesi ve dinlendirme

Dolmaların üzeri yörede yaygın olarak kullanılan dolma taşı ile ya da ağır ve ısıya dayanıklı bir tabak ile kapatılır. Dolmaların üstünü 1 parmak geçecek şekilde sıcak su eklenir. Kaynamaya başladıktan sonra tencerenin altı kısılır ancak tencerenin, yemeğin pişme süresi olan 45–55 dakika boyunca kaynamaya devam etmesi gerekir.

Kaynamaya başladıktan 35–40 dakika sonra limon suyu, limon tuzu, sumak ekşisi veya koruk ekşisi yarım bardak su ile sulandırılarak yemeğe ilave edilir. Tercihen yeşil erik de bu aşamada tencerenin en üst kısmına serpiştirilir. Dolmalar tamamen piştikten sonra suyu süzülüp tencerenin ağzı kapatılır. 10–15 dakika dinlendirilir.

Yöresiyle bağı nedir?

Antep Allı Yeşilli Dolma / Antep Nakışlı Dolma / Antep Yaz Dolmasının geçmişi eskiye dayanır ve coğrafi sınıra has üretim yöntemi mevcuttur. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Antep Allı Yeşilli Dolma / Antep Nakışlı Dolma / Antep Yaz Dolmasının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınır içerisinde gerçekleştirilmelidir.

Nasıl sunulur ve tüketilir?

Servis edilirken dolmaların süzülen suyu da tekrar üzerine ilave edilerek kullanılır.

Geçmişi ve yöredeki yeri

Antep Allı Yeşilli Dolma, yörede sahre denilen pikniklerde; Hıdırellez, Nevruz, düğün, davet ve bayramlarda hazırlanır.

Tescil ve denetim bilgileri

Tescil kapsamı ve işaret kullanımı

790 tescil numaralı Antep Allı Yeşilli Dolma / Antep Nakışlı Dolma / Antep Yaz Dolması mahreç işareti olarak 1 Temmuz 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Antep Allı Yeşilli Dolma / Antep Nakışlı Dolma / Antep Yaz Dolması ibaresi, Antep Allı Yeşilli Dolma ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.

Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Antep Allı Yeşilli Dolma / Antep Nakışlı Dolma / Antep Yaz Dolması ibaresi, logosu ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.

Sicildeki denetim düzeni

Denetimler; Gaziantep’i Geliştirme Vakfının koordinasyonunda; Gaziantep’i Geliştirme Vakfı, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği ve Gaziantep Üniversitesi Gastronomi Bölümünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla oluşturulacak 5 kişilik denetim mercii tarafından yerine getirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir, şikâyet halinde veya gerekli görülen durumlarda ise her zaman yapılır.

Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Kullanılan malzemelerin uygunluğu.

Üretim metoduna uygunluğu. Nihai ürünün görünümünün uygunluğu. Antep Allı Yeşilli Dolma / Antep Nakışlı Dolma / Antep Yaz Dolması ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.

UNESCO ile bağlantısı

Gaziantep gastronomi kültürü: Antep Allı Yeşilli Dolmada farklı sebzeler pirinçli veya bulgurlu harçla doldurulur. Dolgu şişeceği için fazla sıkıştırılmaz; sebzeler kendi parçaları veya yapraklarla kapatılabilir. Gaziantep’in çeşitli sebzeleri aynı dolma geleneğinde kullandığını gösterir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.

Kaynaklar

TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Sicil Belgesi↗ Son doğrulama: 2026-10-18