Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’e özgü bu yöresel yemek, pirpirim, bakliyat, bulgur ve sumak ekşisini bir araya getirir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşı nedir?
Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşı; kuru veya taze pirpirim, loğlaz (börülce), pilavlık bulgur, yeşil mercimek, nohut, domates ve biber salçası, kuru nane, sumak ekşisi, kuru sarımsak, soğan, zeytinyağı veya sadeyağ ile baharatlar kullanılarak hazırlanan yöresel bir yemektir. Gaziantep’te semizotuna pirpirim adı verilir.
Yemeğe isteğe bağlı olarak domates kurusu ve kuru biber de eklenebilir. Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşı, et veya zırh kıyma kullanılarak da yapılabilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Pirpirim adı ve kullanım biçimi
Yemekte pirpirim kuru ya da taze olarak kullanılabilir. Pirpirim adı, Gaziantep’te semizotu için kullanılan yerel adlandırmadır.
Bakliyat ve bulgur bileşimi
Loğlaz (börülce), nohut ve yeşil mercimek; pilavlık bulgurla birlikte yemeğin temel bileşenleri arasında yer alır. Bu bileşime domates ve biber salçası da eklenir.
Ekşi ve baharatlı tatlandırma
Sumak ekşisi, kuru sarımsak, kuru nane, soğan ve çeşitli baharatlar yemeğin bileşiminde kullanılır. Servis öncesinde kızdırılmış sadeyağ veya zeytinyağında kırmızı toz biber ile kuru nane hazırlanarak yemeğin üzerine gezdirilir.
Nasıl hazırlanır?
Ölçülü bileşenler
Sicilde verilen 5-6 porsiyonluk ölçüde 100-150 g kuru pirpirim veya 600-750 g taze pirpirim; 50-90 g nohut, 60-90 g yeşil mercimek, 50-90 g loğlaz (börülce) ve 60-90 g pilavlık bulgur kullanılır. Aynı ölçüde 15-20 g domates salçası, 15-20 g biber salçası, 10-15 g sumak ekşisi, 60-80 g kuru soğan, 20-30 g kuru sarımsak, 5-10 g toz biber, 5-10 g kuru nane ve 3-5 g tuz yer alır. Yağ tercihi 80-100 g zeytinyağı veya 20-30 g sadeyağdır; 3-5 g karabiber, 15-20 g domates kurusu ve 5-10 g kuru biber isteğe bağlıdır. Etli hazırlamada 400-500 g kuşbaşı et veya 200-250 g zırh kıyma kullanılabilir.
Kuru ve taze pirpirimin hazırlanması
Kuru pirpirim kullanılacaksa pirpirim bir gece önceden ayıklanır, su dolu derin tencerede elle bastırılarak toz, kum ve toprak parçacıklarından temizlenir; yıkama 2-3 kez hızlı biçimde tekrarlanır. Hızlı yıkama, kuru pirpirimin su emip ağırlaşmasını önlemek içindir. Temizlenen kuru pirpirimin üzerine kaynar su konur, bir taşım kaynatılır ve sabaha kadar bekletilir; nohut da bir gece önceden ıslatılarak sabaha kadar bekletilir. Taze pirpirim kullanılacaksa ayıklanıp yıkanır, iri iri doğranır ve süzgeçte bekletilir.
Etsiz pişirme
Ertesi gün nohudun suyu süzülerek nohut pişirilir; ayıklanıp yıkanan loğlaz da ayrı bir kapta pişirilir. Derin tenceredeki 2-3 yemek kaşığı zeytinyağında ince doğranmış kuru soğan kavrulur, biber ve domates salçası eklenir; ardından 5-6 su bardağı sıcak su konarak karışım kaynatılır. Ayıklanıp yıkanmış yeşil mercimek eklenir; mercimek pişince pişmiş nohut, loğlaz, pirpirim, bulgur, dövülmüş kuru sarımsak, sumak ekşisi, tuz ile isteğe bağlı kuru domates ve kuru biber ilave edilir. Yemek, pirpirim yumuşayıncaya kadar hafif ateşte pişirilir.
Etli pişirme
Etli biçimde hazırlanan yemekte derin tencereye 2-3 yemek kaşığı zeytinyağı konur, kuşbaşı et veya zırh kıyması eklenir ve et suyunu çekinceye kadar kavrulur. İnce doğranmış kuru soğan soğanın solmasına kadar kavrulur, domates ve biber salçası ilave edilir; 5-6 bardak sıcak su eklendikten sonra et yumuşayıncaya kadar pişirilir. Kaynayan ete ayıklanıp yıkanmış yeşil mercimek eklenir; mercimek pişince nohut, loğlaz, taze pirpirim, bulgur, dövülmüş sarımsak, sumak ekşisi ve tuz katılır ve pirpirim yumuşayıncaya kadar hafif ateşte pişirme sürdürülür.
Yağlı naneli üst hazırlık
Kızdırılmış sadeyağ veya zeytinyağına kırmızı toz biber ve kuru nane eklenir, ardından bu karışım yemeğin üzerine gezdirilir. Yemek 10-15 dakika dinlendirilir.
Servis öncesi dinlendirme
Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşı, servis edilmeden önce dinlendirilir. Dinlendirme tamamlandıktan sonra yemek servis yapılır.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Ürünün coğrafi sınırı Gaziantep ilidir ve ürünün bu sınırla ün bağı, coğrafi sınıra özgü üretim metoduna dayanır. Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşı üretiminin tüm aşamaları coğrafi sınır içinde gerçekleştirilir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşı, mahreç işareti olarak 6 Aralık 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 9 Haziran 2020 tarihinden itibaren korunmaktadır. Tescil ettiren Gaziantep Büyükşehir Belediyesidir.
Denetimler, Gaziantep Büyükşehir Belediyesinin koordinatörlüğünde; Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden ürün konusunda uzman birer üyenin yer aldığı, en az üç kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez; ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet hâlinde ise her zaman yapılır. Denetimde kullanılan bileşenlerin, üretim metodunun ve ürün ibaresi ile mahreç işareti amblemi kullanımının uygunluğu kontrol edilir.
Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür. Ürün ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır; bunun mümkün olmadığı durumlarda işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.