Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşı

Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep

Gaziantep’te semizotu, börülce, nohut, mercimek ve bulgurla pişirilir. Kuru veya taze otla, etli ya da etsiz hazırlanabilir; sarımsak ve sumak ekşisinin ardından biberli naneli yağ üstten gezdirilir.

UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
TÜRKPATENT Mahreç İşareti resmî amblemi
Tescil No / Tarihi964 – 06.12.2021
Coğrafi İşaret TürüMahreç İşareti
Coğrafi SınırGaziantep İli
Ürün sınıfıKarma Aşlar Ve Bileşik Yemekler Ayırt edicilikSemizotu, Bakliyatlar Ve Bulgur SunumBiberli Naneli Yağla

Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşı nedir?

Gaziantep Pirpirim Aşı, taze veya kuru semizotunun bakliyatlar ve bulgurla pişirildiği yöresel yemektir. Etli ve etsiz seçenekler, sumak ekşisi ve biberli naneli yağla tamamlanır.

Ayırt edici özellikleri nelerdir?

İsteğe bağlı olarak domates kurusu ve kuru biber de ilave edilebilir.

Gaziantep’te halk arasında semizotuna pirpirim denir.

Coğrafi sınıra özgü üretim metodu bulunur.

Semizotunun iki hali

Pirpirim semizotunun yöresel adıdır. Taze otla kuru otun miktarları ve ön hazırlıkları ayrıdır; kuru-taze miktarlar aynı reçetede birlikte kullanılmaz.

Etli ve etsiz seçenekler

Kuşbaşı et veya zırh kıyma etli yöntemin girdisidir. Nohut, börülce, mercimek ve bulgur farklı ön pişirme aşamalarında kullanılır.

Hammadde ve bileşim

Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşı et veya zırh kıyma kullanılarak da yapılabilir.

Sicildeki üretim anlatımı

Beş-altı porsiyonluk reçete ölçeği

5–6 porsiyon Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşı için bileşenler:

Malzemeler ve ölçüler

  • 400–500 g kuşbaşı et veya
  • 200–250 g zırh kıyma
  • 100–150 g kuru pirpirim veya
  • 600–750 g taze pirpirim
  • 50–90 g nohut
  • 60–90 g yeşil mercimek
  • 50–90 g loğlaz (börülce)
  • 60–90 g pilavlık bulgur
  • 15–20 g domates salçası
  • 15–20 g biber salçası
  • 10–15 g sumak ekşisi
  • 3–5 g karabiber (isteğe göre)
  • 60–80 g kuru soğan
  • 20–30 g kuru sarımsak
  • 80–100 g zeytinyağı /
  • 20–30 g sadeyağ
  • 5–10 g toz biber
  • 5–10 g kuru nane
  • 3–5 g tuz
  • 15–20 g domates kurusu (isteğe göre)
  • 5–10 g kuru biber (isteğe göre)

Pirpirim ve bakliyatı hazırlama, etsiz taban

Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşı kuru pirpirim ile yapılacaksa; pirpirimler bir gece önceden ayıklanıp su dolu derin bir tencerede elle bastırılıp toz, kum ve toprak parçacıklarından temizlenir. Bu işlem 2–3 kere hızlı bir şekilde tekrarlanır. Yıkama işleminin hızlı yapılması, kuru pirpirimlerin su emip ağırlaşmasını önlemek için önemlidir.

Temizlenmiş pirpirimlerin üzerine kaynar su konularak bir taşım kaynatıldıktan sonra sabaha kadar bu şekilde bekletilir.*

* Sicil belgesindeki açıklamaya göre kuru pirpirim kaynar suyla bir taşım kaynatılıp sabaha kadar bekletilir. Bekletme sıcaklığı belirtilmez; güvenli oda sıcaklığı saklama önerisi yapılmadı. Eksik koşulların bu ürüne ve belirtilen işlem aşamasına ait teknik kayıtlarla tescil ettiren tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Nohutlar da bir gece önceden ıslatılıp sabaha kadar bekletilir. Ertesi gün nohudun suyu süzülüp pişirilir. Ayıklanıp yıkanmış loğlaz (börülce) ayrı bir kapta pişirilir. Taze pirpirim kullanılacaksa, ayıklanıp yıkanan pirpirimler iri iri doğranır ve süzgeçte bekletilir.

