Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’e özgü bu tatlı, şekersiz sütlacın üzerine haspirli zerde konmasıyla iki renkli hazırlanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Sütlü Zerdesi/Gaziantep Astarlı Sütlacı nedir?
Gaziantep Sütlü Zerdesi/Gaziantep Astarlı Sütlacı, sütlaç ve zerdenin birlikte sunulmasıyla hazırlanan geleneksel bir tatlıdır. Tatlı, sütlacın üzerinde zerde katmanı bulunması, sütlaç katmanına şeker eklenmemesi ve haspirle renklendirilen zerde kullanılmasıyla tanınır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İki renkli katman
Soğumuş sütlacın üzerine zerde konması, tatlıya iki renkli bir görünüm verir. “Astarlı” adı, sütlaç ve zerde katmanlarından oluşan bu görünümden gelir.
Şekersiz sütlaç katmanı
Ürünün sütlaç kısmına şeker eklenmez. Şeker, zerde hazırlanırken kullanılan bileşenler arasındadır.
Haspirle renklendirilen zerde
Zerdenin renklendirilmesinde yörede haspir olarak adlandırılan kurutulmuş aspir, Carthamus tinctorius L., çiçeği taç yaprakları kullanılır. Haspir kullanımı, ürünün coğrafi alana özgü niteliklerindendir.
Üretim nasıl yapılır?
Sütlacın hazırlanması
Sütlaç için 1 litre süt, 50–70 gram pirinç ve isteğe göre 5–10 gram gül suyu kullanılır. Pirinç, üzerini aşacak kadar suyla haşlanır; süt kaynatıldıktan sonra haşlanmış pirinç kaynayan süte ilave edilir. Pirinçler pişince isteğe göre gül suyu eklenir, karışım bir süre daha kaynatılır; ardından ocaktan alınarak porsiyonlanır ve soğumaya bırakılır.
Zerdenin hazırlanması
Zerde için 40–60 gram pirinç, 250–400 gram şeker, 2–3 gram haspir ve 1 litre su kullanılır. Yıkanmış pirinç suya eklenerek pişirilir; pirinçler piştikten sonra şeker ilave edilir ve karışım 5 dakika daha kaynatılır. Ilık sudan geçirilmiş haspirin suyu süzülerek zerdeye eklenir.
Katmanların birleştirilmesi
Tatlı, soğumuş 2 ölçü sütlacın üzerine 1 ölçü zerde gelecek şekilde hazırlanır.
Geleneksel hazırlanma dönemi
Gaziantep Sütlü Zerdesi/Gaziantep Astarlı Sütlacı geleneksel olarak bayramlarda hazırlanır.
Gaziantep’le bağı nedir?
Ürünün Gaziantep’le bağı, geleneksel üretim yönteminin ustalık becerisi gerektirmesi ve bu niteliğin yöreyle kurduğu ün ilişkisinden kaynaklanır. Üretimin tüm aşamalarının Gaziantep ili sınırları içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Tescil ve denetim bilgileri
Gaziantep Sütlü Zerdesi/Gaziantep Astarlı Sütlacı, 26 Kasım 2020 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 9 Mart 2020 tarihinden itibaren korunmaktadır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde Gaziantep Sütlü Zerdesi/Gaziantep Astarlı Sütlacı ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır. İbare ve amblem ürün veya ambalaj üzerinde kullanılamadığında, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetimler, Gaziantep’i Geliştirme Vakfı koordinatörlüğünde; Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ve Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden birer personelin yer aldığı denetim mercii tarafından yapılır. Denetim mercii, üretim yöntemini, malzeme oranlarını ve ibare ile amblemin uygun kullanımını denetler; düzenli denetimler yılda bir kez yapılır ve şikâyet veya şüphe üzerine her zaman denetim gerçekleştirilebilir. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.