Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’e özgü bu yöresel yemek, etli taze fasulye ve kabak dolmasını aynı tencerede birleştirir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolması nedir?
Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolması, etli taze fasulye ile kabak dolmasının aynı tencerede pişirilmesiyle hazırlanan yöresel bir yemektir. Yemekte kabak dolmaları ile taze fasulyeli etli bölüm bir arada yer alır; dolmalarda sakız kabağı ve yağlı koyun kıyması, yemeğin etli kısmında ise yağsız kuşbaşı koyun eti kullanılır.
Kabak dolmalarının pirinçle hazırlanması, yemeğin yanında ayrıca pilav pişirme gereksinimini ortadan kaldıran üretim yönteminin temel unsurudur. Bu üretim yöntemi, ürünün Gaziantep iliyle kurulan ün bağının dayanaklarından biridir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Aynı tencerede birleşen iki yemek
Ürünün belirleyici özelliği, etli taze fasulye ile kabak dolmasının tek tencerede birlikte pişirilmesidir. Önceden hazırlanan dolmalar, fasulyelerin arasına yerleştirilir ve iki unsur birlikte kısık ateşte pişirilir.
Koyun eti ve sakız kabağı
Kabak dolmalarında sakız kabağı ile yağlı koyun kıyması kullanılır. Taze fasulyeli bölümün et bileşeni yağsız kuşbaşı koyun etidir.
Pirinçli dolma içi
Kabak dolmalarının pirinçle hazırlanması, yemeğin yanında ayrı bir pilav hazırlamayı gereksiz kılan özelliktir. Bu özellik, Gaziantep’e özgü üretim metodunun oluşmasında rol oynar.
Hazırlama süreci nasıl ilerler?
Malzemelerin hazırlanması
Sicildeki 5–6 kişilik ölçüde dolmalar için 12 küçük sakız kabağı, 200 g yağlı koyun kıyması, 150–175 g pirinç, 1 domates, 1 kuru soğan, 2 diş sarımsak, 0,5 yemek kaşığı domates salçası, 0,5 yemek kaşığı biber salçası ve 0,5 çay kaşığı karabiber kullanılır. Yemeğin taze fasulyeli bölümü için 500 g yağsız kuşbaşı koyun eti, 1000 g taze fasulye, 350 g domates, 2 yeşilbiber, 1 kuru soğan, 1 yemek kaşığı domates salçası, 0,5 yemek kaşığı biber salçası, 1,5 yemek kaşığı sadeyağ veya tereyağı, 1 tatlı kaşığı toz şeker ve 1 çay kaşığı karabiber hazırlanır.
Dolmaların doldurulması
İnce doğranmış kuru soğan, sarımsak, domates salçası, biber salçası, kıyma, karabiber, istenilen miktarda tuz ve yıkanmış pirinç karıştırılarak dolma içi hazırlanır. İçi oyulan sakız kabakları harçla yarısından biraz fazla doldurulur; ağızları kesilmiş domates parçalarıyla kapatılır.
Et ve fasulyenin pişirilmesi
Kuşbaşı koyun eti, çok derin olmayan tencerede bir fincan suyla suyunu çekinceye kadar kavrulur. Kavrulan ete sadeyağ veya tereyağı, ince kıyılmış yeşilbiber, doğranmış kuru soğan ve ayıklanıp doğranmış taze fasulye eklenir; malzemeler tencere silkelenip karıştırılarak 8–10 dakika kavrulur. Sıcak su, domates salçası, biber salçası, toz şeker, karabiber ve istenilen miktarda tuz ilave edilir; fasulyeler hafif yumuşayıncaya kadar yaklaşık 15 dakika pişirilir.
Dolmaların yerleştirilmesi ve son pişirme
Pişmeye yakın fasulyenin ortasında ara yerler açılır, dolmalar bu boşluklara dik yerleştirilir ve fasulye ile dolmaların hizasına kadar sıcak su eklenir. Üzerine doğranmış domates ilave edilen yemek, yaklaşık 45–50 dakika kısık ateşte pişirilir.
Nasıl servis edilir?
Dolmalar piştikten sonra tencere ocaktan alınır. Kabak dolmaları ve taze fasulyeler aynı tabakta servis edilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Pirinçli kabak dolmasının taze fasulyeli et yemeğiyle aynı tencerede hazırlanması, Gaziantep’e özgü üretim yöntemini oluşturur. Ürünün coğrafi sınırla ün bağı bu yöntem üzerinden kurulur.
Ustalık becerisi gerektiren üretim metodu coğrafi sınıra özgü koşullar taşır. Bu nedenle ürünün tüm üretim aşamalarının coğrafi sınır olan Gaziantep ili içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaretleme
Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolması, mahreç işareti olarak 20 Nisan 2021 tarihinde 730 numarayla tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 14 Eylül 2020 tarihinden itibaren korunmak üzere tescil kapsamına alınmıştır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolması ibaresi ve mahreç işareti amblemi yer alır; bunun mümkün olmadığı durumlarda ibare ile amblem işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur.
Denetim yapısı
Denetimler, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi koordinasyonunda; Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odası ve Gaziantep Büyükşehir Belediyesinden uzmanların katılımıyla oluşturulan üç kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca gerektiğinde veya şikâyet hâlinde gerçekleştirilir.
Denetim kapsamı ve hakların korunması
Denetim mercii; kullanılan malzemelerin uygunluğunu, üretim metoduna uyumu ve ürün ibaresiyle mahreç işareti ambleminin kullanımını denetler. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.