Derin bir tencereye 2–3 yemek kaşığı zeytinyağı konur, üzerine ince doğranmış kuru soğan ilave edilerek biraz kavrulduktan sonra biber ve domates salçası eklenip karıştırılır ve kavurma işlemine devam edilir.

Etsiz aşın pişirilmesi ve etli yönteme geçiş

Soğanlı ve salçalı karışımın üzerine 5–6 su bardağı sıcak su eklenip kaynatılır. Üzerine, ayıklanıp yıkanmış olan yeşil mercimek ilave edilip pişirmeye devam edilir. Mercimek pişince pişmiş nohut, loğlaz (börülce), pirpirim (semizotu), bulgur, dövülmüş kuru sarımsak, sumak ekşisi, tuz, isteğe göre kuru domates ve kuru biber eklenir. Hafif ateşte pirpirimler (semizotu) yumuşayıncaya kadar pişirilir.

Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşı etli de yapılabilir.

Bu durumda kuşbaşı et veya zırh kıyması kullanılır. Derin bir tencereye 2–3 yemek kaşığı zeytinyağı konur.

Etli pirpirim aşının pişirilmesi

Üzerine kuşbaşı et veya zırh kıyması ilave edilir ve et, suyunu çekinceye kadar kavrulur. İnce doğranmış kuru soğan eklenip soğan soluncaya kadar kavrulur. Domates ve biber salçası ilave edilip kavurma işlemine devam edilir. Karışımın üzerine 5–6 bardak sıcak su konup etler yumuşayıncaya kadar pişmeye bırakılır. Kaynayan etin üzerine ayıklanıp yıkanmış yeşil mercimek ilave edilerek pişirilir.

Mercimek pişince nohut, loğlaz (börülce), taze pirpirim, bulgur, dövülmüş sarımsak, sumak ekşisi ve tuz eklenir. Pirpirimler yumuşayıncaya kadar hafif ateşte pişirme işlemine devam edilir.

Yağlı üstlük ve son dinlendirme

Kızdırılmış sadeyağ veya zeytinyağına kırmızı toz biber ve kuru nane eklenerek yemeğe gezdirilir. Servisten önce 10–15 dakika dinlendirilir; bu son işlem süresi muhafaza süresi değildir.

Yöresiyle bağı nedir?

Coğrafi sınıra özgü üretim metodu bulunur. Bu sebeplerle üretimin tüm aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleştirilir. Denetim kriterlerine aşağıda yer verilmektedir. Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk. Bu sebeplerle Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşının coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşı, Gaziantep mutfağının en çok bilinen yemeklerinden olup geçmişi eskiye dayanır.

Sicildeki sunum anlatımı

Yemek biberli naneli sadeyağ veya zeytinyağıyla tamamlanıp sunulur. Etli ve etsiz seçenekler aynı üstlükle servis edilir.

Tescil ve denetim bilgileri

Tescil kapsamı ve işaret kullanımı

964 tescil numaralı Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşı mahreç işareti olarak 6 Aralık 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gaziantep Pirpirim Aşı/Antep Pirpirim Aşı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.

Uzman desteği ve hakların korunması

Denetim mercii, gerektiğinde ilgili alanda uzman kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir.

Denetim heyetinin sayısı

Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden birer uzmanla en az üç kişilik denetim heyeti oluşturulur.

UNESCO ile bağlantısı

Gaziantep gastronomi kültürü: Gaziantep Pirpirim Aşında taze veya kurutulmuş semizotu kullanılabilir. İki biçimin temizleme ve hazırlama işlemleri farklıdır. Yerel bitkinin taze ve kuru olarak değerlendirilmesi, Gaziantep mutfağındaki saklama ve pişirme bilgisini gösterir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.

Kaynaklar

TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Sicil Belgesi↗ Son doğrulama: 2026-10-21